Kinh tế tư nhân: Cải cách thể chế, khơi thông nguồn lực

Gần 250 năm đã trôi qua kể từ khi nhà kinh tế học Adam Smith cho ra đời tác phẩm Sự thịnh vượng của các quốc gia. Thông điệp mà ông gửi gắm rất rõ ràng: sự thịnh vượng không được tạo nên bởi những rào cản hay sự kiểm soát quá mức, mà bắt đầu từ một môi trường tự do, minh bạch và công bằng để mỗi cá nhân, mỗi doanh nghiệp được phát huy tối đa năng lực sáng tạo. Đó cũng chính là nền tảng của một nền kinh tế hiện đại, nơi Nhà nước kiến tạo phát triển, doanh nghiệp trở thành trung tâm của tăng trưởng và người dân là đối tượng thụ hưởng thành quả.

Là địa phương có quy mô lớn, không gian phát triển rộng, hội tụ đầy đủ tiềm năng về công nghiệp, logistics, nông nghiệp, du lịch và dịch vụ, tỉnh Thanh Hóa không thiếu lợi thế để bứt phá. Song, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng quyết liệt, lợi thế không chỉ nằm ở tài nguyên hay vị trí địa lý mà còn ở chất lượng thể chế và năng lực quản trị.

Mới đây, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Hội Doanh nhân trẻ Thanh Hóa tổ chức vòng đối thoại địa phương - Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - phiên đối thoại tỉnh Thanh Hóa với chủ đề: “Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đột phá thể chế - Hợp lực công tư” mang nhiều ý nghĩa hơn một cuộc gặp gỡ hay trao đổi chuyên môn. Adam Smith từng viết: “Không phải từ sự nhân từ của người bán thịt, người nấu bia hay người làm bánh mà chúng ta có được bữa ăn tối, mà từ sự quan tâm của họ đến lợi ích của chính mình”. Đằng sau câu nói nổi tiếng ấy là một triết lý kinh tế sâu sắc: Khi doanh nghiệp được tự do phát triển trong khuôn khổ pháp luật minh bạch, lợi ích của họ sẽ góp phần tạo nên lợi ích chung của toàn xã hội.

Giữa tháng 5 vừa qua, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lần đầu tiên công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 cùng Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI). Nếu PCI phản ánh chất lượng môi trường đầu tư, thì BPI đo lường “sức khỏe” thực chất của doanh nghiệp thông qua khả năng tồn tại, sinh lời và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Báo cáo khẳng định khu vực kinh tế tư nhân đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang từng bước phục hồi và mở rộng quy mô. Tuy nhiên, để quá trình phục hồi ấy trở thành động lực tăng trưởng bền vững, ba điểm nghẽn lớn cần sớm được tháo gỡ là mở rộng thị trường đầu ra, cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn và nâng cao tính minh bạch của chính sách.

Những vấn đề ấy cũng là trăn trở của nhiều doanh nghiệp Thanh Hóa. Không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó trong tiếp cận tín dụng, dự báo chính sách, đổi mới công nghệ, có các chi phí phát sinh ngoài mong muốn. Đây không chỉ là những rào cản đối với từng doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của cả nền kinh tế địa phương. Bởi vậy, cải cách thể chế không còn là câu chuyện của tương lai, mà là yêu cầu của hiện tại.

Theo VCCI, hiệu quả của cải cách thể chế thường cần khoảng ba năm để phát huy rõ nét. Nhưng trong bối cảnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và quyết tâm đổi mới đang diễn ra mạnh mẽ, khoảng cách ấy hoàn toàn có thể rút ngắn. Mỗi thủ tục được cắt giảm, mỗi quy định được minh bạch hóa, mỗi cuộc đối thoại thực chất giữa chính quyền và doanh nghiệp đều giống như việc khơi thông một dòng chảy mới.

Thanh Hóa đã xác định phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn là yêu cầu đổi mới quản trị địa phương. Từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ, kiến tạo và đồng hành”, chính quyền tỉnh đang từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Những kinh nghiệm từ TP Hồ Chí Minh trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hay từ Quảng Ninh với mô hình chính quyền kiến tạo, môi trường đầu tư minh bạch và hạ tầng đồng bộ là những bài học quý để Thanh Hóa tiếp tục hoàn thiện mình trên hành trình phát triển.

Nguyễn Hường