Để mùa thu không vướng bận những khoản thu

Năm học 2025-2026 sắp bắt đầu. Sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, nhiều người nói với nhau rằng: Phụ huynh nhẹ rồi. Con cái đi học chẳng còn phải lo gì nữa.

Thì đúng là việc miễn, hỗ trợ học phí bắt đầu từ năm học tới, và ngành giáo dục thực hiện chủ trương không dạy thêm có thu phí trong trường học theo Thông tư số 29 từ cuối năm học trước, đã giúp nhiều gia đình học sinh trút đi một khoản lo. Nhưng có đúng là học sinh không còn phải nộp học phí, không còn phải nộp tiền học thêm, thì phụ huynh không còn phải lo lắng, trời thu sẽ trở nên đẹp đẽ và thi vị như những gì vốn có của mùa thu không?

Hồi hộp chờ đợi, nhiều phụ huynh đặt ra câu hỏi liệu rằng bệnh lạm thu có tiếp diễn. Miễn học phí, không thu phí dạy thêm, nhưng lạm thu vẫn còn thì chưa thể nói là trọn vẹn được. Trong những năm học qua, rất nhiều phụ huynh đã quá mệt mỏi với gánh lo này mỗi đầu năm học rồi.

Việc lạm thu xuất phát từ việc nhiều trường học mong muốn có nguồn quỹ để thực hiện các chi phí không chính thức nên đã “nhờ” các ban đại diện phụ huynh học sinh làm hộ. Nhưng lạm thu nhiều khi lại xuất phát từ chính phụ huynh học sinh với suy nghĩ có quỹ trường, quỹ lớp sẽ tăng thêm sự gắn kết, sự quan tâm của nhà trường và giáo viên với con em mình. Khoản quỹ lớp, quỹ trường cứ thế tồn tại từ năm học này sang năm học kia, nhiều khi trường đặt vấn đề một nhưng có phụ huynh lại muốn thu hai. Có lớp học quỹ lớp chỉ trên dưới 1 triệu đồng/năm học, nhưng ở không ít lớp con số quỹ lớp lên tới vài triệu, chưa kể những khoản thu vào các công việc đột xuất.

Đầu năm học nào cơ quan quản lý giáo dục cũng ban hành văn bản hướng dẫn các cơ sở giáo dục những khoản tiền được thu và những khoản không được phép thu. Nhưng dường như tác động của những văn bản này đến phụ huynh học sinh không nhiều hoặc là phụ huynh vẫn chưa đủ niềm tin vào văn bản. Các loại quỹ không chính thức bằng những hình thức khác nhau vừa âm ỉ vừa công khai làm phức tạp đời sống học đường. Nhiều phụ huynh khó khăn nhưng lại không dám phản đối, có người đem sự bức xúc của mình lên mạng xã hội để giải tỏa, làm tăng thêm sự phức tạp.

Những văn bản ban hành nhằm chấn chỉnh tình trạng lạm thu là cơ sở pháp lý để phụ huynh giám sát nhà trường. Thế nhưng những văn bản ấy chưa thể phát huy hết giá trị, phần rất lớn do còn thiếu sự phối hợp của phụ huynh. Nhiều phụ huynh cho biết họ không dám lên tiếng vì sợ ảnh hưởng đến việc học của con mình. Vòng luẩn quẩn ấy cứ tái diễn hết năm học này sang năm học khác. Thay cho phàn nàn, phụ huynh hãy mạnh dạn lên tiếng đấu tranh thẳng thắn và trực diện. Chỉ có đấu tranh mới tạo ra sức mạnh số đông ngăn nạn lạm thu trong trường học, để mùa thu - mùa tựu trường không còn vướng bận với những khoản thu trái quy định, học sinh đến trường bằng sự hứng khởi và phụ huynh dõi theo bằng niềm tin yêu.

Hạnh Nhiên