Kinh tế số - cơ hội mới cho hộ kinh doanh chuyển mình

Với hơn 92.000 hộ kinh doanh, khu vực kinh tế cá thể đang là một bộ phận quan trọng trong phát triển kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên, để từ quy mô nhỏ lẻ vươn lên thành cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn hơn, hộ kinh doanh không chỉ cần thêm vốn và thị trường mà còn phải thay đổi phương thức quản trị. Và kinh tế số đang mở ra một hướng đi mới: giúp hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng rộng hơn, quản lý hoạt động minh bạch hơn và từng bước hình thành nền tảng để phát triển thành doanh nghiệp.

Thanh toán điện tử được triển khai tại cửa hàng thời trang Mermaid, góp phần thúc đẩy phương thức kinh doanh hiện đại.

Là đại lý kinh doanh chăn ga, gối, đệm lâu năm tại phường Hạc Thành, chị Nguyễn Thị Hương từng quen với cách ghi chép doanh thu, chi phí bằng sổ tay và nộp thuế theo phương thức khoán. Từ tháng 6/2025, gia đình chị chủ động chuyển sang kê khai. Điều đáng nói, quá trình chuyển đổi không chỉ là thay đổi cách thực hiện nghĩa vụ thuế mà kéo theo việc ứng dụng hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng và quản lý doanh thu bằng dữ liệu.

“Việc thực hiện theo quy định mới chỉ là chuyển thói quen ghi chép từ sổ tay cá nhân sang phần mềm điện tử. Khi đã kinh doanh thì phải kiểm soát được doanh thu và chi phí”, chị Hương chia sẻ. Với một hộ kinh doanh nhỏ, những công cụ số tưởng như đơn giản này lại giúp hình thành cách quản lý bài bản hơn. Doanh thu được ghi nhận đầy đủ, hàng hóa được kiểm soát, giao dịch có dữ liệu và chủ hộ có thể theo dõi tình hình kinh doanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm.

Ở chiều ngược lại, thương mại điện tử đang mở thêm dư địa để hộ kinh doanh lớn lên. Tại cửa hàng thời trang Mermaid trên đường Lê Hoàn, việc đẩy mạnh livestream, bán hàng trên nền tảng số giúp đơn hàng online chiếm khoảng 50% doanh thu. Theo chị Đỗ Lan Chi, quản lý cửa hàng, thương mại điện tử không chỉ mở rộng khách hàng ngoài địa bàn mà còn giúp cơ sở nắm bắt phản hồi, thị hiếu để điều chỉnh kinh doanh. Thực tế này cho thấy, khi kinh tế số giúp mở rộng thị trường và hỗ trợ quản lý hàng hóa, doanh thu, dòng tiền, quy mô càng lớn càng đòi hỏi hộ kinh doanh chuyển sang phương thức vận hành bài bản, tạo tiền đề tiến tới mô hình doanh nghiệp.

Thực tế tại Thanh Hóa đã xuất hiện những hộ kinh doanh lựa chọn bước chuyển này. Chị Lê Thị Bích, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Eurogold Thanh Hóa, cho biết: “Cơ sở kinh doanh của tôi đã chuyển thành doanh nghiệp từ đầu tháng 10/2025 sau khi được tuyên truyền, hướng dẫn. Sau chuyển đổi, chúng tôi được hưởng chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp mới thành lập, đồng thời thuận lợi hơn khi giao dịch với đối tác, khách hàng nhờ hệ thống hóa đơn, chứng từ chuyên nghiệp”.

Điều đáng chú ý là chuyển đổi lên doanh nghiệp không nên được nhìn nhận đơn thuần là thay đổi “tên gọi” hay tư cách pháp lý. Khi đã có dữ liệu doanh thu, chi phí, hàng tồn kho, khách hàng, xuất hóa đơn điện tử, thanh toán số và phần mềm quản lý, hộ kinh doanh đã từng bước hình thành những yếu tố nền tảng của quản trị doanh nghiệp. Đây là lợi thế để tiếp tục mở rộng sản xuất, tuyển thêm lao động, xây dựng thương hiệu, ký kết hợp đồng lớn và tiếp cận tín dụng.

Theo Thuế tỉnh Thanh Hóa, việc chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai, cùng với ứng dụng hóa đơn điện tử và các giải pháp số, đang tạo nền tảng để hộ kinh doanh nâng cao tính minh bạch, từng bước chuẩn hóa hoạt động. Đến đầu năm 2026, tỷ lệ cài đặt eTax Mobile của hộ kinh doanh trên địa bàn đã vượt 90%. Việc ghi nhận doanh thu, giao dịch và dòng tiền bằng dữ liệu cũng giúp hộ kinh doanh có cơ sở hơn khi làm việc với ngân hàng, tiếp cận tín dụng và mở rộng quy mô. Cơ quan Thuế tỉnh cũng xác định tiếp tục kết nối dữ liệu với các nền tảng thương mại điện tử và đơn vị liên quan, tạo điều kiện để hộ kinh doanh phát triển ổn định, phát triển lên doanh nghiệp.

Ở góc độ thị trường, ngành công thương cũng đang thúc đẩy hộ kinh doanh tiếp cận các công cụ số, trong đó có thanh toán không dùng tiền mặt tại các chợ. Riêng tháng 7/2026, Đội Quản lý thị trường số 13 đã tuyên truyền, hướng dẫn và ký cam kết với 209 cơ sở tiếp cận với các công cụ số. Việc bán hàng qua mạng xã hội, livestream không chỉ giúp hộ kinh doanh mở rộng thị trường với chi phí thấp hơn, đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với khách hàng ngoài tỉnh mà còn thúc đẩy thương mại điện tử tăng trưởng hai con số mỗi năm.

Tuy nhiên, từ “hộ kinh doanh số” đến doanh nghiệp số vẫn cần một bước chuyển về tư duy. Không phải cứ có mã QR, bán hàng trên mạng hay sử dụng hóa đơn điện tử là có thể trở thành doanh nghiệp. Điều quan trọng hơn là chủ hộ phải biết sử dụng dữ liệu để quản trị, xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa sản phẩm, kiểm soát chi phí, mở rộng thị trường và tổ chức lại hoạt động khi quy mô tăng.

Trong bối cảnh bỏ thuế khoán, thương mại điện tử phát triển và yêu cầu minh bạch ngày càng cao, kinh tế số đang trở thành “bệ phóng” giúp hộ kinh doanh nâng tầm phương thức vận hành. Khi đủ năng lực, chuyển lên doanh nghiệp không còn đơn thuần là thủ tục, mà trở thành bước phát triển tự nhiên để đi xa hơn trên thị trường.

Bài và ảnh: Chi Phạm