“Điểm tựa tinh thần” của cộng đồng

Ở nhiều làng quê trên địa bàn tỉnh, nhà văn hóa thôn không còn là công trình “đóng cửa chờ việc” mà đã trở thành không gian sinh hoạt quen thuộc của người dân. Khi được “thổi hồn” bằng những hoạt động thiết thực, nơi đây đang góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần và gắn kết cộng đồng bền chặt hơn.

Khuôn viên nhà văn hóa thôn Tân Sơn (xã Hoằng Hóa) khang trang, sạch đẹp, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương.

Buổi tối đầu tuần tại thôn Đạo Sơn (xã Hoằng Hóa), ánh đèn nhà văn hóa sáng rực, tiếng nhạc vang lên rộn ràng. Trong sân, đội bóng chuyền hơi của thôn giao lưu sôi nổi; phía trong hội trường đội văn nghệ tích cực tập luyện chuẩn bị cho chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật, thể dục - thể thao chào mừng thành công cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 do xã tổ chức. Trẻ em nô đùa, người cao tuổi trò chuyện, thanh niên tranh thủ tập luyện sau giờ làm... tất cả tạo nên một không gian sinh hoạt cộng đồng sống động, gần gũi - nơi mỗi người dân đều tìm thấy niềm vui và sự gắn kết.

Bí thư chi bộ thôn Đạo Sơn Lê Thu Đinh cho biết: "Khuôn viên nhà văn hóa - khu thể thao thôn rộng 1.500m2 được đầu tư đầy đủ sân bóng chuyền, dụng cụ tập luyện thể dục, các cụm đèn năng lượng mặt trời để người dân tập luyện vào buổi tối, loa đài, wifi phục vụ người dân kết nối internet... Hàng ngày, các hoạt động văn hóa - thể thao diễn ra rất sôi nổi. Nhà văn hóa vì vậy không còn là nơi “có để đủ tiêu chí”, mà đã thực sự trở thành không gian kết nối cộng đồng.

Cùng với thôn Đạo Sơn, 42/42 nhà văn hóa thôn của xã Hoằng Hóa đang từng bước phát huy hiệu quả rõ nét. Điểm chung là các thôn đều chủ động xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể, duy trì đều đặn hoạt động của các câu lạc bộ văn nghệ - thể thao, thu hút đông đảo người dân tham gia. Những hoạt động tưởng chừng giản dị như tập dưỡng sinh, đánh bóng chuyền, sinh hoạt văn nghệ, đọc sách... đã trở thành “chất keo” gắn kết cộng đồng.

Trưởng thôn Tân Sơn Trịnh Ngọc Thăng cho biết: “Muốn nhà văn hóa hoạt động hiệu quả trước hết phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân. Chúng tôi bàn bạc dân chủ, xem nhu cầu của bà con cần gì để tổ chức phù hợp. Khi người dân có nhu cầu, họ sẽ tự giác tham gia và duy trì”.

Theo ông Thăng, chính sự chủ động của người dân đã giúp nhà văn hóa trở thành nơi sinh hoạt thường xuyên. Năm 2025, cùng với sân bóng chuyền, thôn còn triển khai xây dựng 2 sân pickleball, đáp ứng nhu cầu tập luyện của người dân. Đến nay, tỷ lệ người dân tham gia tập luyện thể dục - thể thao của thôn đạt trên 50%.

Sự chuyển biến ở xã Hoằng Hóa đã phản ánh xu hướng chung tại nhiều địa phương trong tỉnh. Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh hiện có gần 4.300 nhà văn hóa - khu thể thao thôn, bản, khu phố, đạt tỷ lệ 98,3%. Trong đó, gần 70% nhà văn hóa - khu thể thao đạt tiêu chuẩn theo tiêu chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương tổ chức các hoạt động văn hóa - thể thao quần chúng, nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân.

Tuy nhiên, điều đáng nói không chỉ là số lượng, mà là cách thức khai thác, vận hành. Ở những nơi làm tốt, nhà văn hóa không chỉ phục vụ các cuộc họp, mà đã trở thành “trung tâm sinh hoạt mở” - nơi người dân thường xuyên đến để tham gia các hoạt động phù hợp. Từ sáng sớm với thể dục, dưỡng sinh; buổi chiều với thể thao; buổi tối với văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ... nhịp sống cộng đồng được duy trì liên tục, tạo nên sự gắn kết bền chặt.

Tại các thôn trên địa bàn xã Định Tân, mô hình này đang được phát huy hiệu quả. Ở thôn Vệ Thôn, nhà văn hóa luôn sáng đèn mỗi tối. Không chỉ tổ chức các hoạt động văn nghệ - thể thao, nơi đây còn là điểm sinh hoạt của các tổ tự quản, nhóm tuyên truyền pháp luật...

Bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn Vệ Thôn Trịnh Đình Văn bày tỏ: “Nhà văn hóa hoạt động thường xuyên đã giúp bà con gắn bó, đoàn kết hơn. Những vấn đề trong thôn cũng dễ trao đổi, giải quyết. Con cháu đi xa về cũng tích cực ra đây sinh hoạt, thấy quê mình đổi thay rõ rệt. Một điểm đáng ghi nhận là sự chung tay của người dân trong xây dựng và duy trì hoạt động nhà văn hóa. Nhiều công trình được đầu tư từ nguồn xã hội hóa, với sự đóng góp của Nhân dân và con em xa quê. Khi chính người dân tham gia từ việc xây dựng đến tổ chức hoạt động, họ sẽ có ý thức gìn giữ, phát huy giá trị của công trình, coi đó thực sự là “ngôi nhà chung” của mình”.

Theo ông Văn, nhà văn hóa không chỉ là nơi vui chơi mà còn là cầu nối giữa các thế hệ, góp phần giữ gìn nếp sống văn hóa ở khu dân cư.

Trong bối cảnh XDNTM, nhà văn hóa thôn không chỉ là một tiêu chí về cơ sở vật chất, mà còn là thước đo chất lượng đời sống tinh thần của cộng đồng. Dẫu vậy, vẫn còn không ít nơi nhà văn hóa - khu thể thao hoạt động chưa đều, thiếu sức hút. Một số công trình còn hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nội dung sinh hoạt chưa phong phú. Đây là những vấn đề cần được các cấp, ngành, địa phương quan tâm giải quyết trong thời gian tới, đảm bảo mọi thiết chế văn hóa đều trở thành “điểm tựa tinh thần” cộng đồng vững chắc. Qua đó góp phần bồi đắp, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương trong giai đoạn phát triển mới.

Bài và ảnh: Hoài Anh