Cổ Lũng phát triển du lịch gắn với bảo vệ cảnh quan môi trường

Nằm trong vùng lõi Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, xã Cổ Lũng được thiên nhiên ưu ái ban tặng hệ sinh thái rừng phong phú, ruộng bậc thang uốn lượn, những bản làng người Thái yên bình bên sườn núi. Đây là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch cộng đồng địa phương, với những điểm đến quen thuộc như thác Hiêu, suối Nủa, Son - Bá - Mười... Với định hướng phát triển du lịch bền vững, xã Cổ Lũng lựa chọn phát triển du lịch gắn với “năng lực” tiếp nhận của không gian tự nhiên và cộng đồng dân cư, hạn chế tối đa bê tông hóa, bảo tồn kiến trúc bản địa và hài hòa với cảnh quan thiên nhiên.

Xã Cổ Lũng đang từng bước xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch xanh, hấp dẫn du khách.

Với 27 cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú, một trong những yếu tố được xã đặc biệt quan tâm là giữ gìn cảnh quan môi trường làng bản. Những con đường nội bản được chú trọng giữ gìn sạch sẽ, khuôn viên nhà ở và khu sinh hoạt cộng đồng được người dân thường xuyên dọn dẹp, trồng cây xanh, tạo không gian thoáng đãng... Việc phân loại rác thải sinh hoạt, thu gom và xử lý rác đã từng bước đi vào nền nếp, nhất là tại các khu vực có hoạt động du lịch.

Cùng với đó, xã chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân về mối quan hệ giữa môi trường và sinh kế du lịch bền vững. Người dân được xác định là chủ thể của hoạt động du lịch, đồng thời cũng là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ cảnh quan môi trường. Khi môi trường được giữ gìn tốt, du lịch phát triển ổn định hơn, đời sống người dân cũng từng bước được cải thiện. Thu nhập từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư chỉnh trang nhà cửa, nâng cao chất lượng đời sống.

Anh Hà Văn Minh, chủ homestay Minh Lương, chia sẻ: “Kể từ năm 2016, các chuyên gia đã hướng dẫn gia đình tôi cách làm du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, bảo vệ cảnh quan môi trường tự nhiên. Khi hiểu rằng môi trường chính là “tài sản” cho phát triển du lịch, không chỉ các hộ kinh doanh dịch vụ homestay, mà mọi người dân đều chủ động hơn trong việc bảo vệ môi trường. Hiện nay, nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với môi trường như đi bộ khám phá bản làng, trekking, chèo thuyền, tìm hiểu sinh hoạt sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương... được đông đảo du khách yêu thích. Chính sự nguyên sơ, yên bình và trong lành của không gian sống đã tạo nên sức hút, khiến nhiều du khách lựa chọn quay trở lại với địa phương”.

Trao đổi về định hướng phát triển du lịch, Phó Chủ tịch UBND xã Cổ Lũng Hà Khắc Diệp cho biết: “Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát triển du lịch sinh thái cộng đồng là 1 trong 3 nhiệm vụ trọng tâm. Vì vậy, mọi hoạt động du lịch trên địa bàn đều được đặt trong mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên và đời sống cộng đồng. Hiện nay, cùng với 27 cơ sở lưu trú, xã có 4 nhóm hộ gia đình nuôi vịt Cổ Lũng - đặc sản của địa phương để cung cấp cho các hộ kinh doanh du lịch trên địa bàn xã và các xã lân cận. Mỗi nhóm có từ 6 - 8 hộ tham gia. Các nhóm hộ không chỉ cùng nhau phát triển kinh tế, chia sẻ kiến thức chăn nuôi mà còn hình thành những khu vực chăn nuôi cụ thể, góp phần bảo vệ môi trường”.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của du lịch sinh thái cộng đồng xã Cổ Lũng đó là không chạy theo số lượng khách mà chú trọng nâng cao chất lượng trải nghiệm. Việc quy hoạch và quản lý quy hoạch, kiểm soát quy mô lưu trú, số lượng homestay được xem là yếu tố quan trọng nhằm tránh quá tải, bảo đảm không gian sinh hoạt của người dân và giữ gìn môi trường sống. Nhờ đó, dù lượng khách tăng dần qua các năm, song cảnh quan thiên nhiên và không gian làng bản ở đây vẫn giữ được sự yên bình vốn có. Cùng với đó, xã thường xuyên tuyên truyền đến các hộ kinh doanh dịch vụ du lịch về sử dụng tiết kiệm tài nguyên nước, hạn chế rác thải nhựa dùng một lần, khuyến khích sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường trong sinh hoạt và phục vụ khách.

Bên cạnh môi trường tự nhiên, cảnh quan văn hóa cũng được xã chú trọng bảo vệ và phát huy. Những nếp nhà sàn truyền thống, không gian sinh hoạt cộng đồng, phong tục, tập quán của đồng bào Thái được gìn giữ như một phần không thể tách rời trong hoạt động du lịch. Hiện toàn xã có trên 80% hộ gia đình sinh hoạt trong mái nhà sàn truyền thống, cho thấy du lịch không làm “xáo trộn” đời sống của người dân mà góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Đặc biệt, phát triển du lịch gắn với bảo vệ cảnh quan môi trường không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành hành động cụ thể tại các khu dân cư trên địa bàn xã.

Khi chính quyền địa phương quan tâm, mỗi người dân hiểu rõ vai trò của mình trong bảo vệ môi trường, du lịch cộng đồng sẽ phát triển trên nền tảng vững chắc, tránh được những hệ lụy tiêu cực thường thấy ở một số điểm đến “tăng trưởng nóng”. Với định hướng rõ ràng và những giải pháp đồng bộ, xã Cổ Lũng đang từng bước xây dựng hình ảnh điểm đến xanh, thân thiện - nơi con người và thiên nhiên cùng hài hòa trong hành trình phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Bài và ảnh: Hoài Anh