Thăm đền thờ Vũ Văn Lộc

Nằm dưới chân núi Thần Đồng, làng Lễ Động, thuộc Tổng Cổ Định, huyện Nông Cống cũ (nay là làng Đồng Minh, xã Tân Ninh), đền thờ Vũ Văn Lộc từ lâu đã trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh, lưu giữ ký ức lịch sử và bồi đắp truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của các thế hệ người dân địa phương. Không chỉ thờ phụng người có công với đất nước, ngôi đền còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, lòng tự hào quê hương và ý thức gìn giữ văn hóa dân tộc.

Đền thờ Vũ Văn Lộc ở xã Tân Ninh. Ảnh: Khắc Công

Ngược dòng lịch sử, sau khi thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1428), Lê Lợi đã lấy ruộng đất ban thưởng cho những người có công, đồng thời cũng cho họ khai phá thêm nhiều ruộng đất. Thiếu úy Trung quốc công Vũ Uy là một công thần khai quốc, được Lê Lợi cho mộ dân khẩn hoang lập trại riêng. Quá trình khai hoang kéo dài tới tận thời Lê Thánh Tông và ông đã lập được nhiều công điền thế nghiệp. Con cháu Vũ Uy ngày một đông đúc, tiến hành khai hoang cày cấy, mở rộng tới 11 huyện. Riêng huyện Nông Cống (cũ) có 14 trang, trong đó có trang Lễ Động, do Vũ Văn Lộc là hậu duệ đời thứ 9 của danh tướng Vũ Uy cũng được phong tước Thái bảo Bình Quốc Công làm trang trưởng.

Thân thế và sự nghiệp của Vũ Văn Lộc ngày nay chúng ta chỉ có thể biết được qua tài liệu ghi chép của cụ Vũ Duy Chức, nhà giáo, lương y quê ở làng Lễ Động và những câu chuyện do người dân Lễ Động truyền lại: Vũ Văn Lộc là người đã tập hợp được con cháu dòng họ Vũ lập nên sổ đinh, sổ điền. Lúc đầu chưa thành thôn mà chỉ là những người thân thích trong dòng họ nên gọi là tộc Lễ Động. Ông chăm lo cày cấy, đảm bảo đời sống Nhân dân, tích lũy lương thực, sẵn sàng chi viện sức người, sức của cho triều đình khi cần thiết. Được hưởng lộc của nhà vua, bản thân Vũ Văn Lộc là một quan tước được học hành, thông thạo chữ Hán, am tường sử sách, vì thế mà vùng đất trang Lễ Động do ông làm trang trưởng cho đến hôm nay vẫn còn những dấu tích về cải tạo đồng ruộng, mở mang văn hóa, một vùng đất trù mật, kinh tế phát triển và có vị trí chính trị khá quan trọng ở vùng phía Tây Thanh Hóa thời phong kiến.

Trong những công lao của Vũ Văn Lộc phải kể đến phát triển đạo Phật ở vùng đất ông cai quản, ông đã cho xây dựng chùa Lễ Động trên đỉnh núi Thần Đồng. Lúc đầu chùa được dựng lộ thiên để thờ trời phật. Về sau được xây dựng quy mô và trở thành nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng của người dân Lễ Động và Nhân dân trong vùng. Nhờ những đóng góp của ông, đến thế kỷ XVII vùng đất Lễ Động là nơi có dân cư đông đúc, kinh tế phát triển, đời sống văn hóa và tín ngưỡng cũng rất cao.

Tưởng nhớ công lao của Vũ Văn Lộc trong việc khai hoang, mở làng, lập ấp, sau khi ông mất, người dân trong vùng lập đền thờ tại chân núi Thần Đồng và suy tôn ông là Thành hoàng làng. Trải qua thăng trầm của lịch sử và tàn phá của thiên nhiên, đền thờ đã bị phá hủy hoàn toàn. Năm 2007, con cháu trong dòng họ Vũ và người dân địa phương đã đóng góp xây dựng lại đền thờ Vũ Văn Lộc trên nền đất cũ. Đền thờ được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của vùng đồng bằng Bắc bộ với không gian cổ kính, hài hòa cùng cảnh quan làng quê yên bình. Đặc biệt, trong đền thờ còn lưu giữ bản sắc phong dưới triều vua Khải Định (1924), phong cho ông là Công thần Trung Hưng.

Ông Trịnh Ngọc Trung, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân Ninh, cho biết: “Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh, năm 2010, đền thờ Vũ Văn Lộc được UBND tỉnh Thanh Hóa xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Hằng năm, vào ngày 27/8 (âm lịch), con cháu dòng họ Vũ Văn và người dân trong làng lại tụ hội về đây tổ chức ngày giỗ, dâng hương bày tỏ lòng biết ơn đối với bậc tiền nhân đã có công khai hoang, lập ấp. Những hoạt động ấy không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn góp phần gắn kết dòng họ, tình làng, nghĩa xóm khơi dậy niềm tự hào và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa".

Khắc Công

(Bài viết có sử dụng nguồn tư liệu lý lịch Di tích lịch sử văn hóa đền thờ Vũ Văn Lộc).