Chủ động thích ứng trước biến động (Bài cuối): Bảo đảm an sinh xã hội - tạo nền tảng cho tăng trưởng

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tăng trưởng mà còn phải giữ vững ổn định xã hội. Định hướng gắn tăng trưởng với bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao đời sống cho Nhân dân được Chính phủ nhấn mạnh trong các nghị quyết điều hành. Bám sát chỉ đạo đó, Thanh Hóa đã cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực, sát với thực tiễn, xác định an sinh xã hội là “trụ đỡ” quan trọng để ổn định đời sống và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Nhiều doanh nghiệp chủ động nâng cao phúc lợi để giữ chân lao động yên tâm gắn bó lâu dài. Ảnh: Tô Hà

Chủ động thích ứng - giữ ổn định từ cơ sở

Biến động kinh tế toàn cầu đang tác động trực tiếp đến từng mắt xích của nền kinh tế. Tại Thanh Hóa, những ảnh hưởng này không chỉ thể hiện qua các chỉ số vĩ mô mà hiện hữu trong đời sống hằng ngày của người dân. Ở khu vực doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là những ngành có thị trường liên quan đến khu vực Trung Đông, đơn hàng có thời điểm chững lại, chi phí logistics tăng cao khiến hoạt động sản xuất gặp khó khăn. Điều này kéo theo nguy cơ giảm giờ làm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người lao động. Tại khu vực ven biển, nơi sinh kế phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên, tác động càng rõ nét. Giá nhiên liệu tăng, thời tiết diễn biến thất thường khiến hoạt động khai thác hải sản tiềm ẩn nhiều rủi ro, không ít tàu cá phải giảm chuyến hoặc tạm thời nằm bờ.

Trước thực tế đó, thay vì bị động, người dân đã chủ động điều chỉnh sinh kế. Lao động không còn phụ thuộc hoàn toàn vào khai thác truyền thống mà từng bước chuyển sang các lĩnh vực có tính ổn định cao hơn như dịch vụ hậu cần nghề cá, nuôi trồng thủy sản, chế biến hải sản hoặc tham gia sản xuất tại các cơ sở trên địa bàn. Sự linh hoạt này không chỉ giúp duy trì thu nhập mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro trước những biến động khó lường của thị trường. Nhận diện rõ xu hướng đó, chính quyền các địa phương đã chuyển cách tiếp cận từ “hỗ trợ khó khăn” sang “tăng năng lực thích ứng”. Các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn, kết nối cung - cầu lao động, hỗ trợ chuyển đổi sinh kế được triển khai đồng bộ, hướng tới tạo việc làm bền vững ngay tại địa phương. Theo số liệu của UBND tỉnh, năm 2025 Thanh Hóa đã giải quyết việc làm mới cho hơn 60.000 lao động, trong đó có hàng nghìn lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 2,3%, cho thấy hiệu quả rõ nét của các chính sách giảm nghèo bền vững.

Ở cấp cơ sở, nhiều mô hình cụ thể đã phát huy hiệu quả. Tại xã Xuân Hòa, việc gắn đào tạo nghề với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp giúp nâng cao chất lượng việc làm. Trường hợp chị Lê Thị Hà (thôn Tân Thành) là ví dụ điển hình. Trước đây, thu nhập từ sản xuất nông nghiệp của gia đình chị chỉ đạt khoảng 3 - 4 triệu đồng/tháng, bấp bênh theo mùa vụ. Sau khi tham gia lớp đào tạo nghề may công nghiệp, chị được tuyển dụng vào làm việc tại xưởng may trên địa bàn với thu nhập từ 7 - 9 triệu đồng/tháng, có đầy đủ chế độ bảo hiểm. “Có việc làm ổn định, thu nhập đều, gia đình tôi đỡ áp lực rất nhiều”, chị Hà chia sẻ.

Bên cạnh các mô hình cá nhân, kinh tế tập thể cũng góp phần quan trọng trong tạo việc làm tại chỗ. Tại xã Hoằng Phú, HTX tiểu thủ công nghiệp Trung Kiên là điểm sáng trong tạo việc làm và ổn định sinh kế cho lao động nông thôn. HTX sản xuất các mặt hàng như túi xuất khẩu, móc hộp, mây tre đan, đồ nhựa mỹ nghệ..., tạo việc làm thường xuyên cho gần 100 lao động với thu nhập 5 - 7 triệu đồng/người/tháng, đồng thời giải quyết việc làm thời vụ cho hàng trăm lao động lúc nông nhàn. Doanh thu trung bình của HTX đạt khoảng 2,5 tỷ đồng/năm.

