Dịch bệnh viêm màng não do não mô cầu diễn biến phức tạp - chuyên gia khuyến cáo

Dịch bệnh viêm màng não do não mô cầu đang diễn biến phức tạp tại một số địa phương trong cả nước. Năm 2025, số ca mắc tại Việt Nam tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ 2024. Tại Thanh Hoá, cũng đã ghi nhận 1 bệnh nhân mắc viêm màng não do não mô cầu bị tử vong. Đây là căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng chỉ trong thời gian ngắn. Điều này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường các biện pháp phòng bệnh chủ động - đặc biệt là tiêm vắc xin.

Tiêm vắc xin là giải pháp hiệu quả để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Theo báo cáo của ngành y tế tỉnh Thanh Hóa, bệnh nhân viêm màng não do não mô cầu tử vong là người trẻ tuổi. Dù được điều trị tích cực tại bệnh viện tuyến cuối của tỉnh nhưng bệnh nhân không qua khỏi do diễn tiến nhanh và độc lực cao của vi khuẩn não mô cầu.

Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành khoanh vùng, điều tra dịch tễ, hướng dẫn xử lý môi trường và theo dõi sức khỏe những người tiếp xúc gần. Đến thời điểm hiện tại, chưa ghi nhận thêm ca bệnh mới, nhưng ngành y tế cảnh báo nguy cơ xuất hiện các ca rải rác trong cộng đồng là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bác sĩ CKI Lê Hồng Sơn, Trưởng khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hoá, chuyên gia về dịch tễ cho biết: “Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm. Bệnh tiến triển nhanh và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu, với các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm như sốt, đau đầu, mệt mỏi, nôn khiến người bệnh chủ quan. Nhưng chỉ trong 12-24 giờ, bệnh nhân có thể chuyển sang nhiễm trùng huyết, xuất huyết dưới da, sốc nhiễm khuẩn và tử vong. Đây là lý do tại sao tỷ lệ tử vong của viêm não mô cầu có thể lên đến 10-15% ngay cả khi được điều trị tích cực”.

Viêm màng não do não mô cầu có triệu chứng ban đầu giống với cảm cúm nên rất dễ bị bỏ qua.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc và khoảng 135.000 ca tử vong trên toàn cầu. Tại Việt Nam, viêm màng não do não mô cầu là 1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất. Trong đó, thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu cao nhất, trở thành nguồn lây tiềm ẩn.

Viêm màng não do não mô cầu lây lan nhanh qua đường hô hấp (giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện) và có thể dễ dàng bùng phát trong môi trường đông người, như trường học, ký túc xá, nhà máy... Nhiều người có thể mang vi khuẩn trong họng nhưng không biểu hiện triệu chứng, khiến việc phát hiện và kiểm soát nguồn lây trở nên khó khăn. Trong bối cảnh giao mùa, thời tiết lạnh - ẩm thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, nguy cơ dịch bệnh tăng cao.

Trước tình hình này, ngành y tế Thanh Hóa khuyến cáo người dân không chủ quan, nhất là những gia đình có trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể - những nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh. Tiêm vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu được coi là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay để phòng ngừa bệnh và hạn chế nguy cơ mang vi khuẩn trong cộng đồng.

Người dân tiêm vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu tại phòng tiêm chủng dịch vụ,

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hoá.

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Lan, phụ trách của một phòng tư vấn và tiêm chủng vắc xin, đóng trên địa bàn xã Hoằng Thanh: "Vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu đã được chứng minh là biện pháp dự phòng hiệu quả nhất hiện nay. Khi được tiêm đúng lịch và đầy đủ, vắc xin sẽ giúp cơ thể tạo ra kháng thể bảo vệ, giảm tới 85-100% nguy cơ mắc bệnh tuỳ theo loại vắc xin và nhóm huyết thanh não mô cầu. Những trường hợp đã tiêm nhưng vẫn mắc bệnh thì mức độ thường nhẹ hơn rất nhiều, giảm rõ rệt nguy cơ sốc nhiễm khuẩn, di chứng thần kinh và tử vong. Hiện nay, Việt Nam đã có đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh nguy hiểm của vi khuẩn não mô cầu cho cả trẻ em và người lớn”.

Ngoài tiêm chủng, ngành y tế nhấn mạnh các biện pháp phòng bệnh như giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi đông người, vệ sinh nhà cửa thông thoáng, tránh dùng chung vật dụng cá nhân. Khi có các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn, cứng gáy hoặc xuất hiện ban xuất huyết trên da, người dân cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán, điều trị bệnh kịp thời.

Thuỳ Dung