Nhìn lại 8 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW: Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, củng cố trụ cột an sinh

Sau 8 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong mở rộng diện bao phủ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), từng bước hiện thực hóa mục tiêu BHXH toàn dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.

BHXH tỉnh phối hợp với Bưu điện tỉnh phát động, ra quân hưởng ứng Tháng cao điểm tuyên truyền, phát triển người tham gia BHXH, BHYT năm 2026. Ảnh: Tô Hà

Ngay sau khi Nghị quyết số 28-NQ/TW được ban hành, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã kịp thời cụ thể hóa bằng nhiều kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với thực tiễn địa phương. Các mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, ngành, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện. Cơ quan BHXH tỉnh cũng xây dựng kế hoạch triển khai với các nhiệm vụ trọng tâm, phát động phong trào thi đua thực hiện hiệu quả cải cách chính sách BHXH, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động từ tỉnh đến cơ sở. Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị đã tạo chuyển biến rõ nét trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH, BHTN. Các sở, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương tăng cường phối hợp với cơ quan BHXH trong công tác phát triển người tham gia, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận các chính sách an sinh.

Một trong những kết quả nổi bật sau 8 năm thực hiện nghị quyết là sự gia tăng mạnh mẽ số người tham gia BHXH. Nếu như năm 2018, toàn tỉnh có gần 330 nghìn người tham gia BHXH bắt buộc thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên hơn 501 nghìn người, tăng trên 52%. Đến hết quý I năm 2026, toàn tỉnh vẫn duy trì gần 490 nghìn người tham gia BHXH bắt buộc, tăng hơn 159 nghìn người so với thời điểm bắt đầu triển khai nghị quyết. Những con số này cho thấy chính sách BHXH ngày càng khẳng định vai trò là điểm tựa an sinh quan trọng đối với người lao động trong khu vực có quan hệ lao động ổn định.

Đặc biệt, BHXH tự nguyện đã có bước phát triển đột phá. Từ hơn 16 nghìn người tham gia năm 2018, đến năm 2025 toàn tỉnh có trên 140 nghìn người tham gia BHXH tự nguyện, tăng hơn 124 nghìn người, tương đương mức tăng hơn 769%. Đến hết tháng 3/2026, số người tham gia vẫn đạt gần 111 nghìn người, cao gấp gần 6 lần so với năm 2018. Đây là kết quả của sự đổi mới trong công tác tuyên truyền, vận động, đồng thời phản ánh nhận thức ngày càng đầy đủ của người dân về ý nghĩa và lợi ích của chính sách BHXH tự nguyện.

Nếu BHXH bắt buộc bảo đảm quyền lợi cho người lao động trong khu vực chính thức thì BHXH tự nguyện đang từng bước trở thành chỗ dựa cho lao động khu vực phi chính thức - nhóm đối tượng chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu lao động của tỉnh. Việc mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện không chỉ góp phần bảo đảm cuộc sống cho người dân khi hết tuổi lao động mà còn thu hẹp khoảng cách an sinh xã hội giữa các nhóm lao động, hướng tới mục tiêu phát triển bao trùm và bền vững.

Song hành với sự phát triển của BHXH là những kết quả tích cực trong thực hiện chính sách BHTN. Năm 2018, toàn tỉnh có hơn 286 nghìn người tham gia BHTN, chiếm 19,25% lực lượng lao động trong độ tuổi. Đến năm 2025, số người tham gia tăng lên hơn 480 nghìn người, chiếm 28,55% lực lượng lao động trong độ tuổi. Hết quý I năm 2026, toàn tỉnh có gần 469 nghìn người tham gia BHTN. Điều này cho thấy chính sách BHTN ngày càng phát huy vai trò là công cụ hỗ trợ người lao động khi gặp rủi ro về việc làm, góp phần ổn định thị trường lao động và bảo đảm an sinh xã hội.

Hệ thống BHXH trên địa bàn tỉnh cũng đang phát huy hiệu quả trong việc chăm lo đời sống cho người dân sau khi rời thị trường lao động. Đến hết tháng 3/2026, toàn tỉnh có hơn 166 nghìn người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng. Trong đó, gần 124 nghìn người hưởng lương hưu và hơn 42 nghìn người hưởng trợ cấp hằng tháng. Những con số này tiếp tục khẳng định vai trò của BHXH như một “điểm tựa” thu nhập, giúp người lao động có nguồn bảo đảm cuộc sống khi về già hoặc mất khả năng lao động.

Một dấu ấn quan trọng khác trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Ngành BHXH Thanh Hóa đã triển khai đồng bộ các phần mềm nghiệp vụ, giao dịch điện tử, hệ thống giám định BHYT và ứng dụng VssID - BHXH số; 100% thủ tục hành chính được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Nhờ đó, thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, chi phí giao dịch của người dân và doanh nghiệp giảm đáng kể, chất lượng phục vụ ngày càng được nâng cao. Chỉ số hài lòng của người dân đối với ngành BHXH nhiều năm liên tiếp duy trì trên 90%, trong đó năm 2024 đạt 92,61% và năm 2025 đạt 92%.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Đối với BHXH tự nguyện, thách thức lớn nhất là bảo đảm tính bền vững trong phát triển đối tượng tham gia. Nhiều người dân đã hiểu rõ ý nghĩa của chính sách nhưng điều kiện kinh tế còn hạn chế nên chưa thể duy trì tham gia lâu dài. Đặc biệt, lao động khu vực phi chính thức thường có việc làm, thu nhập không ổn định, khó tiếp cận để tuyên truyền, vận động. Ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, mức sống của người dân còn thấp nên việc tham gia BHXH tự nguyện vẫn gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, tỷ lệ tham gia BHXH vẫn chưa tương xứng với tiềm năng lao động của tỉnh. Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH vẫn còn xảy ra với những hình thức ngày càng tinh vi. Một bộ phận người lao động mới chỉ quan tâm đến thu nhập trước mắt mà chưa chú trọng bảo đảm an sinh lâu dài, dẫn đến xu hướng hưởng BHXH một lần, ảnh hưởng đến mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH toàn dân.

Trong thời gian tới, để tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu BHXH toàn dân theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW, BHXH tỉnh Thanh Hóa xác định tiếp tục tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động. Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, tập trung vào từng nhóm đối tượng cụ thể để nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Nhìn lại chặng đường 8 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW, những kết quả đạt được đã khẳng định sự đúng đắn của chủ trương cải cách chính sách BHXH cũng như quyết tâm chính trị của tỉnh Thanh Hóa trong bảo đảm an sinh xã hội. Với nền tảng đã tạo dựng cùng sự đồng hành của cả hệ thống chính trị và người dân, mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT toàn dân đang ngày càng đến gần, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, bền vững và bao trùm trên địa bàn tỉnh.

Nguyễn Khắc Tuấn

Giám đốc BHXH tỉnh Thanh Hóa