Theo bà Nguyễn Thị Ngân, giám đốc HTX, đơn vị không chỉ phát triển sản xuất mà còn hướng tới bảo đảm an sinh tại chỗ, ưu tiên lao động trung niên, phụ nữ. HTX duy trì nghề truyền thống, chủ động tìm kiếm đơn hàng, liên kết doanh nghiệp để mở rộng sản xuất, tạo việc làm linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng. Sau 15 năm hoạt động, HTX đã phát triển nhà xưởng hơn 1.500m2, góp phần giúp nhiều lao động có thu nhập ổn định, hạn chế phải đi làm ăn xa.

An sinh vững - nền móng cho tăng trưởng

Không chỉ dừng lại ở tạo việc làm, Thanh Hóa còn đẩy mạnh mở rộng hệ thống an sinh theo hướng bao trùm. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 92%, trở thành “lá chắn” quan trọng trước rủi ro về sức khỏe. Các chính sách hỗ trợ mua thẻ bảo hiểm cho hộ cận nghèo, người dân vùng khó khăn được triển khai kịp thời, giúp giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh. Cùng với đó, các chương trình hỗ trợ nhà ở cho người có công, hộ nghèo và gia đình chính sách tiếp tục được triển khai hiệu quả. Hàng nghìn căn nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa được xây dựng, sửa chữa, góp phần giúp người dân ổn định cuộc sống, từng bước “an cư, lạc nghiệp”, nhất là tại các địa phương miền núi.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc chăm lo an sinh cho người lao động cũng ngày càng được chú trọng. Tại Khu công nghiệp Hoàng Long (phường Nguyệt Viên), nhiều doanh nghiệp đã chủ động nâng cao phúc lợi để giữ chân lao động. Điển hình như Công ty TNHH Giày Aleron Việt Nam, ngoài việc bảo đảm đầy đủ chế độ bảo hiểm theo quy định, doanh nghiệp còn duy trì các chính sách hỗ trợ bữa ăn ca, thưởng chuyên cần, cải thiện điều kiện làm việc và bố trí thời gian làm việc linh hoạt. Nhờ đó, thu nhập của người lao động được bảo đảm ổn định, tạo tâm lý yên tâm gắn bó lâu dài.

Thực tiễn điều hành cho thấy, trong bối cảnh nhiều thách thức, chính sách an sinh xã hội không chỉ mang ý nghĩa bảo đảm đời sống mà còn đóng vai trò “giữ nhịp” cho nền kinh tế. Khi đời sống người dân được ổn định, sức mua được duy trì; khi người lao động yên tâm làm việc, doanh nghiệp giữ được nhịp sản xuất; và khi niềm tin xã hội được củng cố, đó chính là điều kiện quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng. Những kết quả trong quý I/2026 phần nào phản ánh rõ điều đó. Trong bối cảnh chung còn nhiều khó khăn, Thanh Hóa vẫn duy trì được nhịp tăng trưởng tích cực, với GRDP đạt trên 9%, thuộc nhóm cao của cả nước.

Đằng sau những con số này không chỉ là nỗ lực điều hành kinh tế, mà còn là vai trò “bệ đỡ” của hệ thống an sinh xã hội. Tuy nhiên, công tác an sinh vẫn còn những thách thức như chênh lệch giữa các vùng, chất lượng việc làm chưa đồng đều, một bộ phận lao động phi chính thức chưa được bao phủ đầy đủ chính sách bảo hiểm. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, đặc biệt tại khu vực ven biển, tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn trong bảo vệ sinh kế cho người dân. Trước những yêu cầu đó, Thanh Hóa xác định tiếp tục hoàn thiện hệ thống an sinh theo hướng bền vững và bao trùm, lấy người dân làm trung tâm. Trọng tâm là mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục; đẩy mạnh đào tạo nghề, tạo việc làm và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế; đồng thời tăng cường hỗ trợ các nhóm yếu thế.

Từ thực tiễn cho thấy, tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự bền vững khi được nâng đỡ bởi một nền tảng xã hội ổn định. Khi người dân có sinh kế, người lao động có việc làm, niềm tin xã hội được củng cố, đó chính là “lực đỡ” quan trọng để Thanh Hóa không chỉ giữ vững nhịp tăng trưởng mà còn tạo dư địa bứt phá trong giai đoạn tới.

Tô Hà - Phương Chi