Còn nhiều khó khăn, vướng mắc tại các dự án tồn đọng kéo dài

Thực hiện kế hoạch của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh đã tổ chức thanh tra chuyên đề đối với 19 dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên địa bàn tỉnh. Nội dung thanh tra tập trung vào việc chấp thuận chủ trương đầu tư, lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư; công tác lựa chọn nhà đầu tư; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất; việc đầu tư xây dựng dự án. Thông qua đó để đánh giá, xác định rõ nguyên nhân khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, hiệu quả thấp. Đồng thời xác định động cơ, mục đích vi phạm và nguyên nhân dẫn đến vi phạm. Trên cơ sở đó để UBND tỉnh xem xét, giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, triển khai các dự án.

Dự án Khu thương mại dịch vụ tổng hợp Nhất Phúc tại xã Hoa Lộc được cơ quan thanh tra xác định có sai phạm. Ảnh: Văn Hùng

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Trưởng Phòng nghiệp vụ 2, Thanh tra tỉnh: "Đến thời điểm ngày 23/6, trong số 19 dự án được tổ chức thanh tra, đã hoàn thành thanh tra tại 16 dự án và có kết luận. Chỉ còn 3 dự án đang được tiến hành thanh tra bổ sung và đang trong quá trình hoàn tất. Hoạt động thanh tra được thực hiện đúng nội dung, phạm vi, đối tượng, có trọng tâm, trọng điểm và đảm bảo dân chủ, công khai, khách quan, kịp thời, chính xác, không làm cản trở hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra, cũng như cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan".

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh đã phát hiện công tác quy hoạch tại nhiều dự án còn tồn tại, khuyết điểm nghiêm trọng, thực hiện không đúng trình tự, làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất trái thẩm quyền. Ví như, trong triển khai dự án Khu Du lịch sinh thái nghỉ dưỡng biển Linh Trường tại xã Hoằng Trường và xã Hoằng Hải cũ, UBND huyện Hoằng Hóa cũ đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 năm 2004 và điều chỉnh năm 2010, 2011, 2018 chưa phù hợp với Quy hoạch chung do Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt. Việc điều chỉnh quy hoạch đã làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất, lấn vào diện tích đất rừng phòng hộ, thay đổi vị trí biệt thự chuyển nhượng sang vị trí giáp biển.

Hay tại dự án Khu vườn Đảo hoang và Hoài niệm thuộc Khu Du lịch văn hóa sinh thái núi Trường Lệ, phường Sầm Sơn, quá trình thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 và điều chỉnh cục bộ quy hoạch, các cơ quan liên quan không tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp. Cũng tại dự án này, cơ quan thanh tra còn phát hiện cơ quan tham mưu đã tham mưu chấp thuận chủ trương đầu tư khi dự án chưa có trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Đặc biệt dự án có khoảng 8ha đất chồng lấn với hành lang bảo vệ bờ biển, thuộc trường hợp không được phép đầu tư xây dựng mới công trình.

Cá biệt có dự án khi thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, chính quyền cấp huyện cũ đã thu hồi đất của người dân nhưng không lập hồ sơ, phê duyệt phương án tái định cư. Còn tình trạng nhiều hộ dân đã nhận tiền đền bù giải phóng mặt bằng nhưng chưa được bố trí đất tái định cư. Bên cạnh đó, việc giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án vẫn còn sai đối tượng, sai trình tự, thủ tục. Có trường hợp doanh nghiệp được bàn giao mốc giới và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dự án nhưng chưa nộp tiền thuê đất, vi phạm Luật Đất đai. Trong khi cơ quan thuế không ban hành thông báo nộp tiền thuê đất, không theo dõi, đôn đốc doanh nghiệp nộp tiền. Hoặc tình trạng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sai vị trí, vượt diện tích.

Bên cạnh đó, việc chấp hành pháp luật về đầu tư xây dựng, trật tự xây dựng và bảo vệ môi trường ở một số dự án còn bất cập, vi phạm nghiêm trọng. Vẫn còn tình trạng dự án khởi công khi chưa có giấy phép xây dựng. Hoặc tình trạng xây dựng sai quy hoạch, sai mặt bằng tổng thể. Có tình trạng dự án được khởi công khi chưa lập, phê duyệt hoặc chưa được xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường. Có doanh nghiệp tổ chức hội nghị tham vấn báo cáo đánh giá tác động môi trường nhưng không lấy ý kiến rộng rãi cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp...

"Qua công tác thanh tra, chưa phát hiện có dấu hiệu tham nhũng, cố ý làm trái để tư lợi cá nhân. Các vi phạm chủ yếu xuất phát từ áp lực đẩy nhanh tiến độ thu hút đầu tư, phát triển du lịch, dịch vụ của địa phương trong các giai đoạn trước đây, dẫn đến việc cắt xén, thực hiện không đúng, không đầy đủ trình tự thủ tục pháp luật", ông Nguyễn Văn Hùng cho biết thêm.

Nguyên nhân của tình trạng sai phạm tại các dự án được xác định là do năng lực tài chính, quản lý dự án của nhà đầu tư còn hạn chế, ý thức chấp hành pháp luật kém, thi công tùy tiện, chậm trễ hoàn thiện hồ sơ. Trong khi đó, cơ quan quản lý Nhà nước còn thiếu tính đồng bộ trong tham mưu, áp dụng chưa đúng quy định pháp luật. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trật tự xây dựng của chính quyền địa phương cũ không thường xuyên, xử lý vi phạm không kiên quyết, dẫn đến tình trạng nhiều công trình không phép tồn tại hàng chục năm nhưng không bị cưỡng chế tháo dỡ. Ngoài ra, nguyên nhân của tình trạng trên còn một phần do sự thay đổi, bổ sung thường xuyên của hệ thống pháp luật, dễ gây lúng túng trong áp dụng những điều khoản chuyển tiếp, vướng mắc lịch sử trong công tác giải phóng mặt bằng...

Trên cơ sở đó, cơ quan thanh tra cho rằng, có thể áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 29/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội đối với dự án Công viên sinh thái tre luồng Thanh Tam. 1 dự án khác đủ điều kiện kiến nghị áp dụng Nghị quyết số 29/QH16 nhưng phải rà soát, làm rõ, khắc phục các tồn tại đã được chỉ ra trong kết luận thanh tra là dự án Khu vườn Đảo hoang và Hoài niệm thuộc Khu Du lịch văn hóa sinh thái núi Trường Lệ, phường Sầm Sơn. Còn tới 14 dự án không đủ điều kiện để áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 29/QH16 của Quốc hội về Cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Đồng Thành