Nông dân làm giàu từ mô hình trồng sắn dây

Từ một loại cây trồng trong vườn nhà, sắn dây ở xã Xuân Du từng bước trở thành sản phẩm hàng hóa chủ lực, mang lại thu nhập ổn định và góp phần cải thiện sinh kế cho nhiều hộ nông dân địa phương.

Nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, cây sắn dây sinh trưởng, phát triển tốt trên vùng đất Xuân Du.

Gia đình anh Hoàng Viết Úy (46 tuổi), ở thôn 3, xã Xuân Du là một trong những hộ đi đầu với mô hình trồng và chế biến sắn dây. Hiện gia đình anh đang duy trì canh tác 10 sào sắn, mỗi năm sau thu hoạch và chế biến, cung ứng ra thị trường gần 2 tấn tinh bột. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt hơn 100 triệu đồng - mức thu nhập đáng kể so với nhiều loại cây trồng truyền thống.

Theo anh Úy, giống sắn dây được gia đình sử dụng là sắn ta, loại cây trước đây mọc tự nhiên ở vườn nhà, bờ rào, trên nương đồi. Nhận thấy nhu cầu thị trường đối với tinh bột sắn dây ngày càng tăng, từ năm 2010, gia đình anh mạnh dạn đưa loại cây này vào trồng thử nghiệm, đồng thời học cách chế biến từ củ tươi sang tinh bột.

Giai đoạn đầu, do thiếu kinh nghiệm, việc trồng và chế biến gặp không ít trở ngại. Tuy nhiên, nhờ kiên trì học hỏi, tích lũy kỹ thuật từ các hộ đi trước, gia đình anh dần làm chủ quy trình sản xuất, từ khâu trồng, chăm sóc đến chế biến sâu.

“Làm tinh bột sắn dây vất vả hơn nhiều so với trồng lúa, nhưng hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt. Vào mùa cao điểm, nhất là dịp cuối năm, gia đình phải thuê thêm 3 lao động thời vụ với mức công từ 250.000 đến 400.000 đồng/ngày để kịp giao hàng”, anh Úy chia sẻ.

Không chỉ riêng gia đình anh Úy, nhiều hộ dân tại thôn 3 cũng đã chuyển đổi diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng sắn dây. Gia đình chị Lê Thị Lý (38 tuổi) hiện canh tác 2 sào sắn dây, mỗi năm mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Theo chị Lý, sắn dây là cây trồng khá “dễ tính”, thích hợp với nhiều loại đất, đặc biệt là đất đồi và đất bãi ven sông. Tuy nhiên, để đạt năng suất và chất lượng tinh bột cao, người trồng phải đầu tư công chăm sóc như làm cỏ, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và dựng giàn cho dây leo phát triển.

Sau khoảng hơn 10 tháng, cây sắn bắt đầu cho thu hoạch. Củ sau khi đào lên được rửa sạch, đưa vào chế biến. Đây là công đoạn đòi hỏi nhiều công sức và kỹ thuật. Củ sắn được xay nhuyễn, hòa với nước, lọc bỏ bã rồi lắng nhiều lần để tách tinh bột.

Kinh nghiệm của người dân cho thấy, quá trình lắng bột thường phải thực hiện từ 10 đến 12 lần nhằm loại bỏ hoàn toàn tạp chất, giúp tinh bột đạt độ trắng, mịn tự nhiên. Chất lượng sản phẩm phụ thuộc lớn vào điều kiện nhiệt độ trong quá trình lắng lọc.

“Vào mùa đông, khi nhiệt độ xuống thấp, việc lắng bột thuận lợi hơn, không cần thêm thiết bị hỗ trợ. Ngược lại, những thời điểm nắng nóng, nhiệt độ cao dễ làm bột bị chua, đổi màu. Khi đó, gia đình phải sử dụng điều hòa để duy trì nhiệt độ ổn định, đảm bảo chất lượng thành phẩm”, chị Lý cho biết.

Anh Hoàng Viết Úy (46 tuổi, thôn 3) là một trong những hộ đi đầu với mô hình trồng và chế biến sắn dây.

Sau khi hoàn tất khâu lắng lọc, tinh bột được gạn lại, ép ráo nước rồi phơi hoặc sấy khô trước khi đóng gói. Toàn bộ quy trình sản xuất tại các hộ dân vẫn chủ yếu thực hiện thủ công, không sử dụng chất bảo quản hay pha trộn phụ gia. Nhờ đó, sản phẩm tinh bột sắn dây của nông dân xã Xuân Du giữ được màu trắng tự nhiên, mùi thơm nhẹ đặc trưng.

Nhiều năm gần đây, vào các tháng cao điểm, sản lượng của các hộ thường không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo ông Hoàng Văn Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Xuân Du, toàn xã có khoảng 25ha sắn dây, tập trung chủ yếu tại thôn 3 với khoảng 60 hộ tham gia trồng và chế biến. Sản phẩm được tiêu thụ dưới nhiều dạng như củ tươi, sắn luộc và tinh bột, trong đó tinh bột sắn mang lại giá trị kinh tế cao nhất.

Giá bán tinh bột sắn dây trên thị trường dao động từ 170.000 đến 200.000 đồng/kg tùy thời điểm. Với mức giá này, cây sắn dây đang dần trở thành một trong những cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn.

"Từ thực tế hiệu quả kinh tế mang lại, địa phương đang định hướng mở rộng diện tích trồng sắn dây lên khoảng 50ha trong thời gian tới. Cùng với đó là các giải pháp hỗ trợ người dân nâng cao kỹ thuật chế biến, chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm đầu ra bền vững", ông Tuấn cho biết thêm.

Đình Giang