G7 Évian: Phép thử của phương Tây trong một thế giới đã đổi khác

Hơn hai thập niên sau Hội nghị G8 năm 2003, thành phố nghỉ dưỡng Évian-les-Bains bên bờ hồ Léman, giữa dãy Alps của nước Pháp và quốc gia láng giềng Thụy Sỹ, một lần nữa trở thành tâm điểm của ngoại giao toàn cầu. Tuy nhiên, thế giới mà các nhà lãnh đạo G7 gặp nhau hôm nay đã không còn như trước.

Hội nghị Thượng đỉnh G7 do Pháp đăng cai diễn ra tại thị trấn Evian của Pháp từ ngày 15 đến 17/6. Ảnh: CFP

Một G7 trong thế giới không còn đơn cực

Chiến tranh Ukraine bước sang năm thứ năm, Trung Đông tiếp tục bất ổn, cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng quyết liệt, trong khi các trung tâm quyền lực mới nổi lên ở khắp nơi. Trong bối cảnh đó, G7 vẫn là diễn đàn quan trọng của phương Tây, nhưng không còn là trung tâm duy nhất của thế giới.

Sự hiện diện của Ấn Độ, Brazil, Kenya, Ai Cập hay các quốc gia vùng Vịnh cho thấy một thực tế ngày càng rõ ràng: những thách thức toàn cầu không thể được giải quyết chỉ bởi các nền kinh tế phát triển. Évian phản ánh nỗ lực của G7 trong việc thích nghi với một trật tự quốc tế đang trở nên đa cực hơn. Theo đó, khi mà quyền lực được phân tán rộng hơn và các trung tâm ảnh hưởng mới đang nổi lên, các nước phương Tây buộc phải tìm kiếm những đối tác ngoài phạm vi liên minh truyền thống nếu muốn duy trì vai trò trong việc định hình trật tự quốc tế tương lai.

Évian phản ánh nỗ lực của G7 trong việc thích nghi với một trật tự quốc tế đang trở nên đa cực hơn

Phép thử đối với tham vọng của nước Pháp

Đối với Paris, đây không đơn thuần là một hội nghị thường niên.

Với tư cách nước chủ nhà, Pháp muốn chứng minh rằng trong một thế giới phân cực và cạnh tranh gay gắt, đối thoại và đồng thuận vẫn còn giá trị. Đây cũng là hội nghị G7 cuối cùng được tổ chức tại Pháp trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Emmanuel Macron bước vào chặng cuối.

Trong bối cảnh ảnh hưởng của châu Âu đang chịu nhiều sức ép, ông Macron kỳ vọng Évian sẽ trở thành minh chứng cho khả năng tập hợp và điều phối của nước Pháp trên bàn cờ quốc tế.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ công bố bản tổng kết của Chủ tịch G7 về các cuộc thảo luận liên quan đến xung đột tại Gaza và Iran, đồng thời đưa ra các thông cáo ngắn sau mỗi phiên làm việc về những chủ đề khác của hội nghị. Ảnh: Getty Images.

Châu Âu trước bài toán tự chủ chiến lược

Đằng sau chương trình nghị sự chính thức là một câu hỏi lớn hơn: châu Âu sẽ phải thích nghi như thế nào nếu nước Mỹ không còn hiện diện như trước?

Kể từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, nhiều đồng minh châu Âu lo ngại Washington có thể giảm cam kết với NATO hoặc ưu tiên lợi ích quốc gia hơn lợi ích liên minh. Điều đó khiến các cuộc thảo luận về quốc phòng, năng lượng, chuỗi cung ứng chiến lược và khoáng sản thiết yếu trở nên đặc biệt quan trọng.

Ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách châu Âu cho rằng khả năng tự chủ không còn là lựa chọn, mà đang trở thành yêu cầu chiến lược.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bước xuống chuyên cơ Air Force One trên đường tới Pháp để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G7. Ảnh: Getty Images.

