Nga cải tổ Bộ Quốc phòng: Từ điều chỉnh nhân sự đến thay đổi tư duy quân sự

Từ thay đổi nhân sự đến thay đổi tư duy tác chiến. Đó là điều giới quan sát quốc tế đang chú ý sau khi Nga công bố cuộc điều chỉnh lớn trong hệ thống chỉ huy quân đội và Bộ Quốc phòng.

Tổng thống Putin gặp gỡ các quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng tại Điện Kremlin. Ảnh: Tass.

Khi cuộc xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ năm, những quyết định mới của Điện Kremlin không chỉ nhằm kiện toàn bộ máy chỉ huy, mà còn cho thấy nỗ lực thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại, nơi máy bay không người lái, công nghệ và năng lực bảo đảm hậu cần ngày càng giữ vai trò quyết định. Cuộc cải tổ này phản ánh những tính toán chiến lược nào của Moscow và liệu có tạo ra bước ngoặt mới trên chiến trường?

Những điều chỉnh mới trong Bộ Quốc phòng Nga

Ngày 5/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký hàng loạt quyết định điều chỉnh nhân sự cấp cao trong quân đội và Bộ Quốc phòng, đồng thời công bố những thay đổi quan trọng trong cơ cấu chỉ huy của các lực lượng vũ trang.

Một trong những quyết định đáng chú ý nhất là việc bổ nhiệm Thượng tướng Valery Solodchuk giữ chức Thứ trưởng Quốc phòng, phụ trách công tác bảo đảm chiến đấu cho toàn quân. Trong khi đó, Thượng tướng Andrey Ivanayev được giao đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu Trung tâm; Thượng tướng Pyotr Bolgarev giữ quyền Tư lệnh Quân khu miền Đông. Đặc biệt, Thượng tướng Denis Lyamin, nguyên Tham mưu trưởng Quân khu Trung tâm, được bổ nhiệm làm Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái, một quân chủng mới được thành lập, chuyên phụ trách tác chiến bằng máy bay không người lái và các hệ thống không người lái.

Song song với việc điều chỉnh các vị trí chỉ huy, Bộ Quốc phòng Nga cũng phân công lại trách nhiệm đối với một số Thứ trưởng Quốc phòng. Theo Bộ Quốc phòng Nga, việc tái phân công này nhằm rút ngắn quy trình quản lý, nâng cao hiệu quả bảo đảm hậu cần và đẩy nhanh tiến độ hiện đại hóa lực lượng vũ trang.

Tại cuộc họp với lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng thống Vladimir Putin cho biết việc kiện toàn bộ máy lần này là một phần trong quá trình hoàn thiện cơ cấu tổ chức quân đội, đồng thời yêu cầu nhanh chóng hoàn tất việc xây dựng và đưa Lực lượng Hệ thống Không người lái đi vào hoạt động.

Vì sao Nga đẩy mạnh tái cơ cấu quân đội?

Khác với cách nhìn của nhiều hãng truyền thông phương Tây khi tập trung vào những thay đổi về nhân sự, phía Nga khẳng định mục tiêu cốt lõi của cuộc tái cơ cấu lần này là nâng cao hiệu quả tác chiến của quân đội. Theo Bộ Quốc phòng Nga, việc điều chỉnh trách nhiệm của các Thứ trưởng Quốc phòng, kiện toàn đội ngũ chỉ huy và thành lập Lực lượng Hệ thống Không người lái đều nhằm hoàn thiện hệ thống bảo đảm vật chất, kỹ thuật quân sự và tổ chức bảo đảm chiến đấu cho các lực lượng. Nói cách khác, đây không chỉ là sự thay đổi về con người mà là bước điều chỉnh toàn diện cách thức vận hành của bộ máy quân sự nhằm đáp ứng yêu cầu mới của chiến trường.

Đáng chú ý, việc lần đầu tiên thành lập Lực lượng Hệ thống Không người lái (UAV) với một bộ chỉ huy riêng được xem là dấu ấn nổi bật nhất của đợt tái cơ cấu. Trả lời TASS, chuyên gia quân sự Nga Boris Rozhin cho rằng quyết định này phản ánh sự thay đổi trong ưu tiên phát triển sức mạnh quân sự của Moscow.

Ông nhấn mạnh: “Chúng ta đang chứng kiến sự tập trung vào việc tăng cường phát triển và triển khai các hệ thống không người lái trong lực lượng vũ trang. Chính phủ muốn đẩy nhanh tiến độ không chỉ để bắt kịp đối phương ( đối phương của chúng ta không chỉ là Ukraine mà còn là các nước phương Tây) mà còn để vượt lên, bởi chúng ta có đủ tiềm lực kinh tế và khoa học để làm điều đó.” Theo vị chuyên gia này, máy bay không người lái hiện giữ vai trò chi phối trên chiến trường, vì vậy việc tăng tốc nghiên cứu, sản xuất và triển khai các đơn vị UAV là yêu cầu tất yếu nếu Nga muốn duy trì ưu thế trong các giai đoạn tác chiến tiếp theo.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, việc tái cơ cấu quân đội nhằm hoàn thiện hệ thống bảo đảm vật chất, kỹ thuật quân sự và tổ chức chiến đấu cho các lực lượng. Ảnh chụp màn hình.

