Ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển nghề dệt chiếu cói

Nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) trong sản xuất, nhiều hộ sản xuất chiếu cói tại làng nghề chiếu cói xã Quảng Ngọc đã nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm bớt chi phí lao động.

Nhiều hộ làm chiếu ở thôn Ngọc Nhị, xã Quảng Ngọc đã đầu tư mua máy dệt chiếu, góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế cho gia đình.

Cơ sở sản xuất chiếu cói của hộ gia đình ông Nguyễn Văn Phin ở thôn Ngọc Nhị đang tạo việc làm, thu nhập ổn định cho 3 lao động, với mức thu nhập dao động từ 4 - 6 triệu đồng/người/tháng.

Ông Phin cho biết: "Trước đây, nghề dệt chiếu hoàn toàn bằng thủ công nên khi dệt chiếu đòi hỏi phải có 2 lao động (một người đút cói, 1 người dệt) và thời gian dệt khoảng 4 tiếng mới được 1 đôi chiếu. Do dệt bằng thủ công, năng suất không cao, dẫn đến thu nhập không đảm bảo. Thêm vào đó, thị trường xuất hiện nhiều dòng sản phẩm với mẫu mã bắt mắt như chiếu nhựa, chiếu trúc... khiến chiếu cói của gia đình rất khó cạnh tranh. Năm 2008 tôi đầu tư mua 1 máy dệt chiếu trị giá hơn 60 triệu đồng. Có máy dệt chiếu, năng suất tăng lên gấp nhiều lần so với dệt thủ công".

Với hiệu quả của việc dệt chiếu bằng máy, từ năm 2012 đến nay gia đình ông Phin mua thêm 2 máy dệt, nâng số máy dệt của gia đình lên 3 máy, công suất dệt hơn 40 đôi chiếu/ngày. Toàn bộ chiếu được các thương lái bao tiêu cung cấp cho thị trường trong nước. Nghề dệt chiếu không chỉ giúp cuộc sống gia đình trở nên khấm khá, mà còn nuôi các con ăn học nên người.

Đến thăm cơ sở sản xuất chiếu cói của hộ gia đình ông Nguyễn Văn Thắng ở thôn Ngọc Bình, hàng chục chiếc máy dệt chiếu đang được vận hành, khai thác hết công suất.

Ông Thắng cho biết: "Năm 2006 gia đình tôi đã mạnh dạn đầu tư 600 triệu đồng để mua 3 máy dệt chiếu, 3 máy bìa, máy đánh dây để mở rộng quy mô sản xuất. Từ khi sử dụng máy dệt chiếu, việc sản xuất được thực hiện theo dây chuyền, mỗi lá chiếu dệt bằng máy chỉ mất khoảng 20 phút, rút ngắn hàng chục lần so với dệt thủ công truyền thống. Do dệt chiếu bằng máy đem lại hiệu quả rõ rệt nên tiền tích lũy mỗi năm, gia đình đã dùng đầu tư mua thêm máy mới. Hiện tại, với 20 máy dệt chiếu, trung bình một máy dệt được 25 đôi chiếu/ngày, sau khi trừ các khoản chi phí, đem lại thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng; tạo việc làm ổn định cho 30 lao động, với mức thu nhập từ 4 - 8 triệu đồng/người/tháng".

Xã Quảng Ngọc mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã: Quảng Hợp, Quảng Văn, Quảng Phúc và xã Quảng Ngọc. Toàn xã hiện có 5 thôn làm nghề chiếu cói đó là Ngọc Bình, Văn Giáo, Ngọc Đới, Ngọc Nhị và Liên Sơn, với 2.300 hộ tham gia làm nghề, trong đó nghề dệt là 1.650 hộ, còn lại là hộ trồng cói.

Nói về việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào nghề dệt chiếu cói, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Ngọc Nguyễn Duy Bách cho biết: "Việc đưa máy móc vào làm nghề không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động hàng chục lần so với làm bằng thủ công truyền thống, góp phần giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh sản phẩm, mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm của làng nghề. Hiện làng nghề chiếu cói đã được tỉnh công nhận làng nghề truyền thống năm 2021 và sản phẩm chiếu cói đạt OCOP năm 2022, đã tạo điều kiện để chiếu cói xã Quảng Ngọc phát triển và mở rộng thị trường tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước, với số lượng tiêu thụ khoảng 3 triệu chiếc/năm. Lượng chiếu cói tiêu thụ, không chỉ đem lại doanh thu cho làng nghề trong năm 2025 đạt 340 tỷ đồng, mà còn tạo việc làm, thu nhập cho 3.000 lao động trong xã, với mức thu nhập bình quân đạt 7 - 8 triệu đồng/người/tháng".

Bài và ảnh: Minh Lý