Chương trình quốc phòng tham vọng nhất châu Âu đổ vỡ

Lãnh đạo Đức và Pháp đã nhất trí chấm dứt dự án phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới chung giữa hai nước, đánh dấu sự đổ vỡ của một trong những chương trình quốc phòng tham vọng nhất châu Âu.

Đức và Pháp hủy bỏ dự án máy bay chiến đấu chung. Ảnh: Reuters.

Theo các quan chức Đức ngày 8/6, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã thảo luận về dự án bên lề Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) - Tây Balkan tại Montenegro tuần trước. Sau nhiều tháng bế tắc, hai nhà lãnh đạo nhận định không còn khả năng tháo gỡ những bất đồng giữa các doanh nghiệp tham gia chương trình.

Nguồn tin từ phía Đức cho biết ông Merz đã khuyến nghị nhà lãnh đạo Pháp không tiếp tục theo đuổi kế hoạch chế tạo tiêm kích chung. Trong khi đó, Văn phòng Tổng thống Pháp xác nhận hai bên đã trao đổi sâu về dự án và lấy làm tiếc khi các đối tác công nghiệp chủ chốt gồm Airbus và Dassault Aviation không thể đạt được thỏa thuận.

Dự án mang tên Hệ thống Tác chiến Không quân Tương lai (FCAS) được Tổng thống Macron và cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel khởi động năm 2017. Chương trình có tổng vốn đầu tư khoảng 100 tỷ euro, với sự tham gia của Đức, Pháp và Tây Ban Nha. Trọng tâm của dự án là một máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu có người lái, được hỗ trợ bởi các máy bay không người lái và hệ thống kết nối tác chiến bảo mật cao.

Chương trình Hệ thống Tác chiến Không quân Tương lai (FCAS) được khởi động vào năm 2017 nhằm thay thế máy bay chiến đấu Rafale của Pháp và các tiêm kích Eurofighter đang được Đức và Tây Ban Nha sử dụng. Ảnh: AFP.

Quyết định hủy bỏ dự án được đưa ra trong bối cảnh các nước phương Tây ngày càng lo ngại về những thách thức an ninh từ Nga, đồng thời Mỹ gia tăng sức ép yêu cầu các đồng minh châu Âu tăng cường năng lực quốc phòng.

Các chuyên gia cho rằng việc dự án đổ vỡ là tín hiệu không tích cực đối với tham vọng xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ của châu Âu. Nguyên nhân chính xuất phát từ tranh cãi kéo dài giữa Airbus và Dassault Aviation về quyền kiểm soát dự án, quyền sở hữu trí tuệ cũng như các yêu cầu kỹ thuật khác nhau đối với loại tiêm kích tương lai.

Tuy nhiên, theo một nguồn tin châu Âu, Berlin và Paris đang xem xét một giải pháp mang tính dung hòa, cho phép tiếp tục phát triển một số thành phần ngoài máy bay chiến đấu cốt lõi, như hệ thống kết nối tác chiến “đám mây chiến đấu”, dưới tên gọi FCAS. Giải pháp này được cho là nhằm duy trì biểu tượng hợp tác quốc phòng giữa hai nước, dù chương trình tiêm kích thế hệ mới trên thực tế đã chấm dứt.

Ngọc Liên