Thăm đất Mường Xia

Sơn Thủy là xã biên giới thuộc vùng đất cổ Mường Xia, nơi sinh sống của các dân tộc Thái, Mường, Kinh, Mông..., trong đó dân tộc Thái chiếm đa số. Đây là vùng đất hội tụ nhiều giá trị cảnh quan và văn hóa đặc sắc. Trải qua những biến thiên và thăng trầm của lịch sử, người dân nơi đây vẫn gìn giữ, phát huy các giá trị truyền thống.

Lễ hội Mường Xia được người dân xã Sơn Thủy gìn giữ và phát huy.

Đến với vùng đất Sơn Thủy, du khách sẽ được hòa mình vào không gian tĩnh lặng, khí hậu trong lành và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của động Bo Cúng. Động có chiều dài hơn 1km, sở hữu hệ thống nhũ đá với đủ màu sắc, kích thước. Năm 2009, động được xếp hạng là di tích danh thắng cấp tỉnh. Theo kết luận của Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh tại Việt Nam, động Bo Cúng được hình thành khoảng 4 triệu năm trước. Hiện trên thế giới chỉ có 5 hang động có thạch nhũ độc đáo như nơi đây. Với vẻ đẹp kỳ vĩ đó, hằng năm động thu hút hàng nghìn lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Cùng với động Bo Cúng, vùng Sơn Thủy còn có nhiều địa danh nổi tiếng như đền thờ Tư Mã Hai Đào (di tích lịch sử cấp tỉnh), núi Lá Hoa, núi Pha Dùa, dòng suối Xia và chợ phiên Sơn Thủy... Tất cả tạo nên một bức tranh giàu bản sắc văn hóa của miền biên viễn xứ Thanh.

Đến Mường Xia vào các ngày 9, 10/2 âm lịch, du khách sẽ được khám phá, trải nghiệm Lễ hội Mường Xia. Đây là lễ hội lớn của đồng bào dân tộc Thái, nhằm tri ân, tưởng nhớ công lao của Tướng quân Tư Mã Hai Đào - người có công lớn trong việc diệt trừ quân xâm lược, trấn ải biên cương và mang lại cuộc sống thanh bình, ấm no cho người dân dọc biên giới miền Tây xứ Thanh. Với những giá trị lịch sử, nhân văn và khoa học sâu sắc, năm 2022, Lễ hội Mường Xia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngày nay, lễ hội không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa của đồng bào dân tộc Thái ở các xã Sơn Thủy mà còn là nơi giao lưu, sinh hoạt văn hóa giữa các dân tộc anh em Thái, Kinh, Mường... thuộc các huyện Quan Sơn, Bá Thước cũ và Mường Bén, Mường Xôi của nước bạn Lào.

Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, hữu tình cùng sự thân thiện, hiếu khách của người dân và các giá trị văn hóa truyền thống là điều kiện quan trọng để Sơn Thủy phát triển du lịch cộng đồng. Địa phương đã tuyên truyền, vận động Nhân dân cải tạo nếp nhà sàn truyền thống, cảnh quan để phát triển du lịch, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Hiện nay, xã Sơn Thủy có 3 hộ đầu tư để phát triển du lịch cộng đồng, tạo việc làm cho nhiều lao động. Xã cũng đã xây dựng Đề án phát triển kinh tế - xã hội, gắn với du lịch cộng đồng giai đoạn 2026-2030, mở ra kỳ vọng tạo bước chuyển biến quan trọng để du lịch trở thành động lực phát triển bền vững.

Ông Phạm Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết: Xã đang từng bước quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các tuyến, điểm du lịch như động Bo Cúng - suối Xia, bản Mùa Xuân... nhằm phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Cùng với đó, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động những hộ dân có điều kiện đầu tư phát triển du lịch; kêu gọi các doanh nghiệp có tiềm lực vào tìm hiểu, hợp tác đầu tư phát triển du lịch; thành lập đội văn nghệ để dàn dựng các làn điệu dân ca, dân vũ phục vụ nhu cầu du khách, quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc đến du khách thập phương. Qua đó, góp phần xây dựng Sơn Thủy - “trung tâm” của vùng đất cổ Mường Xia, trở thành điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của khu vực biên giới phía Tây của tỉnh.

Bài và ảnh: Xuân Anh