Người đội trưởng và hành trình “đưa đồng đội trở về”

Giữa những cánh rừng trên nước bạn Lào, nơi thời gian đã phủ lên những dấu tích chiến tranh, vẫn có những người lính Việt Nam miệt mài đi tìm đồng đội. Với Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội Quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, mỗi chuyến đi không chỉ là một nhiệm vụ. Đó là hành trình tìm lại những người đã nằm xuống, để đưa họ trở về với đất mẹ sau hàng chục năm xa cách.

Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội Quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh (thứ 2 từ trái sang, hàng đầu) trao đổi thông tin tìm kiếm hài cốt liệt sĩ với chính quyền và lực lượng vũ trang tỉnh Hủa Phăn.

Trong mùa khô 2025-2026, với sự nỗ lực, quyết tâm cao của cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập cùng sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị và nước bạn Lào, Đội Quy tập đã tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào.

Trong lễ xuất quân thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2026-2027, Thượng tá Lê Hữu Tuấn đứng cùng cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập trong đội hình nhận nhiệm vụ. Phía trước họ là những tháng ngày xa Tổ quốc, xa gia đình, xa đơn vị; là những địa bàn rộng lớn, địa hình hiểm trở và những thông tin về liệt sĩ đôi khi chỉ còn được lưu giữ trong ký ức của những người dân địa phương. Nhiệm vụ mùa khô 2026-2027 được xác định với chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 130 hài cốt liệt sĩ tại Lào, thực hiện theo mục tiêu của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Nhưng với người đội trưởng, hành trình ấy đã trở nên quen thuộc. “Bằng bất cứ giá nào, cách gì cũng phải tìm và đưa các đồng chí, đồng đội thân yêu đã hy sinh trở về với Tổ quốc” - câu nói của Thượng tá Lê Hữu Tuấn nghe giản dị, nhưng phía sau đó là trách nhiệm của người lính hôm nay đối với những người đã hy sinh.

Công việc của Đội Quy tập vốn không có những cung đường bằng phẳng. Có những địa bàn phải vượt qua núi cao, rừng sâu. Có nơi đường đi bị chia cắt bởi sông suối. Có những địa điểm chỉ có thể tiếp cận bằng những con đường mòn do người dân địa phương dẫn lối. Trong những chuyến đi như thế, người đội trưởng không chỉ là người giao nhiệm vụ. Thượng tá Lê Hữu Tuấn cùng cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đối mặt với những khó khăn của địa bàn, cùng chia sẻ từng chặng đường, từng bữa ăn, từng khoảng thời gian nghỉ ngắn giữa rừng. Từ thực tế, anh thường nhắc cán bộ, chiến sĩ một phương châm rất mộc mạc: “Không có đường thì mở đường, tìm đường mà đi; vượt núi, băng sông, người trước mệt người sau đỡ”.

Nếu công việc tìm kiếm bắt đầu bằng những thông tin ít ỏi, thì để biến thông tin ấy thành kết quả đòi hỏi rất nhiều thời gian và sự kiên trì - từ lắng nghe, ghi chép, xác minh, đối chiếu. Thượng tá Lê Hữu Tuấn luôn yêu cầu mọi thông tin phải được xem xét thận trọng. Bởi một sai lệch nhỏ cũng có thể khiến cả quá trình tìm kiếm đi chệch hướng.

Có lẽ chỉ những người trực tiếp làm công việc này mới hiểu hết cảm xúc khi tìm thấy một hài cốt liệt sĩ. Đó không đơn giản là kết quả của một ngày tìm kiếm. Đó có thể là kết thúc của hàng chục năm chờ đợi. Phía sau hài cốt ấy có thể là một người mẹ đã mất mà chưa một lần biết con mình nằm ở đâu. Có thể là người vợ đã dành cả cuộc đời chờ tin chồng. Có thể là những người con, người cháu chỉ biết về người thân qua những câu chuyện cũ. Vì thế, với Thượng tá Lê Hữu Tuấn, mỗi lần tìm thấy hài cốt liệt sĩ là một lần anh và đồng đội cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của công việc mình đang làm.

Mùa khô 2026-2027 và “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là một hành trình mới đối với Thượng tá Lê Hữu Tuấn và cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập. Trên hành trình ấy, họ mang theo không chỉ trang bị, phương tiện và những thông tin đã được thu thập, mà còn mang theo sự tin tưởng của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân tỉnh Thanh Hóa.

Bài và ảnh: Hoàng Lan