Thay đổi “nếp nghĩ, cách làm” xóa bỏ định kiến giới

Từ những buổi trò chuyện bằng tiếng Mường, những lần đến từng nhà vận động hay những câu chuyện giản dị về bình đẳng trong gia đình, nhiều định kiến giới vốn ăn sâu trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Nguyệt Ấn đang dần được xóa bỏ. Không chỉ thay đổi nhận thức, quá trình ấy còn mở ra cơ hội để phụ nữ mạnh dạn tham gia phát triển kinh tế, khẳng định vai trò trong gia đình và cộng đồng.

Tổ truyền thông cộng đồng thôn Giỏi thăm mô hình sản xuất trồng cây dưa lấy hạt của hộ dân trong thôn.

Thôn Giỏi là địa bàn đặc biệt khó khăn, cách trung tâm xã Nguyệt Ấn gần 20km, với 209 hộ dân, gần 1.000 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mường. Trước đây, nhiều hủ tục và định kiến như trọng nam khinh nữ, tảo hôn, phân công lao động bất bình đẳng hay bạo lực gia đình vẫn ít nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống của phụ nữ và trẻ em.

Năm 2022, thực hiện Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”, Hội LHPN tỉnh lựa chọn thôn Giỏi để xây dựng mô hình điểm Tổ truyền thông cộng đồng. Với 10 thành viên là những người có uy tín như bí thư chi bộ, trưởng thôn, cán bộ đoàn thể..., tổ không chỉ tuyên truyền về bình đẳng giới mà còn trực tiếp đến từng hộ dân để lắng nghe, tháo gỡ những khó khăn trong cuộc sống.

Anh Quách Công Hoan là một trong những trường hợp có nhiều thay đổi sau khi được tổ truyền thông hỗ trợ. Trước đây, do suy nghĩ nặng về việc phải có con trai nối dõi, cuộc sống gia đình anh thường xuyên xảy ra mâu thuẫn. Các thành viên trong tổ nhiều lần đến nhà trò chuyện, chia sẻ những câu chuyện thực tế về xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng, giúp anh dần thay đổi nhận thức.

Không chỉ tuyên truyền, tổ còn kết nối để gia đình anh Hoan được vay 80 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội phát triển chăn nuôi, trồng keo. Đến nay, gia đình đã trả hết nợ, xây dựng được nhà ở khang trang, cuộc sống ổn định hơn.

Anh Lê Văn Chúc, Trưởng thôn Giỏi, Tổ trưởng Tổ truyền thông cộng đồng cho biết: "Điều quan trọng nhất là phải nói để bà con hiểu bằng chính tiếng nói của mình. Khi người dân hiểu thì họ sẽ tự thay đổi. Bên cạnh tuyên truyền về bình đẳng giới, tổ còn hướng dẫn người dân phát triển kinh tế, kết nối vay vốn, xây dựng các mô hình trồng bí, mướp đắng, dưa chuột lấy hạt để nâng cao thu nhập".

Không chỉ ở thôn Giỏi, sự thay đổi cũng đang lan tỏa tại nhiều thôn, bản khác trên địa bàn xã.

Tại thôn Mót, chị Quách Thị Mai, Bí thư chi bộ, Tổ trưởng Tổ truyền thông cộng đồng cho biết, các thành viên đều là những người am hiểu phong tục, sử dụng thành thạo tiếng địa phương nên việc tuyên truyền dễ tạo được sự đồng thuận. Thông qua các buổi sinh hoạt nhóm, gặp gỡ từng hộ gia đình, nhiều quan niệm lạc hậu từng bước được thay thế bằng nhận thức mới về bình đẳng giới và vai trò của phụ nữ.

Đến nay, những mâu thuẫn, xích mích trong gia đình giảm rõ rệt; hầu như không còn tình trạng bạo lực gia đình; trẻ em gái đều được tạo điều kiện đến trường và phụ nữ tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng.

Sau gần 5 năm triển khai Dự án 8, xã Nguyệt Ấn đã thành lập 7 tổ truyền thông cộng đồng với 70 thành viên. Các tổ thường xuyên tuyên truyền đến từng hộ gia đình về bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo, phổ biến chủ trương, chính sách mới...

Nhờ đó, từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn xã không còn tình trạng tảo hôn. Vai trò của phụ nữ trong đời sống xã hội ngày càng được khẳng định. Hiện xã có 8 cán bộ, hội viên phụ nữ là đại biểu HĐND xã khóa XXI, nhiệm kỳ 2026-2031. Cùng với đó, nhiều mô hình sinh kế như chăn nuôi gà dưới tán rừng, trồng bí đỏ, mướp đắng lấy hạt được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Chị Hà Thị Giang, Chủ tịch Hội LHPN xã Nguyệt Ấn cho biết: "Điều đáng mừng nhất không chỉ là những con số mà là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Khi phụ nữ được tôn trọng hơn, được tạo điều kiện tham gia phát triển kinh tế và các hoạt động xã hội thì chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình cũng được nâng lên".

Từ những buổi truyền thông gần gũi ở từng thôn, bản, những chuyển biến trong nhận thức đang từng bước trở thành thay đổi trong hành động. Khi những định kiến giới dần được xóa bỏ, phụ nữ có thêm cơ hội phát huy năng lực, trẻ em được sống trong môi trường bình đẳng hơn và cộng đồng cũng có thêm nền tảng để phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Lê Hà