Phát triển và cải tạo giống vật nuôi

Con giống vật nuôi được xem là yếu tố cốt lõi quyết định năng suất và chất lượng trong chăn nuôi, vì vậy, nhiều năm qua Trung tâm Nghiên cứu khảo nghiệm và Dịch vụ vật nuôi đã đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất các giống vật nuôi mới; bảo tồn và phát triển nguồn gen giống vật nuôi quý hiếm... Từ những dự án, đề tài khoa học thành công, trung tâm đã thực hiện chuyển giao kỹ thuật, sản xuất, cung cấp tinh gia súc, con giống cho các địa phương và hộ chăn nuôi.

Hộ chăn nuôi tại xã Hoằng Phú tham gia đề tài lai tạo chọn lọc lợn cái sinh sản từ giống lợn Móng Cái và giống VCN-MS để sản xuất lợn sữa xuất khẩu.

Ông Lê Trần Thái, Phó Giám đốc Trung tâm, cho biết: “Chúng tôi đã áp dụng khoa học - kỹ thuật, đầu tư hệ thống máy móc để sản xuất tinh đông lạnh cho bò, được phối bằng tinh bò Zebu, Drough Master, Red Agus và BBB để cung cấp cho bà con chăn nuôi phát triển đàn bò thịt chất lượng cao; kết hợp lai tạo trâu nội với các giống ngoại nhập như trâu Murrah; lai tạo chọn lọc lợn cái sinh sản từ giống lợn Móng Cái và giống VCN-MS để sản xuất lợn sữa xuất khẩu... Bên cạnh đó, bảo tồn nguồn gen, cung cấp con giống vật nuôi bản địa như ngan sen, vịt Cổ Lũng, lợn mán...”. Cũng theo ông Thái, công tác này giúp tạo ra các thế hệ vật nuôi sinh trưởng nhanh, thích nghi tốt với điều kiện địa phương, kháng bệnh cao và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tại xã Hóa Quỳ, tận dụng đất đồi rộng, nguồn thức ăn tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp dồi dào, người dân đã đẩy mạnh phát triển chăn nuôi trâu, bò, dê... Ông Đinh Đình Vinh, người chăn nuôi bò thôn Xuân Lương, cho biết: “Bê lai F1 thích nghi tốt với điều kiện môi trường sống, dễ nuôi, ăn khỏe, tốc độ sinh trưởng cao, bình quân đạt 20 - 24kg/tháng. Nhờ đó, một con bò lai BBB thương phẩm được bán với giá cao gấp 1,5 lần các giống bò khác”. Qua thực tế chăn nuôi trên địa bàn xã, có thể thấy, việc ứng dụng phương pháp thụ tinh nhân tạo đã hạn chế tối đa lây lan bệnh dịch, khắc phục sự chênh lệch tầm vóc, khối lượng, nguồn con giống được kiểm soát; hầu hết con lai F1 sau khi có tầm vóc cao hơn so với giống gia súc địa phương từ 20 - 30%.

Cùng với việc phát triển và lai tạo các giống vật nuôi mới, công tác bảo tồn, phát triển nguồn gen vật nuôi bản địa cũng được đặc biệt quan tâm. Vừa qua, UBND tỉnh đã phê duyệt kế hoạch thực hiện Đề án “Sưu tầm, bảo tồn và phát triển nguồn gen một số cây trồng, vật nuôi, thủy sản có giá trị trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2030”. Trong đó, tiếp tục duy trì các mô hình bảo tồn giống bò vàng gồm 22 cá thể; lợn mán gồm 1 đàn hạt nhân và xây dựng đàn giống vịt Cổ Lũng với 100 cá thể thuần chủng; 100 cá thể ngan sen. Đồng thời, xây dựng phương án để bảo tồn nguồn gen trâu đen và gà Kha Thầy.

Hiện trên địa bàn tỉnh có 22 đơn vị, công ty tổ chức sản xuất giống lợn, gia cầm, bò sữa quy mô công nghiệp. Các cơ sở nghiên cứu phát triển giống cũng đã tích cực du nhập giống gia súc, gia cầm có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu như: Các giống lợn cấp cụ, kị, ông, bà Yorkshire, Landrace... Sử dụng tinh bò Brahman lai tạo với bò nền nâng tỷ lệ bò lai Zebu đạt 63%; du nhập giống bò BBB, Drouhgtmaster... phối giống với bò cái nền lai Zebu nhằm nâng cao năng suất và chất lượng đàn bò thịt; trên 85% gà, vịt siêu trứng; 16% đàn trâu lai hóa; 78% đàn lợn lai...

Để đáp ứng nhu cầu về con giống chất lượng cao, theo ông Lê Trần Thái, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khảo nghiệm và Dịch vụ vật nuôi: Các đơn vị, doanh nghiệp và các địa phương cần đẩy mạnh áp dụng khoa học - kỹ thuật trong phát triển nguồn giống, như thụ tinh nhân tạo, lưu trữ, bảo vệ nguồn gen; bình tuyển, quản lý đàn lợn giống cấp bố mẹ, đàn bò cái đủ tiêu chuẩn để sản xuất giống thương phẩm phục vụ sản xuất. Bên cạnh đó, cải thiện điều kiện môi trường nuôi và dinh dưỡng như hướng dẫn người dân xây dựng chuồng trại, chăn nuôi an toàn sinh học, xây dựng khẩu phần ăn khoa học, đầy đủ dưỡng chất theo từng giai đoạn phát triển để vật nuôi phát huy tối đa tiềm năng di truyền... Các đơn vị, doanh nghiệp lưu giữ giống gốc bản địa thuần chủng để tránh nguy cơ tuyệt chủng và làm nguồn tài nguyên di truyền quan trọng. Tỉnh cũng tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi, thu hút các doanh nghiệp chăn nuôi lớn đầu tư xây dựng nhà máy ứng dụng công nghệ cao nhằm nuôi và khai thác đàn giống vật nuôi ông, bà với số lượng lớn.

Bài và ảnh: Lê Ngọc