Từ hồ sơ Iran đến cơ hội hàn gắn xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt đáng chú ý nhất trước thềm hội nghị lại đến từ Trung Đông.

Việc Tổng thống Donald Trump bất ngờ công bố thỏa thuận hòa bình với Iran chỉ một ngày trước khi G7 khai mạc đã giúp hạ nhiệt đáng kể những lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực và gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Quan trọng hơn, động thái này giúp thu hẹp khoảng cách giữa Washington với các đồng minh châu Âu, vốn nhiều tháng qua luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao thay vì leo thang quân sự. Nếu thỏa thuận được duy trì, đây có thể là yếu tố giúp G7 tránh được những bất đồng công khai từng xuất hiện trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Ukraine trở lại trung tâm nghị sự

Khi hồ sơ Iran tạm lắng xuống, các đồng minh châu Âu muốn đưa Ukraine trở lại vị trí ưu tiên trong các cuộc thảo luận chiến lược.

Sự hiện diện của Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Évian phản ánh nỗ lực của Paris trong việc duy trì mặt trận thống nhất của G7 đối với cuộc chiến kéo dài hơn bốn năm qua. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn nằm ở Washington.

Liệu chính quyền Trump có tiếp tục đồng hành với các đồng minh châu Âu hay sẽ theo đuổi một cách tiếp cận riêng đối với Nga? Đây nhiều khả năng sẽ là một trong những chủ đề nhạy cảm nhất của hội nghị.

Ukraine vẫn là tâm điểm của các cuộc thảo luận tại G7, nơi các đồng minh phương Tây phải tìm cách duy trì sự ủng hộ dành cho Kiev trong bối cảnh trật tự quốc tế ngày càng phân cực. Ảnh: Reuters.

Cuộc cạnh tranh mới: Công nghệ, dữ liệu và an ninh kinh tế

Nếu các hội nghị G7 trước đây chủ yếu xoay quanh thương mại và tài chính, thì tại Évian, công nghệ đã trở thành một mặt trận địa chính trị.

Trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, công nghệ lượng tử, dữ liệu, khoáng sản chiến lược và chuỗi cung ứng được đặt ngang hàng với những hồ sơ an ninh truyền thống.

Điều đó phản ánh nhận thức ngày càng rõ của các nền kinh tế phát triển: cạnh tranh quyền lực trong thế kỷ XXI sẽ không chỉ diễn ra trên chiến trường, mà còn xoay quanh việc ai kiểm soát công nghệ, năng lượng và các nguồn lực chiến lược của tương lai.

Điều mà phần còn lại của thế giới quan tâm là những quyết định ngân sách và chính sách sẽ được thực hiện sau khi hội nghị G7 Évian kết thúc

Thước đo thực sự của G7 Évian

Hai mươi ba năm sau hội nghị G8 từng diễn ra bên hồ Léman, Évian một lần nữa trở thành nơi phương Tây tự kiểm nghiệm năng lực thích ứng của mình.

Thành công của hội nghị sẽ không được đo bằng số lượng tuyên bố được thông qua, mà bằng khả năng duy trì đồng thuận tối thiểu về Ukraine, Trung Đông, kinh tế và công nghệ trong bối cảnh lợi ích giữa các thành viên ngày càng khác biệt.

Rốt cuộc, câu hỏi quan trọng nhất không nằm ở những tuyên bố được đưa ra tại Évian. Điều mà phần còn lại của thế giới quan tâm là những quyết định ngân sách và chính sách sẽ được thực hiện sau khi hội nghị kết thúc, khi ánh đèn sân khấu đã tắt. Chính ở đó, uy tín của nước Pháp sẽ được kiểm chứng.

Nếu tìm được tiếng nói chung, G7 có thể chứng minh rằng họ vẫn đủ sức định hình các vấn đề toàn cầu trong một trật tự đang dịch chuyển. Nếu không, Évian sẽ chỉ là lời nhắc nhở rằng thế giới đã thay đổi nhanh hơn khả năng thích nghi của phương Tây.

Thanh Liên