Khám phá du lịch miền biên viễn

Từ thượng nguồn nhìn xuống, dòng sông Mã chỉ như một dải bạc nhỏ uốn lượn giữa những lớp núi đồi sừng sững. Hơn 200km vượt đường đèo dốc, bản làng vùng biên giới phía Tây xứ Thanh hiện lên trong làn sương bảng lảng vừa gợi cảm giác xa xôi, vừa cuốn hút. Nơi đây không chỉ có những nếp nhà nằm cheo leo bên sườn núi, mà còn sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên và giá trị văn hóa đặc sắc chờ khai phá.

Dốc Lát Xê, xã Trung Lý - một trong những thử thách phải vượt qua trong hành trình khám phá các xã vùng biên xứ Thanh.

Vượt quãng đường dài với những cung uốn lượn đưa chúng tôi ngược các bản làng vùng biên. Càng đi, nhịp sống như chậm lại, nhường chỗ cho nét bình yên của núi rừng. Điểm dừng chân đầu tiên là “Cổng trời” ở xã Trung Lý, nằm ngay trên tuyến Quốc lộ 15C. Từ đây, cả không gian rộng lớn như mở ra trước mắt. Những lớp núi cao xanh vời vợi trải dài đến tận chân trời, mây trắng nối đuôi nhau kéo ngang sườn núi. Nhiều du khách khi ngược biên lên đây đều chọn dừng chân ở cổng trời để ngắm cảnh, chụp ảnh và cảm nhận rõ nét sự hùng vĩ của thiên nhiên ban tặng. Với người dân địa phương, “Cổng trời” không chỉ là một điểm ngắm cảnh mà còn là một biểu tượng. Nơi đây gắn với nhiều câu chuyện về quá trình khai phá, dựng bản, giữ đất của các thế hệ đi trước. Giữa đất trời bao la, đứng trước những ngọn núi nối tiếp nhau, du khách phần nào sẽ cảm nhận được sự gắn bó bền chặt của đồng bào với vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc.

Rời Trung Lý, hành trình tiếp tục đưa chúng tôi đến Nhi Sơn. Nếu thiên nhiên là món quà của tạo hóa thì chợ tình Nhi Sơn lại là nét chấm phá đậm đà bản sắc văn hóa vùng cao. Phiên chợ họp vào ngày 15 hằng tháng. Từ sáng sớm, người dân các bản làng đã vượt núi về đây. Những bộ váy áo rực rỡ sắc màu của phụ nữ Mông, Thái... nổi bật giữa không gian chợ vùng cao. Tiếng khèn, tiếng sáo vang lên giữa núi rừng tạo nên bầu không khí đặc biệt mà không phải nơi nào cũng có được. Đến chợ tình, du khách không chỉ mua bán sản vật địa phương mà còn được hòa mình vào nhịp sống của đồng bào. Những gùi ngô, măng rừng, rau dại, những ché rượu ngô thơm nồng hay các món ăn truyền thống như láp, thắng cố... mang đến hương vị rất riêng của vùng biên giới.

Giáp ranh với Nhi Sơn là những con dốc quanh co của bản Pha Đén, thuộc xã Pù Nhi. Nơi đây đang trở thành điểm đến hấp dẫn với những người yêu thiên nhiên và đam mê săn mây. Con đường lên bản không dễ đi. Những khúc cua liên tiếp ôm theo sườn núi, một bên là vách đá, một bên là thung lũng sâu hun hút. Nhưng đổi lại, cảnh sắc hai bên đường khiến mọi mệt nhọc dường như tan biến. Những nương ngô, nương sắn trải dài theo sườn đồi và những mái nhà thấp thoáng trong mây tạo nên bức tranh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng. Khoảnh khắc đẹp nhất ở Pha Đén thường đến vào sáng sớm. Khi mặt trời vừa nhô lên khỏi đỉnh núi, biển mây trắng xóa phủ kín các thung lũng. Từ trên cao nhìn xuống, dòng sông Mã uốn lượn như dải lụa mềm giữa đại ngàn. Xa xa là những bản làng người Mông, Thái,... và cả vùng đất Sốp Bâu của nước bạn Lào. Không chỉ có cảnh đẹp, bản Pha Đén còn lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông. Những ngôi nhà gỗ nằm nép mình bên sườn núi, tiếng khèn gọi bạn tình, những món ăn truyền thống hay nghề thủ công lâu đời đang trở thành những trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách khi đến đây.

Nếu Pha Đén gây ấn tượng bằng biển mây bồng bềnh và vẻ đẹp hoang sơ của miền sơn cước thì lên đến xã Tam Chung lại níu chân du khách bởi những mùa vàng trải dài trên những sườn đồi ở Pom Khuông. Lúc này, bức tranh thiên nhiên vùng biên đã chuyển sang một gam màu hoàn toàn khác. Thời điểm này đang mùa lúa chín, những thửa ruộng khoác lên màu vàng óng, trải dài từ chân núi lên tận đỉnh đồi. Xen giữa màu vàng của lúa là những mái nhà sàn bình yên nằm nép mình trong thung lũng, tạo nên khung cảnh đậm chất miền sơn cước. Đứng trước những thửa ruộng bậc thang tầng tầng lớp lớp, du khách không khỏi cảm phục sự cần cù, sáng tạo của đồng bào nơi đây. Qua nhiều thế hệ, họ đã biến những sườn núi dốc thành những cánh đồng mang lại nguồn sống cho cộng đồng.

Các xã vùng biên thuộc huyện Mường Lát cũ còn nhiều điểm đến hấp dẫn mà chúng tôi chưa thể khám phá hết trong một chuyến đi. Từ những hang động giữa đại ngàn, những bản làng nép mình bên sườn núi đến những cung đường còn đậm nét hoang sơ đều mang trong mình sức hút riêng. Khép lại hành trình lần này, chúng tôi dừng chân ở bản Sài Khao, xã Mường Lý - nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử gắn với Đoàn quân Tây Tiến năm xưa. Địa danh này gắn liền với câu thơ nổi tiếng: “Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi” trong bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng. Giữa không gian núi rừng tĩnh lặng hôm nay, bia tưởng niệm Đoàn quân Tây Tiến lặng lẽ nằm bên sườn núi như một dấu lặng của thời gian.

Khép lại hành trình ngược miền biên viễn, điều đọng lại không chỉ là biển mây bồng bềnh trên đỉnh Pha Đén, những thửa ruộng bậc thang vàng óng ở Pom Khuông hay không gian văn hóa đậm bản sắc của chợ tình Nhi Sơn. Đó còn là cảm nhận về một vùng đất vẫn đang lưu giữ nhiều vẻ đẹp nguyên sơ, nơi thiên nhiên, văn hóa và lịch sử hòa quyện tạo nên sức hút rất riêng. Tôi vẫn nhớ cuộc trò chuyện với già Hơ Chứ Hơ ở bản Cá Nọi, xã Pù Nhi nhiều năm trước. Ngồi trước hiên nhà nhìn những dãy núi mờ trong sương chiều, già chậm rãi nói: “Núi rừng mình đẹp lắm, người dân cũng thật thà, quý khách. Nếu làm du lịch tốt, giữ được bản sắc của đồng bào mình thì bà con sẽ có thêm thu nhập, con cháu sau này đỡ vất vả hơn”.

Bài và ảnh: Đình Giang