Giảm áp lực cho tiêu thụ nông sản từ sản xuất rải vụ, trái vụ

Những năm gần đây, bài toán “được mùa, mất giá” vẫn là nỗi trăn trở của ngành nông nghiệp khi nông sản được thu hoạch tập trung trong một thời điểm, nguồn cung tăng khiến giá giảm, gây thiệt hại cho người dân. Trước thực trạng đó, việc tổ chức sản xuất rải vụ, trái vụ đang được xem là giải pháp hiệu quả nhằm giảm áp lực tiêu thụ, ổn định thị trường và nâng cao giá trị nông sản.

Người dân xã Thiệu Hóa trồng rải vụ rau màu.

Những ngày này, trên cánh đồng trồng rau an toàn xã Thiệu Hóa, nhiều hộ dân vẫn trồng các loại rau xà lách, gia vị, cà chua... vốn chỉ được trồng vào vụ đông. Thế nhưng, nhiều năm trở lại đây, do giá rau lên xuống thất thường, nhất là thời điểm sau mưa hoặc gần Tết Nguyên đán nên người dân đã thực hiện chia nhỏ diện tích sản xuất, xuống giống từng đợt, mỗi đợt cách nhau 15 - 20 ngày hoặc áp dụng khoa học - kỹ thuật để trồng trái vụ. Theo chị Tô Thị Dung, người đã có nhiều năm kinh nghiệm trồng rau màu cho biết: "Những năm trước, sau khi thu hoạch các loại rau màu vụ đông như su hào, bắp cải, cà chua... tôi thường trồng các loại cây theo mùa vụ như mồng tơi, rau đay, mướp đắng... với ưu điểm là dễ trồng, dễ chăm sóc nhưng giá thành lại thấp, lãi rất ít. Sau khi được HTX hướng dẫn cách trồng và chăm sóc các loại rau trái vụ, tôi đã mạnh dạn làm vòm che ni lông để giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, nhất là giai đoạn cây còn non; cây trồng không bị ảnh hưởng trực tiếp của mưa, sương muối, lá cây luôn khô ráo sẽ hạn chế bệnh do nấm, vi khuẩn gây hại. Các giống cải ngọt, cải xanh, xà lách... trồng trái vụ tiêu thụ dễ dàng, giá bán cao hơn từ 1,5 lần so với sản xuất chính vụ”.

Từ thực tế tại các địa phương có diện tích sản xuất vụ đông lớn như Thọ Xuân, Quảng Bình, Yên Định, Quý Lộc... người dân đã chủ động áp dụng kỹ thuật để điều chỉnh thời gian cây trồng cho thu hoạch sớm hoặc muộn so với thời điểm chính, tránh tình trạng thu hoạch tập trung trong một thời gian ngắn, với sản lượng lớn. Bên cạnh đó, thông qua quá trình thực hiện, người dân tích lũy được nhiều kinh nghiệm và áp dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, nhất là việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, tránh để lại tồn dư.

Không chỉ trồng rải vụ, trái vụ đối với rau màu, người dân trên địa bàn tỉnh còn áp dụng phương pháp trồng rải vụ đối với các loại cây ăn quả như bưởi, cam, thanh long... Hiện, toàn tỉnh có khoảng 25.000ha trồng cây ăn quả. Khi diện tích cây ăn quả được mở rộng thì bài toán về tiêu thụ trở thành vấn đề bức thiết do nhiều năm nay giá các loại quả bấp bênh, thị trường tiêu thụ sản phẩm hạn chế. Xác định rõ những khó khăn đó, các địa phương đã áp dụng kỹ thuật rải vụ, đơn cử như trên cây bưởi nếu đúng vụ, trái thường chín vào mùa mưa nên có nhiều diện tích quả không đạt chất lượng, bán bị mất giá. Hay như đối với cây dứa, thông thường thu hoạch từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm. Tuy nhiên với diện tích lớn, dẫn đến tình trạng ùn ứ, giá cả xuống thấp, người trồng dứa đã trồng rải vụ. Ngoài việc xuống giống sớm, hoặc muộn hơn thời vụ, người dân còn buộc ngọn để dứa cho quả lệch so với vụ chính 1 - 2 tháng, để tránh tình trạng thu hoạch tập trung trong một thời gian ngắn, với sản lượng lớn.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh, đa phần các loại cây trồng có quy mô lớn đều được người dân sản xuất rải vụ, trái vụ, góp phần giảm áp lực cho tiêu thụ sản phẩm chính vụ, hạn chế tình trạng được mùa mất giá, đáp ứng yêu cầu nông sản liên tục cho thị trường, hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5 đến 2 lần so với sản xuất chính vụ.

Tuy nhiên, việc sản xuất rải vụ cũng gặp nhiều khó khăn nếu người sản xuất chưa nắm rõ quy trình kỹ thuật cho từng cây trồng, phù hợp cho từng vùng. Bên cạnh đó, một trong những biện pháp kỹ thuật cơ bản của sản xuất rải vụ là sử dụng chất kích thích, nếu lạm dụng sẽ làm cây mất cân bằng về sinh lý, dinh dưỡng, suy kiệt, giảm sức chống chịu, tăng nguy cơ sâu, bệnh gây hại... Do đó, trước mỗi vụ sản xuất, các địa phương cần chú trọng tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc, nhất là đối với các loại rau, củ thực hiện sản xuất rải vụ, trái vụ. Bên cạnh đó, khuyến cáo người dân chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi mật độ sâu, bệnh cao và phải tuân theo nguyên tắc 4 đúng. Đồng thời, áp dụng các biện pháp che ni lông giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt trong điều kiện thời tiết không thuận lợi. Người dân cần theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, khí hậu để xây dựng kế hoạch rải vụ đối với từng loại cây trồng cụ thể, phù hợp; cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng trong giai đoạn rải vụ thu hoạch, tránh làm cây suy kiệt dinh dưỡng.

Bài và ảnh: Lê Ngọc