Đầu tư cho thanh niên - Nền tảng nâng cao chất lượng dân số

Trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho tương lai của đất nước. Không chỉ được học tập, có việc làm, người trẻ cần được chăm sóc sức khỏe, trang bị kỹ năng và tạo cơ hội phát triển toàn diện để trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao. Đó cũng là thông điệp của Ngày Dân số Thế giới (11/7) năm 2026 với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”.

Cán bộ Trung tâm Y tế Mường Lát truyền thông chính sách dân số tại xã Tam Chung.

Cơ hội phát triển của thanh niên hôm nay lớn hơn trước nhờ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, áp lực học tập, việc làm, tác động từ mạng xã hội, những vấn đề về sức khỏe tâm thần và sự thiếu hụt kiến thức về sức khỏe sinh sản cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình trưởng thành của người trẻ.

Thực tế cho thấy, ở một số địa phương vẫn còn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, mang thai ngoài ý muốn và mất cân bằng giới tính khi sinh. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số. Trong bối cảnh Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng nhưng cũng bước vào quá trình già hóa dân số, đầu tư cho thanh niên chính là giải pháp căn cơ để tận dụng lợi thế dân số và chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.

Là địa phương có quy mô dân số lớn, Thanh Hóa xác định trọng tâm công tác dân số không còn chỉ là dân số - kế hoạch hóa gia đình mà chuyển mạnh sang dân số và phát triển. Ngay từ đầu năm, Chi cục Dân số Thanh Hóa đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động truyền thông, nâng cao chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, mở rộng tầm soát trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, đồng thời tăng cường các chương trình truyền thông dành cho vị thành niên, thanh niên. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh có khoảng 3.076 phụ nữ mang thai được hỗ trợ sàng lọc trước sinh miễn phí; 2.230 trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc miễn phí... Đây là những kết quả góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn đầu đời. Cùng với việc cung cấp dịch vụ, công tác truyền thông tiếp tục được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Trong 5 tháng đầu năm, toàn tỉnh tổ chức hơn 4.150 cuộc truyền thông cơ sở, thực hiện 136.425 lượt tư vấn hộ gia đình, đồng thời đẩy mạnh truyền thông trên báo chí và các nền tảng số như zalo, tiktok, facebook nhằm đưa kiến thức dân số đến gần hơn với người dân, nhất là thanh niên.

Hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm nay, Sở Y tế Thanh Hóa chỉ đạo các địa phương triển khai đồng bộ nhiều hoạt động truyền thông với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Các thông điệp về không tảo hôn, không lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, khám sức khỏe trước khi kết hôn, giáo dục dân số và sức khỏe sinh sản cho vị thành niên, thanh niên... tiếp tục được lan tỏa rộng rãi.

Một dấu mốc quan trọng của công tác dân số trong năm 2026 là Luật Dân số số 113/2025/QH15 của Quốc hội chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7. Luật thể hiện bước chuyển trong tư duy quản lý dân số khi tiếp cận theo hướng lấy con người làm trung tâm, giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số. Đáng chú ý, Luật quy định hoạt động truyền thông, giáo dục về dân số phải được thực hiện thường xuyên, khoa học và phù hợp với từng nhóm đối tượng; ưu tiên thanh thiếu niên, người trong độ tuổi sinh sản, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để mọi người dân được tiếp cận thông tin và các dịch vụ dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản có chất lượng.

Theo dược sĩ CKII Bùi Hồng Thủy, Chi cục trưởng Chi cục Dân số Thanh Hóa, trong bối cảnh công tác dân số chuyển trọng tâm từ giảm sinh sang nâng cao chất lượng dân số, thanh niên cần được đặt ở vị trí trung tâm của các chính sách dân số và phát triển. Muốn nâng cao chất lượng dân số, trước hết phải đầu tư cho thế hệ trẻ. Đó là đầu tư vào giáo dục, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, trang bị kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp và tạo môi trường để thanh niên phát huy năng lực, cống hiến cho xã hội. Khi thanh niên khỏe mạnh, có tri thức và có cơ hội phát triển, chúng ta mới xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Bài và ảnh: Tô Hà