Trong khi đó, Reuters và Wall Street Journal lại nhìn nhận cuộc tái cơ cấu từ góc độ diễn biến trên chiến trường Ukraine. Hai hãng tin cho rằng sau hơn bốn năm xung đột, máy bay không người lái đã làm thay đổi sâu sắc phương thức tác chiến của cả hai bên. Không chỉ được sử dụng dọc chiến tuyến dài hơn 1.200 km, UAV còn trở thành phương tiện tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các trung tâm hậu cần và mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. Theo Wall Street Journal, trong bối cảnh tốc độ tiến công của Nga chậm lại, còn Ukraine liên tục mở rộng các cuộc tập kích bằng UAV tầm xa, việc Moscow điều chỉnh cơ cấu chỉ huy và nâng cao vai trò của lực lượng không người lái được xem là nỗ lực nhằm tạo thêm động lực cho chiến dịch quân sự.

Dù được tiếp cận từ những góc nhìn khác nhau, các nguồn thông tin đều cho thấy điểm chung là cuộc tái cơ cấu lần này không đơn thuần nhằm kiện toàn bộ máy lãnh đạo, mà phản ánh nỗ lực của Nga trong việc thích ứng với sự thay đổi của chiến tranh hiện đại. Khi công nghệ, năng lực chỉ huy và bảo đảm hậu cần ngày càng trở thành những yếu tố quyết định hiệu quả tác chiến, việc điều chỉnh cơ cấu quân đội được Moscow xem là bước chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới của lực lượng vũ trang.

Một cuộc cải tổ đã được khởi động từ hai năm trước

Nhìn từ những quyết định nhân sự được công bố ngày 5/8, có thể thấy đây không phải là một động thái đơn lẻ. Thực tế, quá trình tái cơ cấu quân đội Nga đã được khởi động từ năm 2024, khi Tổng thống Vladimir Putin bổ nhiệm nhà kinh tế Andrei Belousov thay ông Sergei Shoigu giữ cương vị Bộ trưởng Quốc phòng. Khi đó, giới quan sát đặc biệt chú ý bởi lần đầu tiên sau nhiều năm, người đứng đầu Bộ Quốc phòng không xuất thân từ giới quân sự, phản ánh ưu tiên mới của Moscow trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, hậu cần và sử dụng nguồn lực.

Sau đó, trong giai đoạn 2024–2025, Bộ Quốc phòng Nga tiếp tục điều chỉnh cơ cấu lãnh đạo, phân công lại chức trách của nhiều vị trí chủ chốt, đồng thời đẩy mạnh các biện pháp siết chặt quản lý tài chính, hậu cần và mua sắm quốc phòng. Song song với đó là việc thúc đẩy phát triển các hệ thống không người lái, mở rộng năng lực sản xuất và từng bước xây dựng lực lượng UAV theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Đến tháng 8/2026, quá trình này bước sang một giai đoạn mới khi Nga đồng thời kiện toàn hệ thống chỉ huy chiến trường, điều chỉnh trách nhiệm của các Thứ trưởng Quốc phòng, hợp nhất một số đầu mối liên quan đến hậu cần và trang bị, đồng thời thành lập Lực lượng Hệ thống Không người lái với bộ chỉ huy riêng.

Các sĩ quan thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga diễu hành trong Lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng tại Quảng trường Đỏ vào ngày 9 tháng 5 năm 2022, ở Moscow. Ảnh: Getty Images.

Nhìn lại toàn bộ tiến trình từ năm 2024 đến nay có thể thấy, đợt điều chỉnh nhân sự tháng 8/2026 không phải là điểm khởi đầu của cuộc cải tổ quân đội Nga, mà là bước hoàn thiện tiếp theo của một lộ trình đã được triển khai trong gần hai năm. Nếu như giai đoạn đầu tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo đảm nguồn lực, thì đợt điều chỉnh lần này cho thấy trọng tâm đang chuyển sang nâng cao hiệu quả chỉ huy và khả năng tác chiến trong điều kiện chiến tranh hiện đại.

Cuộc cải tổ của Bộ Quốc phòng Nga có thể được nhìn nhận như một ví dụ cho thấy những biến đổi sâu sắc mà chiến tranh hiện đại đang tạo ra đối với cách các quốc gia xây dựng lực lượng vũ trang. Khi công nghệ, năng lực bảo đảm hậu cần và tốc độ thích ứng ngày càng trở thành những yếu tố quyết định hiệu quả tác chiến, việc điều chỉnh bộ máy quân sự không còn chỉ là vấn đề nhân sự, mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy tổ chức và sử dụng sức mạnh quân sự. Từ góc độ đó, những quyết định được Moscow công bố đầu tháng 8 không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng quân đội Nga, mà còn cho thấy một xu hướng điều chỉnh đang diễn ra trong môi trường an ninh và quân sự hiện nay.

Bích Hồng

Nguồn: Tass, Reuters, WSJ, RT.