Đầu tư hạ tầng số: Từ thiết bị đến hiệu quả sử dụng

Hạ tầng số là nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số. Tại Thanh Hóa, cùng với ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, việc nâng cao hiệu quả khai thác, vận hành các nền tảng số đang được chú trọng, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiện đại hóa nền hành chính.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hàm Rồng xử lý hồ sơ trên môi trường số.

Đồng bộ hạ tầng từ cơ sở

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hàm Rồng, từ khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử đã trở thành công việc thường nhật. Hệ thống mạng nội bộ, máy tính, máy quét, màn hình tra cứu và phần mềm giải quyết thủ tục hành chính được kết nối đồng bộ, giúp quá trình tiếp nhận, luân chuyển, xử lý hồ sơ nhanh hơn; nhiều thủ tục được giải quyết trực tuyến, giảm thời gian chờ đợi cho người dân.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã phối hợp với Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh bố trí 500 triệu đồng cho mỗi xã, phường đầu tư, mua sắm hoặc thuê thiết bị, hoàn thiện hạ tầng mạng, trang bị máy tính, thiết bị phục vụ trung tâm phục vụ hành chính công và hệ thống giao ban trực tuyến.

Không chỉ đầu tư thiết bị, sở còn ban hành các hướng dẫn về mô hình mạng nội bộ, tiêu chuẩn kỹ thuật, cấu hình thiết bị, phần mềm dùng chung, website và hệ thống giao ban trực tuyến, tạo cơ sở để các địa phương triển khai thống nhất. Đồng thời, cử các đoàn công tác thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành.

Để bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định, năm 2026, sở tiếp tục tham mưu bố trí khoảng 316 triệu đồng cho mỗi xã, phường phục vụ sửa chữa, nâng cấp thiết bị, duy trì đường truyền, bảo dưỡng hệ thống và các nội dung liên quan đến hạ tầng số.

Dù vậy, quá trình triển khai vẫn bộc lộ những hạn chế. Nhiều máy tính cấu hình đã không còn đáp ứng yêu cầu của các phần mềm mới, nhất là những ứng dụng tích hợp nhiều chức năng. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ xử lý công việc, cho thấy đầu tư hạ tầng số không chỉ dừng ở việc bố trí kinh phí mà cần có lộ trình thay thế, nâng cấp phù hợp để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đầu tư đúng, khai thác hiệu quả

Những năm gần đây, Thanh Hóa từng bước hoàn thiện hạ tầng dùng chung tại Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) nhằm đáp ứng nhu cầu lưu trữ, chia sẻ dữ liệu ngày càng lớn. Năm 2025, Sở KH&CN đầu tư bổ sung hệ thống máy chủ, thiết bị lưu trữ phục vụ phần mềm quản lý văn bản và hồ sơ công việc của các huyện trước đây cũng như các xã sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đến nay, hệ thống đã khai thác khoảng 70% công suất thiết kế. Năm 2026, sở tiếp tục tham mưu triển khai hai dự án trọng điểm gồm hệ thống đài truyền thanh thông minh và hệ thống giao ban trực tuyến đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh. Hai dự án đã được HĐND tỉnh thông qua chủ trương đầu tư và đang hoàn thiện các bước triển khai. Đồng thời, UBND tỉnh chỉ đạo rà soát quy mô, phạm vi và địa điểm đầu tư nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn, phát huy hiệu quả nguồn lực.

Cùng với hạ tầng kỹ thuật, các phần mềm dùng chung như hệ thống quản lý văn bản và hồ sơ công việc, cổng dịch vụ công, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, website các cơ quan, đơn vị... được triển khai thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Hàng nghìn cán bộ, công chức được tập huấn, từng bước làm chủ các nền tảng số. Đến nay, toàn tỉnh đã gửi, nhận hơn 6,2 triệu văn bản điện tử; 98% văn bản được ký số theo quy định (trừ văn bản mật), góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước.

Không chỉ phục vụ hoạt động nội bộ, các nền tảng số còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Nhiều thủ tục hành chính được tiếp nhận, xử lý trực tuyến; tiến độ giải quyết hồ sơ được công khai, tạo thuận lợi cho người dân trong tra cứu và theo dõi kết quả.

Tuy nhiên, qua kiểm tra vẫn còn một số địa phương chưa khai thác hiệu quả các nền tảng số. Đáng chú ý, website của nhiều xã chưa được cập nhật thường xuyên, thông tin còn nghèo nàn, chưa đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Để khắc phục tình trạng này, Sở KH&CN dự kiến đưa việc theo dõi, giám sát cập nhật website các địa phương vào Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), làm cơ sở đánh giá mức độ khai thác nền tảng số, đồng thời kịp thời đôn đốc, chấn chỉnh những đơn vị thực hiện chưa hiệu quả.

Giám đốc Sở KH&CN Trần Duy Bình cho biết: Đầu tư hạ tầng số chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng với khai thác hiệu quả. Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, các địa phương cần nâng cao năng lực vận hành, sử dụng thường xuyên các nền tảng số, tăng cường cập nhật dữ liệu và phát huy tối đa các hệ thống đã được đầu tư. Đây cũng là giải pháp quan trọng để tránh lãng phí nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong tiến trình xây dựng chính quyền số.

Bài và ảnh: Trần Hằng