Tự hào truyền thống 80 năm Cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026):

Tiếp nối chặng đường vẻ vang vì sự phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Thanh Hóa

Trong suốt chiều dài lịch sử, miền núi Thanh Hóa không chỉ là phên giậu của Tổ quốc, mà còn là vùng đất hun đúc tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó, lòng yêu nước và truyền thống cách mạng bền bỉ của đồng bào các dân tộc. Chính vì lẽ đó, quan tâm thúc đẩy sự phát triển của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi bằng những chính sách nhân văn và tiến bộ, không chỉ là trách nhiệm mà còn thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với khu vực đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thanh Hóa là một trong những địa phương có vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng lớn.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), đánh dấu một chặng đường lịch sử vẻ vang của cơ quan công tác dân tộc và có ý nghĩa sâu sắc đối với mỗi cán bộ, công chức, người lao động trong toàn ngành. Đây là sự kiện nhằm tri ân các thế hệ đi trước đã bền bỉ cống hiến cho sự nghiệp cách mạng; đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và quyết tâm tiếp tục phát huy truyền thống, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Đối với Thanh Hóa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là địa bàn rộng lớn, có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh; đồng thời là nơi sinh sống lâu đời của nhiều dân tộc cùng đoàn kết, gắn bó, tạo nên sự phong phú trong bản sắc văn hóa của xứ Thanh. Trong suốt chiều dài lịch sử, miền núi Thanh Hóa không chỉ là phên giậu của Tổ quốc mà còn là vùng đất hun đúc tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó, lòng yêu nước và truyền thống cách mạng bền bỉ của đồng bào các dân tộc.

Tiền thân của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa ngày nay là Ủy ban Hành chính đặc biệt miền Thượng du Thanh Hóa, được thành lập theo Sắc lệnh số 41-SL ngày 4/4/1947 của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sự ra đời của cơ quan công tác dân tộc ở Thanh Hóa gắn với yêu cầu lịch sử của những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, khi vùng thượng du và miền núi Thanh Hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ biên giới, xây dựng hậu phương và động viên sức dân phục vụ kháng chiến. Đây chính là dấu mốc có ý nghĩa nền tảng, mở đầu cho chặng đường xây dựng và phát triển lâu dài của cơ quan công tác dân tộc tỉnh.

Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa (nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo) tổ chức hội nghị tổng kết công tác dân tộc năm 2018.

Trải qua 8 thập kỷ hình thành và phát triển, cơ quan công tác dân tộc tỉnh Thanh Hóa đã nhiều lần được kiện toàn, đổi tên cho phù hợp với yêu cầu của từng thời kỳ cách mạng. Từ Ủy ban Hành chính đặc biệt miền Thượng du, Ban Chỉ đạo công tác miền Tây, Ban Dân tộc và Định canh định cư, Ban Miền núi và Dân tộc, Ban Dân tộc và Miền núi, Ban Dân tộc, đến Sở Dân tộc và Tôn giáo hiện nay, dù mô hình tổ chức thay đổi, nhưng sứ mệnh cốt lõi vẫn luôn nhất quán: tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về công tác dân tộc, đồng hành cùng đồng bào các dân tộc thiểu số, chăm lo phát triển vùng miền núi, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời thực hiện tốt công tác tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ quan công tác dân tộc của tỉnh đã cùng cấp ủy, chính quyền và Nhân dân các dân tộc miền núi Thanh Hóa xây dựng cơ sở chính trị, vận động đồng bào tham gia kháng chiến, đẩy mạnh tăng gia sản xuất, xóa nạn mù chữ, giữ vững hậu phương và bảo vệ miền Tây của tỉnh. Những đóng góp quan trọng của đồng bào các dân tộc miền núi Thanh Hóa cho kháng chiến, đặc biệt trong chiến dịch Điện Biên Phủ, là minh chứng sinh động cho sức mạnh đại đoàn kết và vai trò bền bỉ của cơ quan công tác dân tộc trong việc kết nối, vận động, tổ chức và khơi dậy tinh thần yêu nước trong Nhân dân.

Bước vào thời kỳ hòa bình, xây dựng và đổi mới đất nước, cơ quan công tác dân tộc tỉnh Thanh Hóa tiếp tục giữ vai trò tham mưu quan trọng trong việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ công tác định canh, định cư, phát triển sản xuất, xây dựng hạ tầng thiết yếu, xóa đói giảm nghèo, đến bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, nâng cao dân trí, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân, mỗi giai đoạn đều ghi nhận dấu ấn của tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và tâm huyết của các thế hệ cán bộ làm công tác dân tộc. Từ thực tiễn ấy, diện mạo vùng miền núi Thanh Hóa từng bước đổi thay, đời sống đồng bào ngày càng ổn định hơn, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố.

Một buổi truyền thông cộng đồng tại thôn Chạc Rạnh, xã Đồng Lương.

Trong những năm gần đây, cùng với việc triển khai các chủ trương lớn của Trung ương về công tác dân tộc, cơ quan công tác dân tộc tỉnh Thanh Hóa đã tập trung tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cụ thể hóa nhiều chương trình, đề án, chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng thời chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành. Báo cáo chuyên môn cho thấy tình hình vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tình hình tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh cơ bản ổn định; quốc phòng, an ninh tiếp tục được giữ vững; công tác phối hợp tham mưu, chỉ đạo, điều hành ngày càng chủ động, chặt chẽ và hiệu quả hơn.

Một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của ngành là việc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở Ban Dân tộc tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ về tôn giáo từ Sở Nội vụ và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/3/2025. Sự kiện này mở ra một giai đoạn phát triển mới, thể hiện yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời tạo điều kiện để việc thực hiện quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tín ngưỡng và tôn giáo trên địa bàn tỉnh được đồng bộ hơn, thống nhất hơn và toàn diện hơn.

Sau hơn một năm hoạt động theo mô hình mới, Sở Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu quan trọng của UBND tỉnh trên các lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo. Sở đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương tham mưu triển khai các chương trình, chính sách dân tộc; theo dõi, nắm chắc tình hình cơ sở; giải quyết hoặc tham mưu giải quyết kịp thời các đề nghị chính đáng của tổ chức, cá nhân tôn giáo; góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội và niềm tin trong Nhân dân.

Nhìn lại chặng đường 80 năm vẻ vang, có thể khẳng định rằng cơ quan công tác dân tộc tỉnh Thanh Hóa luôn gắn bó máu thịt với đồng bào các dân tộc, luôn bám sát cơ sở, đồng hành cùng miền núi, vùng cao, vùng biên giới trong mọi giai đoạn phát triển. Từ những năm tháng kháng chiến gian khổ đến thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển, cán bộ làm công tác dân tộc của tỉnh luôn giữ vững phương châm gần dân, hiểu dân, trọng dân, học dân, có trách nhiệm với dân; kiên trì tuyên truyền, vận động, tham mưu và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách phù hợp với thực tiễn. Chính điều đó đã tạo nên bản sắc và giá trị bền vững của cơ quan công tác dân tộc tỉnh Thanh Hóa.

Mai Danh Hải, Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa