Siết chặt quản lý dữ liệu quan trắc môi trường trong kỷ nguyên số

Với hơn 100 trạm quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục đang truyền dữ liệu về cơ quan quản lý, Thanh Hóa đang tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm dữ liệu quan trắc “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông”, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ môi trường.

Lực lượng chức năng kiểm tra hệ thống quan trắc tự động bụi, khí thải của Công ty TNHH Lionas Metals tại phường Nghi Sơn.

Theo thống kê của Phòng Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), hiện Thanh Hóa có 2 trạm quan trắc không khí tự động, cố định đặt tại trụ sở Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa và tại trụ sở Viện Kiểm sát Nhân dân khu vực 6 do ngân sách đầu tư. Ngoài ra, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 37 đơn vị, doanh nghiệp lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục với tổng số 121 trạm quan trắc, gồm 38 trạm quan trắc nước thải và 83 trạm quan trắc khí thải. Dữ liệu từ các trạm quan trắc này được truyền về máy chủ tại Sở NN&MT với tần suất 5 phút/lần. Quá trình truyền dữ liệu được thực hiện liên tục thông qua đường truyền internet. Hệ thống máy chủ tiếp nhận có chức năng xử lý, lưu trữ, phục vụ công tác tổng hợp, kiểm tra và khai thác dữ liệu quan trắc theo quy định. Trung bình 1 giờ dữ liệu cũng được truyền về Bộ NN&MT để phục vụ công tác theo dõi, quản lý.

Trước diễn biến phức tạp của tình trạng vi phạm Luật Bảo vệ môi trường, nhất là nguy cơ can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc, ngành chức năng của tỉnh đã, đang tăng cường rà soát, kiểm tra toàn diện các hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động trong toàn tỉnh. Theo ông Nguyễn Đình Thắng, Phó trưởng Phòng Môi trường, Sở NN&MT, hoạt động này nhằm đánh giá lại công tác quản lý, vận hành các trạm quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh theo quy định; bảo đảm dữ liệu quan trắc không bị gián đoạn và phải “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông”, có giá trị pháp lý, phục vụ hiệu quả công tác quản lý Nhà nước.

Mới đây, đoàn công tác liên ngành của tỉnh đã kiểm tra hoạt động vận hành hệ thống quan trắc khí thải, nước thải tại nhiều đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh và đã phát hiện không ít tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Tại Công ty TNHH HTV Ứng dụng công nghệ cao nông nghiệp và thực phẩm sữa Yên Mỹ thuộc xã Công Chính, đoàn đã ghi nhận một số tồn tại, hạn chế như, hồ sơ pháp lý và dữ liệu đang truyền về Sở NN&MT có sự khác biệt ở giấy phép môi trường và hệ thống quan trắc tự động truyền dữ liệu. Trước thực trạng trên, đoàn kiểm tra đã đề nghị công ty rà soát, làm rõ cơ sở kỹ thuật, pháp lý của nội dung này, tổng hợp báo cáo, giải trình gửi Sở NN&MT để xem xét theo quy định. Tại Công ty TNHH Lionas Metals, phường Nghi Sơn, qua kiểm tra hệ thống quan trắc tự động bụi, khí thải của công ty cho thấy, một số hồ sơ, quy trình, biểu mẫu phục vụ công tác quản lý, vận hành hệ thống chưa đầy đủ nội dung; chưa bổ sung quy trình sao lưu dữ liệu...

Ông Chu Mẫn Cư, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Lionas Metals, cho biết: “Ngay khi nhà máy đi vào hoạt động, công ty đã đầu tư hệ thống quan trắc tự động bụi, khí thải và tổ chức vận hành liên tục. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Chúng tôi sẽ duy trì hiệu quả việc truyền dữ liệu quan trắc trực tiếp, liên tục về Sở NN&MT địa phương. Chúng tôi cam kết sẽ bảo dưỡng định kỳ và kiểm định nghiêm ngặt các thiết bị đo lường để bảo đảm hệ thống luôn vận hành ổn định đáp ứng yêu cầu đặt ra của chính quyền địa phương và ngành chức năng”.

Kiểm tra, giám sát là một trong những giải pháp quan trọng để đưa hoạt động quan trắc môi trường tự động đi vào nền nếp, bảo đảm tính chính xác, tin cậy của dữ liệu. Đây không chỉ là công cụ quản lý hành chính mà còn là yếu tố “sống còn” để duy trì hiệu quả của hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục. Từ thực tiễn và kết quả kiểm tra, giám sát thời gian gần đây, ngày 25/6/2026, Sở NN&MT đã ban hành Công văn số 0390/SNNMT-MT với nhiều nội dung được đưa ra và yêu cầu các tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp thực thi nhằm tiếp tục chấn chỉnh và siết chặt kỷ cương hoạt động quan trắc môi trường tự động, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trong kỷ nguyên số.

Bài và ảnh: Phong Sắc