Phát triển du lịch làm tiền đề xây dựng nông thôn mới

Trước đây, Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh đã cùng một số huyện cũ xây dựng đề án thí điểm phát triển du lịch nông thôn như là sản phẩm OCOP đặc thù. Nhiều địa phương miền núi cũng đã áp dụng, hình thành các điểm, khu du lịch, tác động trở lại cho XDNTM.

Du khách đến với bản Đôn giúp người dân địa phương có thêm việc làm và thu nhập nhờ các dịch vụ liên quan.

Bản Bút xã vùng cao Nam Xuân từ lâu đã nổi tiếng với cảnh đẹp núi rừng hùng vỹ, con người sống hòa vào thiên nhiên. Khi được huyện Quan Hóa cũ và xã Nam Xuân lựa chọn làm điểm phát triển du lịch cộng đồng, hệ thống hạ tầng ở đây được đầu tư mạnh mẽ hơn nhờ nhiều nguồn hỗ trợ. Sau khi được tuyên truyền, chính người dân trong bản cũng có ý thức sửa sang lại các nhà sàn, cải tạo cảnh quan ngày càng xanh - sạch - đẹp. Để xứng đáng là địa điểm đón khách xa gần, những công trình hạ tầng, nhà văn hóa, hệ thống giao thông được đầu tư mạnh mẽ hơn. Đồng bào Thái địa phương có nhiều hộ còn nghèo, nhưng sẵn sàng hiến đất, bán luồng để đóng góp cùng Nhà nước kiên cố hóa các tuyến đường giao thông theo tiêu chí NTM.

Qua con dốc thoai thoải nối với tuyến Quốc lộ 15C, bản Bút hiện ra vô cùng thơ mộng. Trước kia, vào mùa mưa, việc đi lại của người dân, học sinh nơi đây rất vất vả, phải leo qua những con dốc đất đỏ nhầy nhụa, quần áo dính đầy bùn đất. Nhưng nay, không chỉ tuyến giao thông chính, những đường nhánh, ngõ vào nhà dân cũng được bê tông hóa kiên cố không kém khu vực đồng bằng. Xe máy lưu thông thuận lợi, thỉnh thoảng chúng tôi bắt gặp những ô tô đưa các đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm.

Theo trưởng bản Bút Hà Công Chức, bản có hơn 100 hộ gia đình đã được khuyến khích lưu giữ các nếp nhà sàn truyền thống nên hầu như các nhà sàn nơi đây vẫn còn nguyên vẹn. Từ năm 2020, bản được xã, huyện và các ngành liên quan hỗ trợ, xây dựng đề án và phát triển du lịch cộng đồng. Hiện nay, có 3 gia đình phát triển các khu nghỉ dưỡng hình thức homestay là Minh Huy, A Béo và Na Hương.

Không chỉ khách lưu trú, nhiều đoàn khách từ các xã lân cận, từ thị trấn Hồi Xuân cũ cũng thường xuyên vào đây đặt ăn uống để được thưởng thức hương vị ẩm thực độc đáo của người dân bản địa. Từ đó, kéo theo hoạt động nuôi gà, lợn mán, cá dốc của người dân địa phương phát triển, giúp đồng bào có thêm thu nhập, thay đổi tư duy về sản xuất hàng hóa.

Ông Hà Văn Xuân, người có ao cá và mô hình kinh tế vườn rừng ở địa phương chia sẻ: “Tuy ở vùng sâu, vùng xa, nhưng đàn cá trắm, cá dốc dưới ao của tôi liên tục được thu mua, không những không lo ế như trước kia mà còn không đủ xuất bán. Cũng nhờ phát triển du lịch mà thổ cẩm, nông sản của bà con trong bản được tiêu thụ dễ dàng. Đời sống người dân địa phương ngày càng khá giả”.

Bản Bút đã đạt chuẩn NTM. Từ đầu tư cho du lịch đã hỗ trợ cho việc phát triển các tiêu chí NTM khá nhiều. Hiện địa phương đang nỗ lực về đích bản NTM kiểu mẫu ở vùng cao.

Tại xã Pù Luông, bản Đôn được coi là trung tâm của các hoạt động phát triển du lịch cộng đồng. Nằm trong một thung lũng được bao quanh bởi những ngọn núi đá vôi hùng vỹ, đường đến bản Đôn càng thêm quanh co gấp khúc. Thế nên trong quá trình hoàn thiện tiêu chí giao thông trong XDNTM cũng như phục vụ phát triển du lịch, bản đã xây dựng được các tuyến đường kiên cố. Xe khách đã đến được từng ngõ vào các nhà sàn để đưa khách đến nghỉ dưỡng.

Mỗi tối 4 đội văn nghệ gồm các chị, các mẹ trong bản lại vận những bộ váy áo truyền thống của đồng bào Thái biểu diễn ở các điểm phục vụ du khách. Anh Hà Văn Luyện, chủ một cơ sở homestay đón khách du lịch tại bản Đôn cho biết: “Từ khi có du lịch cộng đồng trong bản, các đội văn nghệ được thành lập. Ngoài các đội trong bản, chúng tôi còn kết nối để các “nghệ sĩ” liên kết với gần chục đội văn nghệ khác trong vùng Pù Luông đi biểu diễn. Từ đó mà phong trào văn hóa văn nghệ trong cộng đồng rất phát triển, lưu giữ được những nét văn hóa của đồng bào Thái địa phương”. Đây chính là điều kiện thuận lợi để bản Đôn nói riêng, xã Pù Luông nói chung duy trì và phát triển được tiêu chí văn hóa trong XDNTM.

160 hộ dân với hơn 600 nhân khẩu tại bản Đôn đang được hưởng lợi từ các hoạt động du lịch nông thôn. 21 cơ sở lưu trú, trong đó nhiều cơ sở lớn với hàng chục bungalow được đầu tư, trung bình mỗi ngày đón cả trăm lượt khách lưu trú. Nhờ đó mà người dân trong bản có thêm nhiều việc làm từ các dịch vụ như chạy xe ôm đưa khách tham quan, dọn dẹp buồng phòng, nấu ăn... Nhu cầu thực phẩm từ những cơ sở lưu trú đã giúp những nông dân bản địa đẩy mạnh trồng rau hàng hóa, chăn nuôi vịt Cổ Lũng, trồng lúa nếp nương...

Có thể kể đến nhiều thôn bản trên địa bàn tỉnh đã phát triển du lịch nông thôn gắn với XDNTM khá hiệu quả như bản Năng Cát, xã Linh Sơn; bản Ngàm, xã Sơn Điện; bản Mạ, xã Thường Xuân; bản Kho Mường và bản Báng xã Pù Luông... Du lịch góp phần phát triển kinh tế cho người dân, họ càng có điều kiện đóng góp cho phát triển hạ tầng địa phương, từ đó thúc đẩy hoàn thiện các tiêu chí NTM.

Bài và ảnh: Lê Đồng