Chăm lo cho đôi mắt sáng

Đôi mắt giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống của mỗi người. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều yếu tố nguy cơ như học tập bằng thiết bị điện tử kéo dài, môi trường ô nhiễm, cường độ làm việc cao..., các bệnh lý về mắt đang ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa. Việc chăm lo cho đôi mắt sáng vì thế trở thành nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự chung tay của gia đình, nhà trường, các cơ sở y tế và toàn xã hội.

Bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Mắt Thanh Hóa luôn ở mức cao.

Trong những năm gần đây, tỷ lệ người mắc tật khúc xạ tại Việt Nam nói chung và Thanh Hóa nói riêng tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm trẻ em và học sinh, sinh viên. Theo thống kê tại các cơ sở y tế trong tỉnh, số ca mắc tật khúc xạ, khô mắt, viêm kết mạc, giảm thị lực do ánh sáng xanh ngày càng nhiều; các bệnh lý như đục thủy tinh thể, glôcôm, thoái hóa điểm vàng cũng trở nên phổ biến ở người trung và cao tuổi.

Tại Bệnh viện Mắt Thanh Hóa, số bệnh nhân đến khám luôn ở mức cao, mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận từ 300 - 400 lượt bệnh nhân, trong đó có hơn 40% là trẻ em và người trẻ tuổi bị tật khúc xạ. Một thực tế đáng lo ngại là cận thị học đường gia tăng rõ rệt, trong đó không ít trường hợp phát hiện khi trẻ mới học lớp 1, lớp 2 đã bị cận nặng, thậm chí tăng độ rất nhanh nếu không can thiệp kịp thời có thể dẫn đến nhược thị hoặc biến chứng võng mạc. Bên cạnh đó, nhiều trẻ bị khô mắt, đau đầu, rối loạn điều tiết do sử dụng thiết bị điện tử quá lâu. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là rất quan trọng để tránh biến chứng nguy hiểm về sau.

Không chỉ trẻ em, người trưởng thành làm việc văn phòng, tiếp xúc thường xuyên với máy tính cũng gặp các vấn đề về thị lực. Bên cạnh yếu tố công nghệ, thói quen sinh hoạt chưa hợp lý của một bộ phận người trẻ thường xuyên thức khuya, sử dụng điện thoại trong bóng tối, khiến mắt phải điều tiết liên tục, lâu dài dẫn đến suy giảm chức năng thị giác.

Chị Lê Thị Vân, 32 tuổi, nhân viên kế toán, chia sẻ: "Trước đây tôi chỉ bị mỏi mắt nhẹ, nhưng hơn một năm nay tình trạng khô mắt, nhìn mờ tăng lên rõ rệt. Khi đi khám, bác sĩ cho biết mắt tôi bị rối loạn điều tiết do làm việc liên tục trên máy tính. Từ đó tôi phải thay đổi thói quen và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ".

Đối với người trung niên và người cao tuổi, các bệnh lý như đục thủy tinh thể, glôcôm, thoái hóa điểm vàng... có xu hướng gia tăng theo tuổi. Tuy nhiên, không phải ai cũng thăm khám định kỳ, nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi thị lực đã giảm nặng, gây khó khăn cho điều trị.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Bệnh viện Mắt Thanh Hóa, cho biết: "Glôcôm là bệnh rất nguy hiểm vì diễn tiến âm thầm, khi bệnh nhân thấy rõ giảm thị lực nghĩa là tổn thương thần kinh thị giác đã ở giai đoạn muộn. Một trong những nguyên nhân khiến bệnh lý mắt tăng nhanh là thói quen sinh hoạt chưa khoa học. Trẻ em dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, máy tính; học tập trong không gian thiếu ánh sáng; ít vận động ngoài trời. Nhiều phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc khám mắt định kỳ cho con".

Chị Nguyễn Thị Thủy, phụ huynh học sinh Trường Tiểu học Đông Vệ 2, bày tỏ: "Khi con tôi nói nhìn bảng mờ, tôi mới đưa đi khám thì phát hiện đã bị cận gần 2 độ. Bác sĩ nói nếu phát hiện sớm, cận sẽ tăng chậm hơn. Từ đó gia đình luôn nhắc con giảm thời gian sử dụng điện thoại và tăng hoạt động ngoài trời".

Theo khuyến cáo của bác sĩ, người dân cần chủ động xây dựng lối sống khoa học để bảo vệ đôi mắt. Đối với học sinh và người làm việc nhiều trước màn hình, sau mỗi 20 phút làm việc, nhìn ra xa 6m trong khoảng 20 giây để mắt được nghỉ ngơi. Ngoài ra, cần giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình ở mức 50 - 60cm, bàn ghế phải phù hợp với chiều cao, phòng học - phòng làm việc cần có đủ ánh sáng tự nhiên. Tăng cường vận động ngoài trời ít nhất 60 phút mỗi ngày giúp hạn chế nguy cơ cận thị tiến triển. Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, C, E; lutein; zeaxanthin; omega-3 như cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm, các loại cá biển, trứng, sữa... Khám mắt định kỳ 6 - 12 tháng/lần để phát hiện sớm bất thường và có can thiệp, điều trị hiệu quả.

Trong thời gian qua, ngành y tế Thanh Hóa đã triển khai nhiều chương trình chăm sóc mắt cộng đồng có ý nghĩa thiết thực. Nhiều đợt khám sàng lọc tật khúc xạ học đường được tổ chức tại các trường học; các lớp tập huấn cho giáo viên về cách phát hiện sớm bất thường về thị lực của học sinh được duy trì hằng năm. Bệnh viện Mắt Thanh Hóa và các đơn vị liên quan thường xuyên phối hợp với các tổ chức xã hội thực hiện chương trình phẫu thuật đục thủy tinh thể miễn phí cho bệnh nhân hoàn cảnh khó khăn, góp phần giảm tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh trong cộng đồng. Một số trường học trên địa bàn tỉnh cũng chú trọng tăng cường cơ sở vật chất và môi trường học tập cho học sinh. Nhiều lớp học được lắp đặt hệ thống chiếu sáng đạt chuẩn, bàn ghế phù hợp chiều cao, thời khóa biểu được bố trí hợp lý giữa các tiết học lý thuyết và hoạt động ngoại khóa để hạn chế căng thẳng cho mắt. Công tác truyền thông về bảo vệ thị lực được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm.

Chăm sóc đôi mắt sáng không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động thăm khám mắt định kỳ, hình thành thói quen sinh hoạt hợp lý; mỗi phụ huynh cần quan tâm, nhắc nhở con em trong việc sử dụng thiết bị điện tử; nhà trường tiếp tục tạo điều kiện học tập an toàn, đầy đủ ánh sáng; các cơ sở y tế nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và đẩy mạnh tuyên truyền kiến thức chăm sóc mắt khoa học. Đôi mắt sáng là nền tảng để mỗi người học tập, lao động hiệu quả và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn. Chăm lo sức khỏe đôi mắt từ những hành động nhỏ hằng ngày chính là góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh.

Bài và ảnh: Anh Quân