Kiên quyết xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm

Chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu các quỹ an sinh mà còn trực tiếp xâm hại quyền lợi hợp pháp của người lao động. Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, mặc dù công tác thu và phát triển người tham gia bảo hiểm đạt nhiều kết quả tích cực, song tình trạng nợ đóng bảo hiểm ở một số doanh nghiệp vẫn diễn biến phức tạp. Trước thực trạng đó, BHXH tỉnh cùng các cơ quan chức năng đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm thu hồi số tiền chậm đóng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần bảo đảm quyền lợi của người lao động và giữ nghiêm kỷ cương trong thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Cán bộ BHXH cơ sở Bá Thước rà soát đơn vị nợ đọng BHXH.

Thực trạng đáng lo ngại

Những năm qua, chính sách BHXH, BHYT, BHTN ngày càng khẳng định vai trò là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội. Việc tham gia đầy đủ các loại hình bảo hiểm không chỉ là trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là cam kết bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động khi gặp rủi ro về sức khỏe, việc làm hay khi hết tuổi lao động. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều doanh nghiệp chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, vẫn còn không ít đơn vị chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động cũng như hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Theo BHXH tỉnh Thanh Hóa, đến hết tháng 5/2026, toàn tỉnh có 2.139 đơn vị chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 470,7 tỷ đồng. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh chiếm hơn 99% tổng số tiền chậm đóng. Trong đó, 480 doanh nghiệp chậm đóng trên 12 tháng, với số tiền gần 265 tỷ đồng; có 672 đơn vị thuộc diện khó thu do giải thể, phá sản, ngừng hoạt động hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn, với số tiền hơn 153 tỷ đồng.

Theo đánh giá của BHXH tỉnh, tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh dẫn đến mất cân đối tài chính; một số đơn vị ngừng hoạt động, giải thể hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn. Tuy nhiên, cũng còn những doanh nghiệp cố tình chây ỳ, kéo dài thời gian nợ bảo hiểm, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Để hạn chế tình trạng này, BHXH tỉnh đã thường xuyên phân tích dữ liệu, rà soát các đơn vị có nguy cơ phát sinh nợ; giao chỉ tiêu giảm số tiền chậm đóng đến từng phòng nghiệp vụ, BHXH cấp cơ sở; đồng thời phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động doanh nghiệp thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm vi phạm

Song song với công tác tuyên truyền, vận động, BHXH tỉnh Thanh Hóa xác định thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động. Trong quý II/2026, cơ quan BHXH đã gửi 1.424 lượt công văn đôn đốc các đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên; tiến hành kiểm tra tại 18 đơn vị, yêu cầu truy đóng BHXH, BHYT cho 177 lao động; lập biên bản vi phạm hành chính đối với 2 đơn vị và tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành quyết định xử phạt. Tính từ đầu năm đến nay, đã có 3 đơn vị bị xử phạt vi phạm hành chính, với tổng số tiền 525 triệu đồng.

Một trong những trường hợp điển hình là Công ty TNHH lốp CoFo Việt Nam. Qua kiểm tra, doanh nghiệp bị xác định trốn đóng BHXH bắt buộc cho 140 lao động là người nước ngoài, đồng thời chậm đóng và trốn đóng BHYT đối với 145 lao động. Các hành vi vi phạm diễn ra nhiều lần, kéo dài và có quy mô lớn. Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành quyết định xử phạt doanh nghiệp 190 triệu đồng, đồng thời buộc truy đóng đầy đủ số tiền BHXH, BHYT còn thiếu và nộp khoản lãi theo quy định.

Tương tự, Công ty TNHH Dệt kim Jasan Thanh Hóa cũng bị xử phạt 160 triệu đồng do trốn đóng BHXH và BHYT cho 32 lao động là người nước ngoài trong nhiều lần vi phạm liên tiếp. Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, doanh nghiệp còn phải thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Trước đó, Công ty TNHH Du lịch và Vận tải Vân Anh cũng bị xử phạt do nhiều hành vi vi phạm liên quan đến BHXH, BHYT và BHTN như không tham gia bảo hiểm bắt buộc cho người lao động, đóng không đúng đối tượng, giao kết hợp đồng lao động không đúng quy định... với tổng số tiền xử phạt 175 triệu đồng.

Ở chiều ngược lại, công tác xử lý vi phạm cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi một số doanh nghiệp đã chủ động khắc phục hậu quả trước khi quyết định xử phạt có hiệu lực. Đơn cử như Công ty CP Nội thất Kali, sau khi được cơ quan BHXH kiểm tra đã tự nguyện nộp đầy đủ số tiền chậm đóng và trốn đóng BHYT trước khi bị xử phạt hành chính. Đây là tình tiết giảm nhẹ được cơ quan có thẩm quyền xem xét trong quá trình xử lý.

Ông Nguyễn Khắc Tuấn, Giám đốc BHXH tỉnh Thanh Hóa, cho biết: Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm không chỉ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp mà còn tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thời gian tới, BHXH tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm số tiền chậm đóng; giao chỉ tiêu cụ thể đến từng đơn vị; tăng cường phối hợp với các sở, ngành, địa phương trong công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; đồng thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Những giải pháp này không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động mà còn bảo đảm sự bền vững của các quỹ bảo hiểm, giữ vững kỷ cương trong thực thi pháp luật và thực hiện hiệu quả chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: Hà Phương