Mỹ bất ngờ nối lại dòng viện trợ y tế toàn cầu sau hơn một năm đóng băng

Chính quyền Mỹ đang từng bước khôi phục một phần nguồn tài trợ cho các tổ chức y tế và nhân đạo quốc tế, với tổng giá trị cam kết gần 2 tỷ USD trong hai tháng qua. Động thái được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý sau hơn một năm cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài, trong bối cảnh dịch Ebola bùng phát tại châu Phi và Washington phải đối mặt với thực tế thiếu năng lực triển khai các chương trình cứu trợ quy mô lớn sau khi giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID).

Hình ảnh một trại dành cho những người phải di dời do bạo lực và hạn hán ở vùng Gedo phía nam Somalia, chụp vào tháng Tư năm 2026. Ảnh: The New York Times.

Sau hơn một năm gần như đóng băng phần lớn viện trợ nước ngoài, Bộ Ngoại giao Mỹ đang phát tín hiệu nối lại hợp tác với các tổ chức y tế và nhân đạo quốc tế thông qua hàng loạt gói tài trợ lớn.

Theo New York Times, chỉ trong khoảng hai tháng gần đây, Washington đã công bố các khoản hỗ trợ với tổng trị giá gần 2 tỷ USD cho nhiều tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực tiêm chủng, phòng chống dịch bệnh, cứu trợ nhân đạo và chống suy dinh dưỡng.

Khoản tài trợ mới nhất là 600 triệu USD dành cho Liên minh vaccine Gavi, nhằm hỗ trợ các quốc gia thu nhập thấp mua vaccine cho trẻ em. Đây là lần đầu tiên Mỹ khôi phục tài trợ cho Gavi sau khi Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. chấm dứt sự ủng hộ đối với tổ chức này vào năm ngoái.

Bên cạnh Gavi, Mỹ cũng phân bổ hàng tỷ USD cho các chương trình y tế và nhân đạo toàn cầu, bao gồm hỗ trợ WFP, Quỹ Toàn cầu phòng chống AIDS, Lao và Sốt rét, UNICEF, Hội Chữ thập đỏ quốc tế, ứng phó dịch Ebola và chống suy dinh dưỡng trẻ em.

Phần lớn số tiền này thực chất là các khoản ngân sách đã được Quốc hội Mỹ phê duyệt từ trước nhưng bị đình lại kể từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump ban hành lệnh đóng băng viện trợ nước ngoài vào đầu năm 2025.

Một nhân viên y tế mặc đồ bảo hộ chống Ebola trước khi vào Khu Chăm sóc Khẩn cấp An toàn Sinh học (CUBE) tại trung tâm điều trị Ebola ALIMA (Liên minh Hành động Y tế Quốc tế) ở Beni, Cộng hòa Dân chủ Congo. Ảnh: Reuters.

Theo New York Times, có hai nguyên nhân chính khiến Washington bắt đầu nối lại dòng tiền viện trợ. Thứ nhất là diễn biến phức tạp của dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo, khiến giới chức Mỹ nhận thấy các cơ chế hợp tác đa phương vẫn đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh y tế toàn cầu.

Thứ hai, việc chính quyền Trump giải thể USAID và sáp nhập phần lớn chức năng của cơ quan này vào Bộ Ngoại giao khiến Mỹ không còn đủ bộ máy để trực tiếp triển khai các chiến dịch cứu trợ quy mô lớn như trước. Trong bối cảnh đó, các tổ chức quốc tế tiếp tục trở thành đối tác gần như không thể thay thế.

Dù dòng tiền viện trợ đã được nối lại, quy mô hỗ trợ hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước đây.

Nhật Lệ

Nguồn: The New York Times, The Chenab Times.