Iran và Oman đạt thỏa thuận về tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz

Iran vừa cho biết đã thống nhất với Oman về tọa độ tuyến hàng hải dự kiến qua eo biển Hormuz, song khẳng định việc khôi phục hoàn toàn hoạt động lưu thông trên tuyến vận tải năng lượng chiến lược này vẫn phụ thuộc vào việc Mỹ chấm dứt các biện pháp mà Tehran gọi là “phong tỏa hải quân” đối với các cảng của nước này.

Tàu chở dầu tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược trung chuyển khoảng 1/4 lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới. Nguồn: Reuters.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết hai nước đang hoàn tất tuyên bố chung, trong đó bao gồm các nội dung về kỹ thuật, pháp lý, an ninh và bảo vệ môi trường liên quan đến việc thiết lập tuyến hàng hải mới. Theo ông Baghaei, nếu không có sự cản trở từ các bên thứ ba, văn kiện sẽ sớm được công bố.

Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Oman tập trung vào việc xây dựng một “hành lang trung tâm” qua eo biển Hormuz, do Iran và Oman cùng quản lý. Tuy nhiên, Tehran nhấn mạnh thỏa thuận song phương này không đồng nghĩa với việc eo biển sẽ ngay lập tức được mở cửa trở lại.

Theo phía Iran, việc khôi phục hoạt động hàng hải bình thường phụ thuộc vào việc Mỹ thay đổi chính sách và chấm dứt các hành động mà Tehran cho là vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của nước này. Iran cũng khẳng định các cuộc đàm phán với Oman hoàn toàn mang tính song phương và không liên quan đến Mỹ.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump lại đưa ra nhận định trái ngược khi cho rằng Washington có tham gia tiến trình đàm phán về eo biển Hormuz và các cuộc thương lượng đang diễn ra rất thuận lợi. Trả lời phỏng vấn kênh Fox News, ông Trump tuyên bố eo biển sẽ sớm được mở trở lại, đồng thời cảnh báo Iran có thể phải đối mặt với các biện pháp cứng rắn nếu tiến trình này bị cản trở.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ sớm được mở trở lại. Ảnh: Fox News.

Một trong những vấn đề còn gây tranh cãi là yêu cầu của Iran về việc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, với lập luận nước này có chủ quyền đối với tuyến hàng hải. Quan điểm này trái ngược với lập trường của Mỹ và nhiều quốc gia vùng Vịnh, vốn cho rằng quyền tự do hàng hải phải được bảo đảm theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, trung chuyển khoảng 1/4 lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu. Tuyến đường này gần như bị gián đoạn sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2, khiến thị trường năng lượng quốc tế biến động mạnh và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng trên phạm vi toàn cầu.

Ngọc Liên

Nguồn: Anadolu/Euronews.