Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập (24/4/1906 - 24/4/2026): Người chiến sĩ cộng sản trọn đời hiến dâng cho sự nghiệp cách mạng

Trong dòng chảy lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng chí Hà Huy Tập là một trong những người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo tài năng, nhà lý luận xuất sắc đã hiến dâng trọn đời mình vì độc lập của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân. Với 35 tuổi đời và gần 16 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử Đảng ta- một tấm gương chí công vô tư, kiên trung, bất khuất mà các thế hệ hôm nay và mai sau mãi noi theo.

Người kiến tạo và chèo lái con thuyền cách mạng

Đồng chí Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906 tại làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, nay là xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, là người con thứ ba trong một gia đình nhà nho yêu nước. Thân phụ là ông Hà Huy Tương, đỗ cống sinh nhưng không ra làm quan mà ở nhà dạy học và bốc thuốc giúp dân.

Với thiên tư thông minh, Hà Huy Tập đỗ đầu kỳ thi tốt nghiệp trường tiểu học ở tổng Thổ Ngọa nhưng gia cảnh khó khăn nên không được học tiếp. Từ tháng 9/1917 đến năm 1919, Hà Huy Tập vừa làm gia sư vừa theo học ở Trường tiểu học kiêm bị Pháp - Việt tại tỉnh lỵ Hà Tĩnh, sau đỗ thủ khoa, được cấp học bổng vào học ở Trường Quốc học Huế và tốt nghiệp trung học hạng ưu năm 1923, nhưng do không có điều kiện học tiếp nên vào làm giáo viên Trường tiểu học Pháp - Việt tại Nha Trang (Khánh Hòa).

Chính tại đây, qua những trang sách báo tiến bộ, nhận thức về tội ác thực dân và nỗi thống khổ của Nhân dân đã thôi thúc người thầy giáo trẻ bước vào con đường cách mạng. Năm 1926, đồng chí gia nhập Hội Phục Việt, tích cực tuyên truyền tư tưởng chống chuyên chế, chống thực dân Pháp và mở rộng cơ sở hội trong công nhân, thanh niên, học sinh và nông dân. Tháng 7/1929, đồng chí được cử đi học tại Trường Đại học Phương Đông ở Mátxcơva (Liên Xô cũ), được kết nạp vào Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1930.

Sau cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930-1931), phong trào cách mạng Việt Nam bị thực dân Pháp đàn áp khốc liệt, tổ chức Đảng từ Trung ương đến cơ sở gần như tan vỡ hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, đồng chí Hà Huy Tập đã cùng đồng chí Lê Hồng Phong và các đồng chí khác nỗ lực khôi phục lại tổ chức Đảng, chuẩn bị và chủ trì thành công Đại hội lần thứ I của Đảng tại Ma Cao (Trung Quốc) từ ngày 27 đến 31/3/1935. Đây là sự kiện có ý nghĩa lịch sử to lớn, đánh dấu Đảng ta được phục hồi toàn diện về tổ chức và tiếp tục giương cao ngọn cờ lãnh đạo cách mạng.

Tháng 7/1936, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Hà Huy Tập được cử về nước với trọng trách tổ chức lại Ban Trung ương và để khôi phục các liên lạc với các tổ chức của Đảng. Từ tháng 7/1936 đến tháng 3/1938, đồng chí hoạt động cách mạng với cương vị Tổng Bí thư của Đảng và là Tổng Bí thư thứ ba của Đảng ta sau đồng chí Trần Phú và đồng chí Lê Hồng Phong. Ngay sau khi về nước, đồng chí quyết định chuyển trụ sở Đảng từ nước ngoài về xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay thuộc TP Hồ Chí Minh).

Tại xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định, đồng chí liên tiếp chủ trì ba hội nghị Ban Chấp hành Trung ương với những quyết sách trọng đại: thống nhất các tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ; quyết định thành lập Mặt trận Nhân dân thống nhất Đông Dương; chuyển hướng từ đấu tranh bí mật sang hình thức bán công khai... Chỉ trong hơn một năm, từ chỗ không còn Ban Trung ương, Đảng ta đã thành lập lại Ban Chấp hành Trung ương và Ban Thường vụ Trung ương Đảng hoạt động thông suốt.

Nhà lý luận sắc sảo, tấm gương kiên trung bất khuất sáng mãi với non sông

Đồng chí Hà Huy Tập không chỉ là nhà lãnh đạo tổ chức tài ba mà còn là nhà lý luận chính trị xuất sắc của Đảng. Với rất nhiều tác phẩm về lý luận và lịch sử cách mạng, trong đó nổi bật là cuốn Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản ở Đông Dương trong những năm đầu do Đảng lãnh đạo, đồng chí đã tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, góp phần củng cố niềm tin của quần chúng vào sự lãnh đạo của Đảng trong những năm tháng tăm tối nhất. Dưới nhiều bút danh như Thanh Hương, Hong Qui Vit..., đồng chí đã viết hàng loạt bài báo kiên quyết vạch trần bộ mặt phản cách mạng của các phần tử Trôtxkít, bảo vệ vững chắc đường lối của Đảng và Chủ nghĩa Mác - Lênin.

Ngày 1/5/1938, trong khi đang đi công tác, đồng chí bị thực dân Pháp bắt. Dù bị giam cầm, tra tấn dã man, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Ngày 25/3/1941, Tòa án quân sự Sài Gòn kết án tử hình đồng chí. Trước án tử, đồng chí để lại lời nhắn gửi gia đình: “Nếu tôi phải bị chết thì ở nhà không nên thờ cúng, điếu phúng, không cần tìm người lập tự. Gia đình và bạn hữu chớ xem tôi như là người đã chết mà buồn, trái lại nên xem tôi như người còn sống, nhưng đi vắng vô hạn... mà thôi". Ngày 28/8/1941, đồng chí anh dũng hy sinh tại Hóc Môn, Gia Định khi tuổi đời mới 35.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Các đồng chí ta như đồng chí Trần Phú, đồng chí Ngô Gia Tự, đồng chí Lê Hồng Phong, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, đồng chí Hà Huy Tập, đồng chí Nguyễn Văn Cừ, đồng chí Hoàng Văn Thụ và trăm nghìn đồng chí khác đã đặt lợi ích của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc lên trên hết, lên trước hết. Các đồng chí đó đã tin tưởng sâu sắc, chắc chắn vào lực lượng vĩ đại và tương lai vẻ vang của giai cấp và của dân tộc... Tất cả chúng ta phải noi theo các gương anh dũng, gương chí công vô tư ấy, mới xứng đáng là người cách mạng".

Kỷ niệm 120 năm ngày sinh đồng chí Hà Huy Tập là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân ta thành kính tri ân, đồng thời soi mình vào tấm gương kiên trung, chí công vô tư của đồng chí; nguyện noi theo tinh thần tận tâm, tận lực, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, để xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các bậc cách mạng tiền bối đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc hôm nay.

Ngân Hà