Chủ động thích ứng trước biến động (Bài 3): Giải pháp trước mắt, chiến lược dài hạn đặt ra với ngành nông nghiệp

Trước những biến động khó lường từ xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí sản xuất tăng cao, với vai trò trụ đỡ của nền kinh tế - ngành nông nghiệp của tỉnh đang chủ động thực hiện nhiều giải pháp linh hoạt, sát với thực tiễn. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực chống chịu, ổn định sản xuất và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững.

Xã Quang Chiểu chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả trên đất đồi sang trồng dưa hấu vụ xuân cho năng suất cao.

Linh hoạt thích ứng với biến động toàn cầu

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tác động rõ nét nhất từ xung đột Trung Đông đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản là chi phí đầu vào tăng cao. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận chuyển, giá phân bón, thức ăn chăn nuôi và nhiều loại vật tư nông nghiệp khác cùng tăng. Dự báo, chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng khoảng 3 - 5%, qua đó đẩy giá nông sản thực phẩm tăng và tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng.

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện nay có 179.660ha cây trồng vụ xuân đang trong thời kỳ phát triển, áp lực chi phí vật tư sản xuất càng gia tăng. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh đã trực tiếp chịu ảnh hưởng từ biến động này.

Bà Đồng Thị Tuyết Anh, Giám đốc Công ty TNHH Tư Thành, phường Hạc Thành, cho biết: “Mỗi năm doanh nghiệp xuất khẩu hơn 400 container nông sản, chủ yếu là dứa sang các thị trường Nga, Mỹ... Trong những năm gần đây, công ty mở rộng sang thị trường Trung Đông, chiếm khoảng 20% sản lượng xuất khẩu. Từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột xảy ra, chi phí logistics tăng cao, tình trạng thiếu vỏ container ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng. Doanh nghiệp buộc phải linh hoạt điều chỉnh phương thức vận chuyển, tính toán chuyển hướng tuyến để hạn chế rủi ro, không trông chờ thị trường sớm ổn định trở lại”.

Không chỉ lĩnh vực xuất khẩu nông sản gặp khó, hoạt động khai thác thủy sản cũng chịu tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu. Toàn tỉnh hiện có 6.210 phương tiện khai thác hải sản, trong đó có 984 tàu công suất lớn khai thác xa bờ. Với đặc thù hoạt động dài ngày trên biển, nhiên liệu chiếm từ 50 - 70% tổng chi phí chuyến biển. Khi giá xăng dầu tăng, hiệu quả khai thác giảm sút, nhiều tàu cá phải cắt giảm chuyến biển, thậm chí tạm ngừng hoạt động. Trước thực tế đó, Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ ngư dân.

Theo ông Trịnh Ngọc Dũng, Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa, đơn vị đang phối hợp với các địa phương hướng dẫn ngư dân áp dụng các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu, tối ưu hành trình khai thác, bảo dưỡng máy móc, cải tiến ngư cụ và chuyển đổi nghề phù hợp với nguồn lợi. Đồng thời, nâng cao chất lượng bảo quản sản phẩm sau thu hoạch để gia tăng giá trị. Đơn vị cũng thường xuyên theo dõi, đánh giá mức độ ảnh hưởng theo từng nhóm nghề, từng ngư trường để kịp thời đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, giảm rủi ro và chi phí trong mỗi chuyến biển cho ngư dân.

Nỗ lực vượt thách thức, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp

Trước những thách thức từ biến động toàn cầu, ngành nông nghiệp của tỉnh xác định nhiệm vụ trọng tâm là ổn định chi phí sản xuất, bảo vệ lợi nhuận người sản xuất, duy trì chuỗi xuất khẩu và nâng cao khả năng tự chủ dài hạn. Trước mắt, ngành tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm chi phí đầu vào và duy trì sản xuất. Khuyến khích người dân đẩy mạnh cơ giới hóa, áp dụng các mô hình tưới tiết kiệm tưới nhỏ giọt, tưới phun nhằm giảm chi phí sản xuất. Đồng thời, hướng dẫn người dân sử dụng giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, thích ứng tốt với điều kiện thực tế để nâng cao hiệu quả sản xuất...

Ngư dân xã Vạn Lộc chuẩn bị nhu yếu phẩm vươn khơi khai thác hải sản.

Nhờ các giải pháp linh hoạt, trong quý I/2026, tốc độ tăng trưởng (VA) của ngành nông nghiệp đạt 3,1%, cho thấy khả năng thích ứng trước những biến động bất lợi. Hiện ngành nông nghiệp đang rà soát, đánh giá thực trạng hoạt động của các HTX, doanh nghiệp nông nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho các hình thức tổ chức sản xuất phát triển.

Việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong các trang trại, HTX được xem là giải pháp quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trên các nền tảng số. Công tác tuyên truyền pháp luật, kiến thức an toàn thực phẩm, hướng dẫn người dân tiêu dùng thực phẩm an toàn, tiếp nhận, xử lý phản ánh vi phạm qua đường dây nóng và hệ thống phần mềm quản lý an toàn thực phẩm cũng được quan tâm...

Theo ông Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, ngành sẽ đẩy mạnh phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp sạch, nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn theo chuỗi giá trị, thích ứng biến đổi khí hậu, phát thải thấp và bền vững. Đồng thời, tập trung tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi để các hình thức tổ chức sản xuất phát triển. Cùng với đó, tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và hệ thống tưới tự động, giúp giám sát hiệu quả vùng trồng, vùng nuôi, dự báo dịch bệnh, thời tiết; tối ưu hóa sản xuất và giảm rủi ro. Song song với đó là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về chất lượng, an toàn thực phẩm, chế biến và phát triển thị trường. Ngoài ra, ngành đang tích cực nghiên cứu xây dựng và thí điểm các mô hình kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp để từng bước nhân rộng, tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, nông nghiệp của tỉnh đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Tuy nhiên, với sự chủ động trong điều hành, linh hoạt trong giải pháp trước mắt và định hướng chiến lược dài hạn rõ ràng, ngành nông nghiệp tỉnh đang từng bước thích ứng, giữ vững đà tăng trưởng, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Bài và ảnh: Lê Hợi

Bài 4: Tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững