Nghị quyết số 71-NQ/TW - Chiến lược cốt lõi tạo đột phá về giáo dục và đào tạo (Bài 4): Lớp học không còn là nơi thầy đọc, trò chép

Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị (NQ 71) về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đã thổi một luồng gió mới cho các trường học trên địa bàn tỉnh trong việc đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường chuyển đổi số, đưa công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý, giảng dạy... Từ đó, tạo ra những bứt phá mạnh mẽ cho sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn mới.

Học sinh thực hành tại phòng học STEM Trường THCS Trần Mai Ninh. Ảnh: Nguyễn Đạt

Tăng cường trải nghiệm, khơi dậy tính sáng tạo

Từ việc đổi mới phương pháp dạy học kết hợp giữa học tập và trải nghiệm thực tế nên những tiết học Lịch sử của cô và trò Trường THCS Trần Mai Ninh (phường Hạc Thành) không còn khô cứng, nhàm chán, mà đã trở thành những giờ học sống động, giàu ý nghĩa, khơi dậy niềm say mê học tập và bồi đắp niềm tự hào dân tộc cho học sinh.

Cô giáo Trần Thị Phương, giáo viên môn Lịch sử, Trường THCS Trần Mai Ninh, cho biết: "Thay vì lối dạy “đọc - chép” truyền thống như trước đây, các giáo viên dạy môn Lịch sử trong trường đã tích cực thay đổi phương pháp dạy học theo hướng tăng cường hoạt động trải nghiệm, phát triển năng lực của học sinh như: tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm, đóng vai nhân vật lịch sử, xây dựng sơ đồ tư duy, kết hợp tư liệu hình ảnh, video... tạo không khí học tập sôi nổi, giúp học sinh dễ nhớ, dễ hiểu. Ngoài ra, để những tiết học Lịch sử trở nên sinh động, các giáo viên còn cho học sinh trực tiếp xuống Công viên thắng tích xứ Thanh trong khuôn viên nhà trường - nơi lắp đặt 15 mô hình mô phỏng di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nổi tiếng của tỉnh để tham quan, tìm hiểu về ý nghĩa các sự kiện, nhân vật, địa danh lịch sử".

Bên cạnh đó, để giúp học sinh phát triển toàn diện về năng lực, phẩm chất và tư duy, những năm qua Trường THCS Trần Mai Ninh cũng thường xuyên đưa các hoạt động trải nghiệm lồng ghép vào các môn học. Mỗi tháng nhà trường đều lên kế hoạch theo từng chủ đề, chủ điểm để tổ chức các hoạt động nhân các ngày kỷ niệm trong từng tháng. Qua các hoạt động này giúp các em hình thành những thói quen tốt, rèn luyện sự tự tin, tư duy sáng tạo, khả năng tập trung, khơi dậy niềm đam mê học tập, tự tin, vững bước trên con đường học tập cũng như tương lai sau này.

Tại Trường TH&THCS Newton TH (phường Hạc Thành), bà Bùi Thị Vĩnh, Phó hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: "Hoạt động trải nghiệm chính là “cầu nối” giúp học sinh gắn kết giữa học lý thuyết với thực hành. Thông qua các hoạt động giáo dục này còn giúp học sinh được rèn luyện các phẩm chất và năng lực cần thiết như khả năng tổ chức hoạt động, tư duy phản biện, làm việc nhóm... Chính vì vậy, trong các năm học, nhà trường luôn lồng ghép để tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục theo chủ đề, câu lạc bộ với nhiều nội dung phong phú như các hoạt động văn nghệ, thể thao, tổ chức cho học sinh đi tham quan, tìm hiểu các di tích lịch sử, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh... Hầu hết các chương trình đều được tổ chức theo hướng mở, linh hoạt, giáo viên có thể chủ động lựa chọn nội dung, phương thức, không gian, thời gian phù hợp trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục và các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực của học sinh".

Việc tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm trong dạy và học không chỉ tạo môi trường tốt nhất để học sinh được học tập mà còn giúp các em được rèn luyện, khám phá, tích lũy vốn sống, kỹ năng sống... đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện GD&ĐT.

