Biến thách thức khí hậu thành cơ hội cho ngành chăn nuôi

Trước áp lực ngày càng lớn của biến đổi khí hậu, đổi mới phương thức chăn nuôi không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Việc chuyển từ chăn nuôi truyền thống sang chăn nuôi công nghệ cao, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung, từ tư duy khai thác sang kinh tế tuần hoàn, từng bước thích ứng với biến đổi khí hậu chính là hướng đi để nâng cao sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi trong tỉnh.

Chăn nuôi khép kín, trang trại gà đẻ của ông Trịnh Ngọc Dũng, thôn Phong Lai, xã Xuân Lập đem lại hiệu quả cao.

Thanh Hóa là tỉnh có quy mô tổng đàn gia súc, gia cầm nằm trong tốp đầu cả nước. Hiện nay, tổng đàn lợn đạt 1,36 triệu con; đàn gia cầm 29,6 triệu con; đàn trâu, bò khoảng 290 nghìn con. Đàn vật nuôi của tỉnh được nuôi tại 735.900 hộ và 1.092 trang trại. Tuy nhiên, với địa hình đa dạng từ miền núi cao đến vùng đồng bằng và ven biển, ngành chăn nuôi của tỉnh đang chịu tác động từ biến đổi khí hậu. Mỗi đợt thiên tai xảy ra đều để lại thiệt hại lớn đối với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, chuồng trại tạm bợ, thiếu các giải pháp phòng chống rủi ro.

Trang trại gà đẻ trứng của ông Trịnh Ngọc Dũng, thôn Phong Lai, xã Xuân Lập là một trong những mô hình tiêu biểu về chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Toàn bộ chuồng trại được xây dựng theo mô hình khép kín, lắp đặt hệ thống làm mát, quạt thông gió, chiếu sáng và điều khiển nhiệt độ tự động. Mùa hè, đàn gà luôn được duy trì trong điều kiện nhiệt độ thích hợp; mùa đông có hệ thống sưởi ấm, giúp vật nuôi tăng sức đề kháng và hạn chế dịch bệnh. Nhờ ứng dụng công nghệ, chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, mỗi ngày trang trại cung ứng ra thị trường khoảng 2.400 quả trứng, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Theo ông Trịnh Ngọc Dũng, nếu vẫn chăn nuôi theo phương thức truyền thống với quy mô khoảng 3.000 con gà đẻ thì số lao động phải tăng gấp đôi, trong khi năng suất giảm từ 3 - 5%. Chăn nuôi theo chuồng kín giúp tiết kiệm nhân công, kiểm soát môi trường nuôi, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu tác động của thời tiết cực đoan.

Không chỉ với gia cầm, nhiều hộ chăn nuôi lợn cũng đang thay đổi để thích ứng với khí hậu. Tại vùng trũng thấp xã Tân Tiến, gia đình bà Lê Thị Hoa, thôn 2 đã đầu tư nâng nền chuồng, xây dựng hệ thống chuồng kín, lắp đặt quạt thông gió, giàn làm mát và thiết bị điều khiển nhiệt độ, độ ẩm tự động. Xung quanh khu chăn nuôi được trồng cây xanh, đào ao điều hòa nhằm giảm nhiệt và cải thiện môi trường. Đặc biệt, toàn bộ quy trình từ lựa chọn con giống, chăm sóc, vệ sinh thú y đến xử lý chất thải đều được thực hiện theo tiêu chuẩn an toàn sinh học. Nhờ vậy, đàn lợn luôn sinh trưởng ổn định, ít bị ảnh hưởng bởi nắng nóng hay rét đậm, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ phát sinh dịch bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế cho gia đình.

Những mô hình này đang được nhân rộng tại nhiều địa phương trong tỉnh, như các xã: Yên Định, Triệu Sơn, Thọ Xuân, Nga An, Nông Cống... Rõ ràng, ở đâu người dân mạnh dạn đầu tư công nghệ, áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học thì ở đó hiệu quả sản xuất được nâng lên, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu tốt hơn và dịch bệnh được kiểm soát hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu, việc đổi mới ngành chăn nuôi cần được thực hiện đồng bộ và lâu dài. Trước hết là tái cơ cấu đàn vật nuôi theo từng vùng sinh thái, ưu tiên các giống có khả năng chịu nhiệt, chịu rét và kháng bệnh tốt. Đồng thời, từng bước thay thế chăn nuôi nhỏ lẻ bằng các mô hình trang trại tập trung, an toàn sinh học và ứng dụng công nghệ cao. Bên cạnh đó, cần tiếp tục đầu tư hệ thống chuồng trại hiện đại, ứng dụng thiết bị điều khiển vi khí hậu, hệ thống làm mát tự động, cảm biến nhiệt độ để duy trì môi trường nuôi ổn định ngay cả khi thời tiết cực đoan. Đối với những vùng thường xuyên ngập lụt, cần quy hoạch lại khu chăn nuôi, nâng nền chuồng hoặc bố trí khu vực di dời vật nuôi khi thiên tai xảy ra...

Một giải pháp quan trọng khác là phát triển chăn nuôi tuần hoàn, tận dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất phân bón hữu cơ, khí sinh học và năng lượng tái tạo, góp phần giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản xuất. Đồng thời, chủ động nguồn thức ăn bằng việc phát triển vùng nguyên liệu, dự trữ thức ăn ủ chua để giảm thiểu rủi ro khi thiên tai kéo dài.

Ông Phạm Chiến Thắng, Phó trưởng Phòng Chăn nuôi, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, nhấn mạnh: Cùng với việc quy hoạch vùng chăn nuôi an toàn, các địa phương cần tăng cường giám sát dịch bệnh, đẩy mạnh tiêm phòng vắc-xin theo mùa, thực hiện nghiêm quy trình an toàn sinh học và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sản xuất. Việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm thời tiết cực đoan như nắng nóng, rét đậm, bão lũ qua nền tảng số như SMS/zalo để hộ chăn nuôi kịp thời gia cố chuồng trại và có biện pháp phòng chống hiệu quả và hạn chế thiệt hại.

Bài và ảnh: Lan Hương