Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”

Xưa, những lớp học dưới ánh sáng đuốc dầu của phong trào “Bình dân học vụ” đã “xóa mù” về tri thức, giúp đồng bào biết đọc, biết viết, thì nay phong trào “Bình dân học vụ số" (BDHVS) đã mở ra một chiến dịch mới khi dòng chảy công nghệ đang tái định hình toàn cầu. Không còn là bút mực hay trang giấy trắng, từ phong trào BDHVS, các tổ chức, đơn vị, cá nhân đang mang trên mình sứ mệnh phổ cập kỹ năng số, biến công nghệ trở thành trợ thủ đắc lực để thích ứng với xã hội hiện đại.

Sinh viên Trường Đại học Hồng Đức ứng dụng công nghệ số để khai thác và tìm hiểu tài liệu phục vụ học tập.

Cuối tháng 3/2025, phong trào BDHVS được Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) phát động trong cả nước. Mục tiêu của phong trào là phổ cập tri thức số để mọi công dân có thể thích ứng với CĐS cũng như góp phần xây dựng chính phủ số, xã hội số, kinh tế số và công dân số trong thời đại số. Đây là một trong những hành động nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia. Đây cũng là “đòn bẩy” tạo đột phá về phổ cập tri thức số đến mọi tầng lớp Nhân dân.

Từ mục tiêu, ý nghĩa đó, ngay khi được phát động, cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đơn vị trong tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, toàn diện từ xây dựng kế hoạch thực hiện đến công tác tuyên truyền, phổ cập kiến thức, triển khai hiệu quả các ứng dụng số... Tại Trường THCS Bắc Sơn, phường Sầm Sơn, quá trình thực hiện phong trào BDHVS gặp không ít khó khăn, song với quyết tâm đổi mới của tập thể sư phạm nhà trường, nhiều giải pháp đã được thực thi hiệu quả. Mỗi tháng 1 lần, nhà trường mở lớp tập huấn cho cán bộ, giáo viên cách thiết kế bài giảng trên nền tảng Canva, cách khai thác ChatGPT, Gemini hay sử dụng các phần mềm dạy học... Ngoài tập huấn trực tiếp, các video hướng dẫn, tài liệu chia sẻ cũng được cập nhật thường xuyên qua nhóm zalo nội bộ để giáo viên có thể tự học mọi lúc, mọi nơi. Từ cách làm này, những bài giảng điện tử sinh động, các ứng dụng tương tác như Kahoot, Plickers hay những poster học tập thiết kế trên Canva đã được đông đảo giáo viên ứng dụng thành công tạo nên không khí học tập mới mẻ, hấp dẫn hơn cho học sinh.

Thầy giáo Nguyễn Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường THCS Bắc Sơn, cho biết: “Nhà trường xác định BDHVS là nhiệm vụ trọng tâm, bởi đây không chỉ là yêu cầu của CĐS trong giáo dục mà còn là điều kiện thiết yếu để giáo viên và học sinh thích ứng với xã hội hiện đại. Do đó, đối với học sinh, nhà trường sẽ tập trung trang bị cho các em những năng lực số cơ bản như khai thác thông tin, học tập trên nền tảng số, sử dụng công nghệ an toàn và có trách nhiệm. Đối với giáo viên, nhà trường xem đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp giáo dục và từng bước xây dựng môi trường học tập hiện đại, bình đẳng...”.

Với vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ hàng đầu của tỉnh, Trường Đại học Hồng Đức cũng đã chủ động xây dựng kế hoạch hưởng ứng phong trào BDHVS. Nhà trường đã tập trung tổ chức các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, giảng viên, sinh viên; phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trẻ, sinh viên tình nguyện trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số. Đồng thời, triển khai các dự án nghiên cứu, sản phẩm ứng dụng phục vụ CĐS tại địa phương. Theo PGS.TS Đậu Bá Thìn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức: "Phong trào BDHVS không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao dân trí, thu hẹp khoảng cách số, hướng tới xây dựng xã hội số toàn diện, bền vững. Với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm cao, Trường Đại học Hồng Đức đã, đang triển khai hiệu quả phong trào, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần học tập suốt đời, đổi mới sáng tạo, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh Thanh Hóa giàu mạnh, thịnh vượng trong kỷ nguyên số”.

Tại các ngành, địa phương khác trong tỉnh, phong trào BDHVS cũng nhận được sự quan tâm và vào cuộc tích cực của mỗi tổ chức, cá nhân. Theo thống kê, sau hơn 1 năm phát động phong trào BDHVS, toàn tỉnh thành lập 4.351 tổ công nghệ số cộng đồng tại 166 xã, phường. Mạng lưới này trực tiếp hỗ trợ hàng trăm ngàn lượt người dân theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”. Cùng với đó, các mô hình nòng cốt, sáng tạo cũng được thành lập và phát huy hiệu quả, như: “1 công chức - 5 hộ dân đồng hành CĐS”, “Gia đình số”, “Chợ số - nông thôn số”, “Khu dân cư số”, “Phát thanh viên AI”, “Câu lạc bộ học tập số cộng đồng”...

Từ kết quả đạt được, mục tiêu đặt ra của tỉnh trong thời gian tới là tiếp tục đẩy mạnh phong trào BDHVS theo hướng thực chất, hiệu quả, đi vào chiều sâu, gắn với cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Phấn đấu duy trì 100% cán bộ, công chức, viên chức làm việc trên môi trường số, ứng dụng AI và các nền tảng dùng chung; 100% học sinh từ cấp tiểu học trở lên có kỹ năng an toàn trên môi trường mạng. 100% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về CĐS. 100% doanh nghiệp, HTX ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh...

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiệm vụ đặt ra đối với cấp ủy, chính quyền các cấp, đặc biệt người đứng đầu là tiếp tục tiên phong nâng cao năng lực số, thúc đẩy CĐS tại cơ quan, địa phương, đơn vị. Tất cả phải xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với cải cách hành chính và phát triển kinh tế - xã hội; tạo điều kiện để người dân tiếp cận kỹ năng số, dịch vụ, nền tảng số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, động lực của CĐS. Đặc biệt, mỗi người dân cần xác định rõ vai trò chủ thể thông thái trong việc tiếp cận phong trào BDHVS phấn đấu xây dựng một xã hội không chỉ giàu về tri thức mà còn giàu về sức mạnh công nghệ, sẵn sàng hội nhập và phát triển, để không ai bị bỏ lại phía sau trong dòng chảy công nghệ số.

Bài và ảnh: Phong Sắc