Sức khỏe nhân dân - trung tâm của phát triển: Từ tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW đến hành động thực tiễn (Bài 1): Từ “chữa bệnh” sang chăm sóc sức khỏe toàn dân

Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm gia tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao, việc chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe” trở thành yêu cầu tất yếu. Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra bước chuyển quan trọng: lấy phòng bệnh làm trọng tâm, chăm sóc sức khỏe chủ động và hướng tới mục tiêu mỗi người dân đều được quản lý sức khỏe suốt vòng đời.

Một ca phẫu thuật được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Tô Hà

Khi tâm lý "Có bệnh mới chữa" không còn phù hợp

Đầu tuần, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa luôn trong tình trạng đông người đến khám và điều trị. Trong dòng người ấy, không ít bệnh nhân nhập viện khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng, dù cơ thể đã phát đi tín hiệu cảnh báo từ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước.

Ông L.V.H., 58 tuổi, xã Triệu Sơn, được đưa vào viện trong tình trạng tăng huyết áp kéo dài kèm theo biến chứng tim mạch. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định ông đã mắc bệnh từ lâu nhưng chưa từng kiểm tra sức khỏe định kỳ. “Tôi cứ nghĩ mình vẫn khỏe. Thỉnh thoảng đau đầu, mệt thì uống thuốc rồi nghỉ ngơi. Đến khi khó thở, tức ngực mới đi khám thì bệnh đã nặng”, ông H. chia sẻ.

Câu chuyện của ông H. không phải trường hợp cá biệt. Ở nhiều cơ sở khám, chữa bệnh trong tỉnh, các bác sĩ đều cho biết số bệnh nhân mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư... đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa. Điều đáng lo ngại là nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng, trong khi phần lớn những bệnh này có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ và thay đổi lối sống.

Thực tế đó phản ánh một thói quen vẫn còn khá phổ biến trong cộng đồng: chỉ tìm đến cơ sở y tế khi có biểu hiện bệnh. Hệ quả là nhiều bệnh viện tuyến trên thường xuyên quá tải, chi phí điều trị tăng cao, còn người bệnh phải đối mặt với nguy cơ biến chứng và gánh nặng kinh tế.

Trong bối cảnh mô hình bệnh tật thay đổi, các bệnh không lây nhiễm và già hóa dân số gia tăng, cách tiếp cận “có bệnh mới chữa” không còn phù hợp. Chăm sóc sức khỏe cần được bắt đầu từ khi mỗi người còn khỏe mạnh, thông qua dự phòng, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và quản lý sức khỏe thường xuyên. Đó cũng là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị: chuyển trọng tâm từ điều trị sang chăm sóc sức khỏe toàn dân, lấy phòng bệnh làm nền tảng, quản lý sức khỏe theo vòng đời và bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế một cách công bằng.

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa không ít bệnh nhân nhập viện khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng.

Đối với Thanh Hóa - địa phương có hơn 4,3 triệu dân với điều kiện kinh tế - xã hội giữa các vùng còn nhiều khác biệt - yêu cầu đổi mới này càng trở nên cấp thiết. Những năm gần đây, ngành y tế đã có nhiều bước phát triển quan trọng, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân. Toàn tỉnh hiện có 38 bệnh viện công lập, 20 bệnh viện ngoài công lập với gần 16.700 giường bệnh; nhiều kỹ thuật chuyên sâu được triển khai thành công ngay tại tỉnh, giúp người dân tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao mà không phải chuyển lên tuyến Trung ương. Cùng với việc nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, ngành y tế tỉnh đã từng bước chuyển trọng tâm sang chăm sóc sức khỏe chủ động, tăng cường y tế dự phòng và nâng cao năng lực y tế cơ sở.

Dù vậy, áp lực đối với hệ thống y tế vẫn rất lớn khi số người mắc bệnh mạn tính ngày càng tăng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân không ngừng nâng cao và tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh. Những thách thức đó đòi hỏi ngành y tế không chỉ điều trị tốt hơn mà còn phải giúp người dân phòng bệnh hiệu quả hơn. Chính vì vậy, thay đổi tư duy từ “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe” không chỉ là yêu cầu của ngành y tế mà còn là giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm gánh nặng bệnh tật và xây dựng nguồn nhân lực khỏe mạnh cho sự phát triển lâu dài của địa phương.

Đầu tư cho phòng bệnh – đầu tư cho tương lai

Điểm mới của Nghị quyết số 72-NQ/TW chính là thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe. Thay vì tập trung nguồn lực cho điều trị, nghị quyết đặt mục tiêu ưu tiên phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý sức khỏe người dân xuyên suốt vòng đời. Theo đó, từ năm 2026, người dân sẽ từng bước được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được quản lý bằng hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây là nền tảng để phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, can thiệp kịp thời và giảm gánh nặng chi phí điều trị cho mỗi gia đình.

Tại Thanh Hóa, tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, ngành y tế tập trung củng cố y tế dự phòng, tăng cường năng lực tuyến cơ sở và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sức khỏe người dân.

Cán bộ y tế tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân xã Thanh Quân.

Theo Tiến sĩ Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa, điểm cốt lõi của Nghị quyết số 72 là đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, giúp mỗi người được theo dõi, chăm sóc sức khỏe thường xuyên thay vì chỉ đến bệnh viện khi đã mắc bệnh. Muốn làm được điều đó, ngành y tế phải đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn, phát triển y tế cơ sở và đổi mới phương thức quản lý sức khỏe. Thời gian qua, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ. Hệ thống bệnh viện tiếp tục mở rộng các kỹ thuật chuyên sâu, nhiều danh mục kỹ thuật mới được chuyển giao cho tuyến dưới, tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay tại địa phương, giảm chi phí và hạn chế chuyển tuyến không cần thiết. Cùng với đó, chuyển đổi số đang góp phần thay đổi phương thức quản lý, từng bước hình thành hệ thống theo dõi sức khỏe liên tục, thuận tiện và hiệu quả hơn.

Những kết quả bước đầu cho thấy, chăm sóc sức khỏe không còn dừng lại ở việc điều trị khi có bệnh mà đang chuyển sang chủ động bảo vệ sức khỏe từ sớm. Người dân được tư vấn thay đổi lối sống, sàng lọc các yếu tố nguy cơ, theo dõi bệnh mạn tính thường xuyên và tiếp cận dịch vụ y tế ngay từ tuyến cơ sở.

Thực tiễn cũng khẳng định, đầu tư cho phòng bệnh luôn mang lại hiệu quả lâu dài. Khi bệnh được phát hiện sớm và kiểm soát ngay từ cộng đồng, không chỉ giảm áp lực cho các bệnh viện mà còn giúp người dân tiết kiệm chi phí, duy trì sức khỏe, nâng cao năng suất lao động và chất lượng cuộc sống. Đối với Thanh Hóa, nơi có quy mô dân số lớn và điều kiện phát triển giữa các vùng còn khác nhau, xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe chủ động càng có ý nghĩa quan trọng. Mỗi người dân được quản lý sức khỏe tốt hơn sẽ góp phần hình thành một cộng đồng khỏe mạnh, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Tô Hà

(Còn nữa)