Nông nghiệp tuần hoàn - giải pháp hữu hiệu giữa “bão giá đầu vào”

Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi tăng cao, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn đang là một giải pháp hữu hiệu nhằm giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Tại Thanh Hóa, nhờ phát triển theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, nhiều hộ gia đình vẫn duy trì phát triển kinh tế ổn định giữa tâm điểm “bão giá đầu vào”.

Phân giun quế được gia đình ông Đỗ Văn Hoan ở xã Cẩm Tân sử dụng chăm sóc cây ăn quả.

Qua tìm hiểu trên mạng xã hội và các mô hình thực tế, năm 2018 gia đình ông Đỗ Văn Hoan ở xã Cẩm Tân đã đầu tư làm trang trại tổng hợp theo hướng hữu cơ tuần hoàn. Với hơn 5ha đất thầu, ông đã đầu tư vốn xây chuồng trại nuôi lợn quy mô 1.000 con/lứa và một khu chuồng trại nuôi hơn 50 con bò thịt. Nhằm giúp phân giải các chất hữu cơ từ chăn nuôi, an toàn với môi trường, ông Hoan đã nuôi giun quế trên diện tích 1.000m2 vừa làm thức ăn chăn nuôi cho gà, ngan, vừa bán giống. Nguồn phân giun quế, ông Hoan lại sử dụng làm phân bón cho cây ăn quả. Không sử dụng hết phân bón, ông mua máy ép phân giun quế thành dạng viên để bán cho các hộ dân làm phân bón cho cây trồng.

Trên diện tích còn lại, ông Hoan đầu tư trồng các loại cây ăn quả, bên dưới kết hợp trồng cỏ làm thức ăn nuôi bò. Các phụ phẩm từ trái cây, ông đều tận dụng làm nguồn thức ăn cho vật nuôi. Nhờ sản xuất theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, khép kín, trang trại của gia đình ông đã tạo ra các sản phẩm an toàn, được thị trường đón nhận. Trung bình mỗi năm, trừ chi phí, trang trại của gia đình ông cho lợi nhuận hàng trăm triệu đồng. Ông Hoan chia sẻ: "Nhờ phát triển mô hình sản xuất hữu cơ tuần hoàn này mà nhà tôi chủ động được nguồn đầu vào cho cây trồng, vật nuôi. Nhất là trong thời điểm này, khi giá phân bón, thức ăn chăn nuôi tăng cao, chúng tôi vẫn yên tâm sản xuất, lợi nhuận duy trì ổn định. Không chỉ thế, sản xuất theo hình thức này còn làm sạch môi trường”.

Trang trại nông nghiệp tuần hoàn không rác thải Thảo Hiền của gia đình ông Trần Văn Thảo ở xã Quảng Ngọc là một trong những địa chỉ được nhiều người đến tham quan, học tập kinh nghiệm. Trang trại có gần 10.000m2 nhà lưới trồng rau và hoa quả theo quy trình hữu cơ. Để tự túc nguồn phân bón cho cây trồng, gia đình ông đã xây dựng hệ thống chuồng trại để nuôi gà, lợn và đào ao thả cá. Phần lớn thức ăn cho gà, lợn, cá là các phụ phẩm rau, củ, quả trong vườn. Chất thải của vật nuôi được đẩy xuống hệ thống bể kiên cố, trộn thêm các loại men vi sinh. Phân hoai mục trở thành nguồn dinh dưỡng hữu cơ cho cây trồng trong trang trại. Bên cạnh đó, gia đình ông còn xây dựng khu nuôi giun quế 150m2. Thức ăn cho giun cũng được tận dụng từ chính các phụ - phế phẩm từ sản xuất nông nghiệp tại trang trại. Giun thịt được sử dụng làm thức ăn cho gà, vịt, hoặc chế thành dịch giun. Phân giun và dịch giun là nguồn dinh dưỡng chủ yếu cho cây trồng. Theo ông Thảo, quy trình sản xuất của trang trại tuần hoàn khép kín giúp gia đình ông không phải mua phân bón, thức ăn chăn nuôi bên ngoài và không đẩy chất thải ra môi trường. Các sản phẩm từ trang trại đảm bảo tiêu chuẩn hữu cơ, OCOP, nên bán ra thị trường giá cũng cao hơn.

Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng trên 1.000 trang trại áp dụng phương thức tuần hoàn. Trong đó, các trang trại đều phát triển theo hướng truyền thống kết hợp với việc ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, xử lý các chất thải thành thức ăn chăn nuôi và dinh dưỡng cho cây trồng. Các mô hình này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giúp giảm phát thải khí nhà kính ước tính khoảng 30%, đồng thời cải thiện đáng kể chất lượng đất và nguồn nước tại địa phương.

Do diễn biến căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã kéo theo hàng loạt chi phí đầu vào trong sản xuất nông nghiệp leo thang. Tại Việt Nam, giá phân bón và thức ăn chăn nuôi đã bắt đầu tăng mạnh từ tháng 3/2026, tạo ra sức ép đáng kể lên sản xuất nông nghiệp. Với đặc thù sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào vật tư đầu vào và ít khả năng dự trữ, việc giá phân bón, thức ăn tăng nhanh khiến chi phí sản xuất bị đội lên đáng kể. Trong bối cảnh đó, các trang trại hữu cơ tuần hoàn vẫn hoạt động ổn định nhờ chủ động được vật tư đầu vào, tạo nên “lá chắn vững chắc” trước áp lực chi phí.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp Thanh Hóa đang tiếp tục khuyến khích các địa phương quy hoạch phát triển các trang trại hữu cơ tuần hoàn. Đồng thời, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, hộ gia đình, HTX... tiếp cận và ứng dụng các công nghệ, quy trình sản xuất kinh tế tuần hoàn gắn với yêu cầu ứng phó với biến đổi khí hậu. Toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030, có ít nhất 70% trang trại áp dụng mô hình tuần hoàn không rác thải. Đây không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí cho nông dân mà còn là “chìa khóa” để xây dựng thương hiệu cho nông sản Thanh Hóa, tạo nền tảng quan trọng để phát triển nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Bài và ảnh: Hương Hạnh