Chủ động phòng, chống dịch bệnh mùa mưa bão

Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, từ đầu tháng 7, khu vực Bắc bộ và Bắc Trung bộ có khả năng xuất hiện nhiều đợt mưa vừa, mưa to đến rất to do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và bão trên biển Đông. Mưa lớn kéo dài không chỉ gây ngập úng, sạt lở đất, lũ quét mà còn làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường, thiếu nước sạch, mất an toàn thực phẩm và phát sinh nhiều loại dịch bệnh truyền nhiễm. Thực tế những năm gần đây cho thấy, sau mỗi đợt mưa bão, số ca mắc các bệnh truyền nhiễm thường có xu hướng gia tăng. Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm, rác thải tồn đọng, hệ thống thoát nước quá tải cùng nhiều điểm nước đọng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng và côn trùng truyền bệnh phát triển.

Cán bộ y tế giám sát véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại hộ gia đình ở thôn Ná Cà 1, xã Thanh Quân.

Các chuyên gia y tế cho biết, sau mỗi đợt mưa lớn, môi trường thuận lợi cho muỗi truyền bệnh, vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng phát triển. Đây là thời điểm dễ ghi nhận các bệnh như sốt xuất huyết dengue, tiêu chảy cấp, tay chân miệng, đau mắt đỏ, cúm mùa, các bệnh đường hô hấp, bệnh ngoài da và nhiều bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa. Nếu không được kiểm soát kịp thời, nguy cơ hình thành các ổ dịch sau thiên tai là rất lớn.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong mùa mưa bão, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó từ sớm. Trung tâm kiện toàn Ban Chỉ đạo và 4 đội đáp ứng nhanh phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm và các sự kiện y tế công cộng năm 2026. Các đội được phân công điều tra, xác minh dịch bệnh, xử lý ổ dịch, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hóa chất, vật tư, trang thiết bị để sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh.

Song song với đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cũng yêu cầu các trung tâm y tế trên địa bàn tăng cường công tác truyền thông, hướng dẫn người dân chủ động theo dõi diễn biến thời tiết; dự trữ nước sạch, lương thực, thuốc thiết yếu; thực hiện ăn chín, uống sôi; vệ sinh môi trường và xử lý nguồn nước sau mưa bão. Các trạm y tế được chỉ đạo rà soát phương án ứng phó thiên tai, chuẩn bị đầy đủ thuốc, hóa chất cloramin B, vật tư y tế, đồng thời tăng cường giám sát chất lượng nước sinh hoạt và phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ gây dịch bệnh.

Tại xã Thanh Quân, một trong những địa phương thường xuyên triển khai quyết liệt công tác phòng chống dịch, trạm y tế xã đã chủ động tham mưu UBND xã ban hành kế hoạch phòng, chống dịch bệnh năm 2026 và kế hoạch phòng chống sốt xuất huyết dengue; huy động sự tham gia của các ban, ngành, đoàn thể trong công tác tuyên truyền và vệ sinh môi trường. Từ đầu năm đến nay, địa phương chưa ghi nhận ca mắc sốt xuất huyết trên địa bàn. Công tác giám sát dịch tễ được duy trì thường xuyên.

Bác sĩ Lê Văn Nam, Trưởng Trạm Y tế Thanh Quân (xã Thanh Quân), cho biết: Cuối tháng 5, lực lượng y tế đã tiến hành điều tra véc-tơ truyền bệnh tại 15 hộ dân ở thôn Ná Cà 1, kết quả không phát hiện chỉ số muỗi truyền bệnh và chưa ghi nhận ca bệnh qua giám sát huyết thanh. Tuy nhiên, địa phương cũng thẳng thắn nhìn nhận khó khăn khi nguồn kinh phí dành cho hóa chất phòng chống dịch còn hạn chế, trong khi nguy cơ dịch bệnh luôn hiện hữu khi bước vào cao điểm mùa mưa bão. Vì vậy, cùng với sự chuẩn bị của ngành y tế, vai trò chủ động của mỗi gia đình có ý nghĩa quyết định trong việc ngăn ngừa dịch bệnh. Người dân cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa, thu gom rác thải, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, đậy kín dụng cụ chứa nước và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước để diệt lăng quăng, bọ gậy.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa Lê Hồng Sơn: "Mùa mưa bão luôn là thời điểm tiềm ẩn nguy cơ bùng phát nhiều dịch bệnh truyền nhiễm do môi trường bị ô nhiễm, nguồn nước sinh hoạt bị ảnh hưởng và điều kiện vệ sinh sau thiên tai không được bảo đảm. Vì vậy, trung tâm đã chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn duy trì giám sát dịch tễ 24/24 giờ, chủ động phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ, xử lý triệt để ổ dịch ngay từ ban đầu, không để dịch lan rộng. Đồng thời, chuẩn bị đầy đủ thuốc, hóa chất, vật tư, trang thiết bị và sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở khi có tình huống phát sinh. Tuy nhiên, hiệu quả phòng chống dịch phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động của người dân trong việc vệ sinh môi trường, xử lý nguồn nước, diệt lăng quăng, bọ gậy và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh. Chúng tôi yêu cầu các đơn vị y tế tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch ngay từ khi mới xuất hiện".

Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe của các thành viên trong gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao kéo dài, phát ban, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, tiêu chảy liên tục hoặc khó thở cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó, tiêm chủng đầy đủ vẫn là giải pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả lâu dài.

Bài và ảnh: Hà Phương