Chuyển đổi số để “đột phá” chất lượng dạy và học

Cùng với việc đổi mới phương pháp giảng dạy, NQ 71 cũng đã khẳng định vai trò của chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng phòng STEM chính là bước ngoặt mang tính đột phá, đưa giáo dục bước vào kỷ nguyên mới... Chính vì vậy, các trường học trong tỉnh đã và đang nỗ lực đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy, mang lại hiệu quả cao.

Thầy giáo Vương Đình Sơn, Phó hiệu trưởng Trường THCS Trần Mai Ninh, cho biết: "NQ 71 đã tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và quyết tâm chuyển đổi số của nhà trường. Xác định hạ tầng số là nền tảng, nhà trường ưu tiên đầu tư thiết bị và bồi dưỡng giáo viên. Hiện 100% phòng học của nhà trường đang được vận hành trên nền tảng ứng dụng các thiết bị thông minh hiện đại vào giảng dạy như ti vi thông minh màn hình lớn, hệ thống âm thanh, đường truyền internet... và được vận hành theo cơ chế phòng học thông minh. Ngoài ra, nhà trường còn có 3 phòng tin học với 120 máy vi tính phục vụ tốt yêu cầu chuyển đổi số cũng như hoạt động dạy và học môn tin học cho học sinh".

Đặc biệt, nhà trường đã được Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam hỗ trợ đầu tư xây dựng phòng học STEM từ tháng 1/2026 với hệ thống thiết bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng STEM. Từ khi phòng học đưa vào sử dụng đã góp phần thay đổi cách tiếp cận trong dạy học của nhà trường đó là từ truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động trải nghiệm, thực hành. Học sinh không chỉ tiếp thu lý thuyết mà còn được trực tiếp thiết kế, lắp ráp, lập trình và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Cùng với đó, nhà trường cũng đã thành lập câu lạc bộ STEM Trần Mai Ninh hoạt động theo 5 nhóm trọng tâm gồm: robotics, lập trình, thí nghiệm khoa học, chế tạo kỹ thuật và nghiên cứu khoa học học sinh. Từ đó, mở ra môi trường học tập hiện đại, truyền cảm hứng nghiên cứu khoa học cho học sinh, từng bước thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT.

Bên cạnh đó, 100% giáo viên trong nhà trường cũng đã sử dụng thành thạo trí tuệ nhân tạo (AI) và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, từ đó không chỉ đổi mới phương pháp dạy học mà còn thay đổi cách học của học sinh, giúp các em chủ động hơn, phát triển tư duy phản biện và tiếp cận tri thức nhanh hơn. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ “dạy cái có” sang “dạy cách học”, phù hợp với yêu cầu của nền giáo dục hiện đại.

Ngoài ra, thực hiện chủ trương từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, nhà trường luôn khuyến khích giáo viên giảng dạy tiếng Anh đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy bộ môn này; thường xuyên tổ chức các hội thi giao lưu tiếng Anh, rung chuông vàng nhằm nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh của học sinh trong trường.

Thực hiện NQ 71, Sở GD&ĐT cũng đã xây dựng kế hoạch ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý dạy học, kiểm tra, đánh giá và triển khai đến tất cả các cấp học. Sở cũng đã triển khai cơ sở dữ liệu GD&ĐT do Bộ GD&ĐT xây dựng tới hơn 2.000 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh; thường xuyên đôn đốc các cơ sở giáo dục cập nhật đầy đủ thông tin trường, lớp, nhân sự, học sinh... trên hệ thống; gửi xác thực, định danh điện tử với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT; tích cực thực hiện các đề án chuyển đổi số, ứng dụng AI, dữ liệu lớn; tăng cường sử dụng dịch vụ công trực tuyến, triển khai học bạ số, kho học liệu số, ngân hàng câu hỏi trên nền tảng dạy học trực tuyến...

Từ những định hướng mang tính chiến lược của NQ 71, ngành giáo dục Thanh Hóa đang nỗ lực thực hiện, từng bước tạo nên những “đột phá”, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng trong toàn cầu.

Nguyễn Đạt

(Còn nữa)