Linh Sơn bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống

Xã Linh Sơn là nơi có đông đồng bào dân tộc Thái, Mường sinh sống. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, mỗi dân tộc đã sáng tạo nên cho mình những giá trị văn hóa độc đáo và đa dạng - từ phong tục, tập quán, tín ngưỡng, ẩm thực, lễ hội đến tri thức dân gian... góp phần tạo nên bức tranh đa sắc màu. Trong chiến lược phát triển bền vững, xã luôn xác định bảo tồn và phát huy giá trị các di sản ấy vừa là trách nhiệm, vừa là nguồn lực quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Bộ cồng chiêng được lưu giữ ở nhà văn hóa thôn Giáng.

Về thôn Giáng - nơi có 95% dân số là đồng bào dân tộc Mường sinh sống, được nghe bà Lê Thị Tiền, bí thư chi bộ, trưởng thôn, kể: "Từ xưa đến nay, đồng bào dân tộc Mường sinh sống ở đây đã sáng tạo nên một nền văn hóa vô cùng đặc sắc, phong phú, bao gồm phong tục, tập quán, trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, dân vũ... Trải qua biết bao thế hệ, với nhiều biến thiên của lịch sử nhưng những nét đẹp văn hóa ấy vẫn là một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân và cũng là những di sản cần được gìn giữ, phát huy giá trị. Chính vì vậy, thôn luôn đẩy mạnh công tác tuyên truyền để bà con tích cực tham gia vào các hoạt động bảo tồn, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Nổi bật là, việc huy động Nhân dân tham gia đóng góp tiền của, ngày công để xây dựng nhà văn hóa thôn theo lối kiến trúc nhà sàn truyền thống nhằm bảo tồn nét văn hóa của người Mường và cũng là để bà con có nơi tổ chức các hoạt động văn nghệ, trò chơi dân gian hay hội họp".

Cùng với đó, vận động các nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng đẩy mạnh sưu tầm các giá trị văn hóa phi vật thể của người Mường như hát xường, đánh cồng chiêng, các phong tục tập quán xã hội để truyền dạy lại cho lớp trẻ; vận động người dân thực hiện nếp sống văn hóa mới, tổ chức việc cưới, việc tang tiết kiệm, văn minh, xóa bỏ các hủ tục hướng tới thực hiện có hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Đặc biệt, thôn đã xây dựng kế hoạch gắn bảo tồn di sản văn hóa của người Mường với phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng nơi đây trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách tham quan, trải nghiệm không gian nhà sàn truyền thống, thưởng thức ẩm thực đặc sắc và hòa mình vào các sinh hoạt văn hóa dân gian.

Ở thôn Oi - nơi có 80% người dân là đồng bào dân tộc Thái, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống cũng được quan tâm thực hiện. Là người am hiểu và cũng tích cực truyền dạy các giá trị đặc sắc văn hóa của dân tộc Thái cho thế hệ trẻ, ông Lê Chí Sánh, người dân trong thôn cho biết: "Nhiều năm qua tôi truyền dạy cho lớp trẻ những phong tục, tập quán, những làn điệu khặp Thái hay cách đánh cồng chiêng... Tôi cũng tích cực phối hợp với ban công tác mặt trận thôn tuyên truyền, vận động người dân thành lập các đội văn nghệ truyền thống và tổ chức hoạt động văn hóa, các trò chơi dân gian như ném còn, kéo co để phục vụ sinh hoạt cộng đồng và tạo không gian trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống giữa các thế hệ. Cùng với đó, động viên, khuyến khích nghệ nhân, những người am hiểu văn hóa truyền thống tích cực tham gia trao truyền những giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ. Qua đó, không chỉ các giá trị văn hóa của người Thái được giữ gìn, mà còn là nền tảng tinh thần vững chắc giúp cố kết cộng đồng, thúc đẩy kinh tế - xã hội của thôn ngày càng phát triển".

Nhấn mạnh vai trò của việc bảo tồn các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số trong hành trình phát triển của địa phương, ông Lê Đình Phát, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Linh Sơn cho biết, cùng với quá trình hội nhập, giao thoa văn hóa, nhiều giá trị truyền thống của người Mường, Thái đang đứng trước nguy cơ mai một. Không ít phong tục, làn điệu, nghề thủ công chỉ còn hiện hữu trong ký ức của lớp người cao tuổi. Số lượng người trẻ quan tâm, tìm hiểu văn hóa truyền thống của dân tộc mình cũng còn hạn chế, không gian để thực hành, truyền dạy các giá trị văn hóa cho thế hệ sau cũng dần thu hẹp. Do vậy, trong thời gian qua xã đã tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức các lớp truyền dạy kiến thức và kỹ năng thực hành dân ca, dân vũ, nghề truyền thống, dệt thổ cẩm cho đồng bào dân tộc Mường, Thái. Khuyến khích các nghệ nhân am hiểu vốn văn hóa truyền thống tích cực tham gia cùng cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình gắn với phát triển du lịch của địa phương. Tăng cường phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị giới thiệu, quảng bá về nét đẹp văn hóa các dân tộc, từng bước định hướng, giới thiệu, hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng để thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm...

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt