Những “khoảng trống” cần được lấp đầy

Sau hơn 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh Hóa đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực từ cơ sở, với bộ máy vận hành thông suốt, ổn định, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên, phía sau những kết quả bước đầu ấy, áp lực thiếu cán bộ, công chức cấp xã đang trở thành thách thức, cần nhanh chóng tháo gỡ.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quý Lộc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Từ khi đi vào vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, các phòng chuyên môn của xã Quý Lộc đang phải thực hiện khối lượng công việc rất lớn. Do thiếu 13 công chức theo định biên nên tại nhiều vị trí việc làm, một công chức phải kiêm nhiệm cùng lúc nhiều việc, trong đó có những nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó. Một số lĩnh vực, công chức phải làm ngoài giờ hành chính, làm cả ngày thứ 7, chủ nhật mới có thể hoàn thành.

Phó Chủ tịch UBND xã Quý Lộc Lê Hồng Phong cho biết: “Thiếu công chức trong bối cảnh công việc lớn, buộc địa phương phải tìm mọi cách để khắc phục. Một trong những giải pháp mà chúng tôi đang làm là hợp đồng thêm với 6 cán bộ bán chuyên trách ở các lĩnh vực còn thiếu để thực hiện nhiệm vụ. Ngoài ra, tại một số thời điểm, xã phải huy động thêm cán bộ các thôn lên làm ngoài giờ hành chính để giải quyết một số công việc. Ví như thực hiện chiến dịch làm sạch, làm giàu dữ liệu quốc gia về đất đai, cán bộ các thôn sẽ phối hợp trong việc rà soát hồ sơ địa chính, thông tin người sử dụng đất, thông tin thửa đất, loại đất, diện tích, mục đích sử dụng đất để tiến hành chuẩn hóa dữ liệu đất đai theo đúng quy định”.

Theo định biên được giao, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quý Lộc có 8 cán bộ, công chức nhưng hiện nay mới chỉ có 5 người. “Do thiếu người nên công chức trung tâm phải làm nhiều việc và làm cả những việc không đúng với chuyên môn. Đơn cử như khi công dân đến thực hiện các thủ tục về lĩnh vực kinh tế - nông nghiệp, môi trường - xây dựng cơ bản, công chức trung tâm phải trao đổi với công chức phòng chuyên môn để giải quyết theo đúng quy định, bảo đảm thời gian trả kết quả cho công dân”, ông Trịnh Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quý Lộc cho biết.

Ngay tại trung tâm đô thị tỉnh lỵ, phường Hạc Thành vẫn còn thiếu 21 công chức khối chính quyền. Thiếu biên chế, trong khi quy mô dân số của phường lên tới 200.000 người, vì vậy một công chức phải “gánh” số lượng công việc rất lớn. Mặc dù có lợi thế hơn so với các phường, xã khác vì được bố trí đội ngũ cán bộ, công chức tương đối “cứng” từ TP Thanh Hóa cũ và các phường trung tâm trước đây, thế nhưng nhiều vị trí vẫn thiếu công chức có chuyên môn tốt làm việc.

Trong 1.060 nhiệm vụ của cấp xã, phường, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hạc Thành đang thực hiện nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại - dịch vụ, đất đai, môi trường, trật tự đô thị, trật tự xây dựng... Là đô thị trung tâm của tỉnh nên áp lực công việc của phòng kinh tế, hạ tầng và đô thị rất lớn. Một công chức của phòng hiện đang phải thực hiện khối lượng công việc tương đương 7 - 8 người trước đây. Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, cán bộ, công chức của phòng phải làm việc ngoài giờ hành chính, cả thứ 7, chủ nhật, thậm chí làm không có ngày nghỉ lễ.

Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, mỗi xã, phường tiếp nhận khoảng 254 nhiệm vụ từ cấp huyện cũ chuyển xuống, trong đó có rất nhiều nhiệm vụ quan trọng. Vì thế, trước và ngay từ những ngày đầu mô hình mới đi vào hoạt động, Sở Nội vụ đã tham mưu cho UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh thực hiện nhiều giải pháp liên quan đến công tác cán bộ như điều động cán bộ, công chức từ tỉnh về xã, phường; từ đồng bằng lên công tác tại các xã miền núi; sắp xếp, điều động công chức trong nội bộ các xã, phường và điều động giữa các xã, phường; biệt phái công chức, viên chức... Song, vì nhiều lý do, việc phân bổ cán bộ, công chức giữa các xã, phường chưa thật sự cân đối, chưa tương đồng với quy mô dân số, khối lượng công việc của từng địa phương. Hiện nay, các xã Nhi Sơn, Trung Sơn, Mường Mìn đang bố trí bình quân 1 công chức/150 - 200 người dân, trong khi các phường Hạc Thành, Sầm Sơn, xã Vạn Lộc đang bố trí bình quân 1 công chức/1.500 - 2.300 người dân. Qua rà soát của Sở Nội vụ, đến tháng 6/2026, tất cả các xã, phường đều chưa bố trí đủ số lượng biên chế được giao; nhiều chức danh lãnh đạo, quản lý chủ chốt ở cấp xã và các phòng, ban chuyên môn chưa được bố trí. Riêng khối chính quyền còn thiếu hơn 1.800 biên chế, do đó toàn tỉnh có 1.520 công chức đang đảm nhiệm từ 2 công việc trở lên.

Không chỉ thiếu mà việc bố trí công chức chuyên môn khối chính quyền vẫn còn tình trạng chưa đúng chuyên môn nghiệp vụ. Theo báo cáo của các xã, phường, có 157/5.605 công chức tại 108 xã, phường bố trí chưa phù hợp. Tuy nhiên, qua rà soát của Sở Nội vụ thì có khoảng 1.555 công chức có trình độ chuyên môn nghiệp vụ chưa phù hợp và 1.239 công chức có quá trình công tác trước đây chưa phù hợp với vị trí việc làm hiện nay. Cùng với đó, rất nhiều xã đang thiếu công chức có chuyên môn sâu, trong đó 99 xã chưa có công chức có trình độ công nghệ thông tin, 53 xã chưa có công chức có trình độ chuyên môn ngành xây dựng, 161 xã, phường chưa có công chức đào tạo trình độ y, dược...

Đây là hạn chế lớn trong bối cảnh cấp xã hiện nay phải thực hiện nhiều nhiệm vụ mới, phức tạp. Điều này dễ dẫn đến tình trạng chậm tiến độ, giảm chất lượng tham mưu và tiềm ẩn nguy cơ sai sót trong thực hiện công vụ. Được biết, Thanh Hóa là địa phương có nhiều đơn vị hành chính cấp xã (166 xã, phường) nên việc bố trí công chức cấp huyện cũ về làm nòng cốt tại các xã, phường mới là không đủ. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã cũ trước đây chưa đáp ứng được yêu cầu công việc, nhất là việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của cấp huyện cũ chuyển xuống cho cấp xã. Mặt khác, việc điều động công chức từ đồng bằng lên miền núi cũng chưa đạt chất lượng như mong đợi.

Để lấp đầy “khoảng trống” về công tác cán bộ, Sở Nội vụ đã đề xuất, kiến nghị tỉnh tổ chức kỳ thi tuyển công chức cấp xã để bổ sung nguồn nhân lực trẻ, có trình độ chuyên môn, được đào tạo bài bản và có năng lực về chuyển đổi số. Đây được xem là giải pháp có tính lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, để cấp ủy, chính quyền cơ sở vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn trong giai đoạn phát triển mới.

Bài và ảnh: Tố Phương