Đánh thức tài nguyên du lịch ở Cẩm Tú

Là địa phương sở hữu kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, xã Cẩm Tú đã và đang có cách làm linh hoạt để bảo tồn, phát huy giá trị di sản, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút du khách và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tiết mục văn nghệ đặc sắc tại Lễ hội đền Cùng, xã Cẩm Tú.

Về Cẩm Tú, du khách không chỉ được trải nghiệm suối cá thần Cẩm Lương - nơi có cảnh sắc thiên nhiên xanh mát và ngắm nhìn đàn cá bơi lội trên dòng suối Ngọc, mà còn được tham quan, chiêm bái Di tích đền thờ chàng Rắn linh thiêng.

Theo truyền thuyết được người dân địa phương kể lại, xưa kia vùng đất dưới chân núi Trường Sinh thường xuyên hạn hán, mất mùa. Một đôi vợ chồng trong làng dù tuổi đã cao nhưng vẫn chưa có con. Ngày nọ, trong một lần mưu sinh, người vợ xúc được một quả trứng. Thấy lạ nên thả lại xuống nước. Nhưng kỳ lạ thay, sau nhiều lần xúc lên thả xuống, quả trứng vẫn nằm trong rổ, người vợ quyết định mang quả trứng về. Hai vợ chồng đem quả trứng cho gà ấp thử. Một thời gian sau, quả trứng nở ra một con rắn khiến hai vợ chồng hoảng sợ. Người chồng mang rắn ra dòng suối Ngọc để thả. Nhưng cứ mỗi buổi sáng, người chồng mang rắn ra thả thì buổi tối rắn lại quay về nhà. Không còn cách nào khác, hai vợ chồng để rắn sống lại nhà. Từ khi có rắn sinh sống trong làng, cảnh hạn hán không còn nữa, bà con đủ nước để cày cấy, ruộng đồng tốt tươi khiến đời sống người dân ngày càng ấm no.

Vào một đêm nọ, trời bỗng nhiên mưa to gió lớn, sấm chớp đùng đùng. Sáng ra, dân làng thấy xác rắn chết dạt dưới chân núi Trường Sinh, bên bờ suối Ngọc. Chàng rắn chết vì đã đánh nhau với thủy quái để bảo vệ dân làng và được thượng đế phong Thần hiệu “Tứ Phủ Long vương”. Để tỏ lòng biết ơn, dân làng đã đem chôn cất và lập đền thờ. Theo thời gian, vào năm 1958 xuất hiện một trận giông lốc làm đổ sập ngôi đền. Sau này, người dân trong vùng đã đóng góp kinh phí xây lại ngôi đền mới như ngày nay. Hiện nay, đền thờ chàng Rắn luôn là điểm đến thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái.

Cẩm Tú là vùng đất mang đậm truyền thống văn hóa lịch sử, với nhiều di tích, danh thắng như: Di tích thắng cảnh động Chùa Mổng, Di tích lịch sử văn hóa và danh thắng Chùa Vọng, đền Cùng, đình làng Én, suối cá thần Cẩm Lương... Gắn với hệ thống di tích là các lễ hội truyền thống đặc sắc như: lễ hội đình làng Én, lễ hội đền Cùng, lễ hội Khai hạ suối cá thần Cẩm Lương, lễ hội chùa Vọng.

Trong đó, nổi bật nhất là lễ hội đình làng Én đã được chính quyền địa phương và người dân thôn Quý Thanh phục dựng và tổ chức lại vào năm 2026 sau nhiều năm gián đoạn. Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, thuở xưa vùng đất này còn hoang vu, có hai ông Kính và ông Vì đã cần mẫn khai phá ruộng đồng, sau đó đi khắp các vùng Mường Bi, Mường Vang, Mường Đủ vận động các dòng họ Bùi, Nguyễn, Cao... cùng về đây sinh cơ lập nghiệp. Từ những hộ dân đầu tiên, qua nhiều thế kỷ, nơi đây đã phát triển thành một cộng đồng dân cư đông đúc.

Trước đây, để tưởng nhớ công ơn khai hoang lập làng của ông Kính và ông Vì, vào dịp tháng Giêng hàng năm người dân nơi đây đều tổ chức lễ hội đình làng Én. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố nên suốt một thời gian dài, lễ hội không được tổ chức, đến năm 2026 mới được phục dựng với các nghi thức truyền thống như rước lễ, dâng hương Thành hoàng làng và diễn tấu cồng chiêng. Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao sôi nổi, tạo không khí vui tươi, đoàn kết, thu hút đông đảo Nhân dân tham gia.

Ông Phùng Thế Tài, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, xã Cẩm Tú, cho biết: Xác định vai trò quan trọng của hệ thống di tích trong việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đối với hậu thế, đồng thời là nguồn tài nguyên vô giá phát triển du lịch, xã đã quan tâm đến công tác bảo tồn và tôn tạo. Bước đầu, xã phát triển các sản phẩm du lịch có lợi thế như, du lịch tâm linh, du lịch sinh thái – trải nghiệm. Đẩy mạnh kết nối các di tích của địa phương với các khu, điểm du lịch khác trong tỉnh nhằm hình thành các tour, tuyến du lịch đặc sắc, hấp dẫn du khách.

Về lâu dài, các lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của các dân tộc sinh sống trên địa bàn chính là lợi thế nổi trội trong việc xây dựng các sản phẩm du lịch. Do vậy, xã cần có kế hoạch bài bản trong việc chuyển đổi từ không gian tín ngưỡng hoặc sự kiện truyền thống thuần túy thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc sắc, gắn kết bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững, ứng dụng công nghệ số.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt