Để làng biển không còn phải đối mặt với rác thải

Buổi sáng ở xã Vạn Lộc, biển vẫn rì rào như mọi ngày, thuyền về, chợ cá lại nhóm lên. Nhưng cùng con nước, có một thứ cũng lặng lẽ về, đó là rác. Chai nhựa, túi nilon, phao xốp, lưới rách... mắc vào rừng ngập mặn, vướng ở mép sóng, nằm chỏng chơ trên bãi đá, bám dọc chân đê. Ở làng chài, rác không còn là chuyện “mất đẹp”, mà đã trở thành câu chuyện liên quan trực tiếp đến sinh kế, môi trường sống của người dân.

Đoàn viên, hội viên hội phụ nữ và người dân xã Vạn Lộc ra quân làm sạch môi trường.

Nằm giữa Lạch Sung và Lạch Trường, bờ biển Vạn Lộc như một lòng chảo, rác theo dòng chảy dạt vào rồi mắc lại. Rác tồn đọng kéo theo một số rãnh thoát nước tù đọng, bốc mùi và bãi biển, đường làng chịu chung cảnh nhếch nhác. Điều đáng lo không chỉ là mỹ quan, mà còn là nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng và môi trường sản xuất của người dân.

Xã Vạn Lộc có 14.187 hộ dân, với 70.587 nhân khẩu. Toàn xã có khoảng 440 phương tiện khai thác, hơn 200 hộ làm dịch vụ hậu cần nghề cá. Hoạt động khai thác, dịch vụ sôi động kéo theo lượng bao bì, thùng xốp, phao, lưới... phát sinh lớn, trong khi quỹ đất dành cho tập kết, xử lý rác còn hạn chế. Áp lực môi trường còn đến từ hoạt động chế biến hải sản với 27 cơ sở quy mô lớn và khoảng 50 cơ sở nhỏ lẻ. Thực tế cho thấy, mỗi ngày lực lượng thu gom xử lý khoảng 10 tấn rác, tuy nhiên lượng rác trôi dạt theo thủy triều vẫn khiến việc giữ bờ biển sạch là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và bền bỉ.

Thời gian gần đây, môi trường ven biển Vạn Lộc đã có chuyển biến tích cực, rác thải ở nhiều khu vực được thu gom tốt hơn, cảnh quan thông thoáng hơn. Kết quả này đến từ việc chính quyền địa phương tăng cường chỉ đạo, huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và người dân. Từ cuối năm 2025 đến nay xã đã phát động 3 đợt cao điểm làm sạch môi trường ven biển, tập trung vào những khu vực dễ phát sinh rác và tái phát nhanh như cửa biển, chân đê, tuyến đường ra bãi, nơi neo đậu và tập kết hải sản.

Sau các đợt cao điểm, địa phương tiếp tục duy trì hoạt động thu gom, kết hợp nhắc lịch đổ rác, kiểm tra những điểm có nguy cơ tái phát, chủ động xử lý rác dạt khi có triều cường, gió mùa hoặc sau mưa bão. Cùng với chính quyền, các tổ chức đoàn thể tham gia theo hướng mỗi lực lượng một phần việc. Đoàn thanh niên xã hỗ trợ các buổi ra quân dọn vệ sinh dọc chân đê, bãi biển. Hội phụ nữ xã vận động hội viên giữ gìn vệ sinh khu dân cư, hạn chế sử dụng túi nilon, nhắc nhở việc bỏ rác đúng nơi quy định. Hội cựu chiến binh, hội nông dân xã phối hợp tuyên truyền, vận động các hộ gia đình và cơ sở chế biến nâng cao ý thức chấp hành quy định về môi trường.

Xã cũng tăng cường tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường trong các cuộc họp thôn, sinh hoạt hội để người dân hiểu và thay đổi thói quen đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Trao đổi về hướng xử lý thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc Đoàn Văn Nga, cho biết: "Địa phương xác định bảo vệ môi trường ven biển là nhiệm vụ lâu dài, không làm theo phong trào. Bởi thế, xã tiếp tục duy trì các đợt tổng vệ sinh theo kế hoạch, tăng cường nhắc nhở, kiểm tra tại những khu vực dễ phát sinh rác như dọc tuyến đê và khu vực neo đậu tàu thuyền, chế biến hải sản. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen, không xả rác xuống biển. Khó khăn lớn nhất hiện nay của xã Vạn Lộc là lượng rác phát sinh lớn. Vì vậy, địa phương kiến nghị cấp trên hỗ trợ đầu tư về hạ tầng, phương tiện thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải".

Biển không chỉ là nguồn sinh kế, mà còn là môi trường sống gắn bó lâu dài của cộng đồng ven biển. Những chuyển biến trong việc xử lý rác ở Vạn Lộc thời gian qua cho thấy khi chính quyền quyết liệt, đoàn thể đồng hành và người dân cùng tham gia, việc giữ bờ biển sạch là hoàn toàn có thể. Phần còn lại là duy trì thành nền nếp, để biển không còn phải “trả rác” về cho làng thêm lần nào nữa.

Bài và ảnh: Tăng Thúy