Chứa chấp là phạt, không nói nhiều

Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã bị cấm ở Việt Nam cách đây 1 năm. Thế nhưng người hút thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn chưa hết.

Lâu lâu tôi lại gặp những người trẻ ngồi trong quán cà phê phì phèo thuốc lá điện tử rất phản cảm. Đem bức xúc nói với chủ quán, thì nhận được giải thích rằng họ phải nhượng bộ. Bởi nếu không cho hút trong quán, khách hàng sẽ không dùng sản phẩm quán cung cấp nữa, đồng nghĩa quán mất thu nhập.

Việc làm ấy khiến tôi nhớ lại quy định xử phạt người hút thuốc lá ở nơi công cộng ban hành cách đây đã nhiều năm. Một quy định rất cần thiết, nhưng gần như không phát huy tác dụng vì thiếu nhân chứng đứng ra ghi nhận vi phạm của người dùng và tố cáo, cũng như thiếu lực lượng chức năng để xử lý vi phạm.

Chủ quán cà phê mặc nhiên để khách hàng sử dụng thuốc lá điện tử trong quán của mình vì thu nhập. Còn nhiều người chấp nhận sự tra tấn của khói thuốc lá ở nơi công cộng là vì không muốn rày rà. Những lợi ích riêng ấy khiến cho lợi ích chung của cộng đồng bị đặt xuống dưới, quy định pháp luật không được thượng tôn.

Để góp phần ngăn chặn việc dung túng thuốc lá điện tử, ngày 31/12/2025 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 371/2025/NĐ-CP, trong đó quy định hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng và buộc tiêu hủy. Phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Đối với tổ chức vi phạm tương tự thì mức phạt gấp 2 lần.

Quy định là bước tiến pháp lý nhằm lấp khoảng trống pháp luật, được nhiều người chờ đợi. Tuy nhiên, đón nhận thông tin này cũng còn có những người tỏ ra hoài nghi về tính thực tế khi đưa quy định vào cuộc sống. Bởi với việc có rất nhiều người đã bỏ qua vi phạm của người hút thuốc lá ở nơi công cộng trong thời gian dài dù đã có chế tài xử lý, sẽ có những chủ cơ sở dịch vụ nhìn vào tiền lệ xấu đó để cho khách hàng sử dụng thuốc lá điện tử trong khu vực kinh doanh của mình. Họ tin rằng sẽ không ai dại gì tố cáo cả. Tư tưởng muốn yên thân, không muốn phiền hà vẫn là sự lựa chọn ở rất nhiều người.

Chế tài nghiêm khắc, nhưng để chế tài phát huy tác dụng trong cuộc sống rất cần một cộng đồng thượng tôn pháp luật, vi phạm là tố cáo, là bị phạt, không trình bày, không dung túng, né tránh. Có như thế mới hy vọng ngăn chặn được việc sử dụng thuốc lá điện tử cũng như hút thuốc lá ở nơi công cộng, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, một cộng đồng khỏe mạnh.

Hạnh Nhiên