Bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng từ cơ sở

Cùng với việc đẩy mạnh chuyển đổi số, các cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh đang đối mặt với nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin, an ninh mạng. Trong bối cảnh phần lớn hoạt động quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường số, việc nâng cao kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin cho đội ngũ cán bộ, công chức được xác định là giải pháp then chốt để bảo vệ hệ thống và dữ liệu của Nhà nước.

Diễn tập an ninh mạng năm 2026 có sự tham gia của 10 đội thi với 200 cán bộ, công chức trên toàn tỉnh.

Theo thống kê của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 552.000 cuộc tấn công mạng; trên 52% cơ quan, doanh nghiệp bị ảnh hưởng, tăng đáng kể so với năm trước. Trong khi đó, hơn 56% cơ quan Nhà nước đang thiếu nhân lực công nghệ thông tin và an ninh mạng. Điều này cho thấy yếu tố con người vẫn là mắt xích quan trọng trong bảo đảm an toàn không gian mạng.

Tại các trung tâm phục vụ hành chính công và cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh, hầu hết hoạt động quản lý, xử lý hồ sơ đều được thực hiện trên môi trường số. Theo ông Hoàng Đình Cường, cán bộ phụ trách an ninh mạng UBND xã Tống Sơn, việc phát hiện sớm, khoanh vùng và xử lý kịp thời các sự cố là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Chỉ một cuộc tấn công bằng mã độc cũng có thể làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, ảnh hưởng đến quá trình giải quyết công việc, thậm chí gây lộ, lọt bí mật Nhà nước và thông tin cá nhân của người dân.

Trước yêu cầu đó, tỉnh Thanh Hóa xác định bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị và từng cán bộ, công chức. Những năm qua, tỉnh duy trì thường xuyên các cuộc diễn tập thực chiến nhằm nâng cao kỹ năng phát hiện, xử lý, ứng cứu sự cố và tăng cường khả năng phối hợp giữa các lực lượng.

Năm nay, Thanh Hóa tổ chức Diễn tập an ninh mạng hồi trung tuần tháng 6 với sự tham gia của hơn 200 cán bộ, công chức trong toàn tỉnh. Tình huống diễn tập được xây dựng từ vụ việc thực tế xảy ra trên địa bàn tỉnh vào tháng 10/2025, khi mã độc phát tán qua các tệp tin chia sẻ trên nhóm zalo phục vụ học tập nghị quyết và triển khai chuyển đổi số. Kịch bản sát thực tế giúp các lực lượng thực hành đầy đủ quy trình phát hiện, phân tích, xử lý và khắc phục sự cố, qua đó đánh giá năng lực ứng phó với các nguy cơ mất an toàn thông tin.

Theo ông Trần Cao Nguyên, Trưởng Phòng Chuyển đổi số - Cơ yếu, Văn phòng Tỉnh ủy Thanh Hóa: “Kết quả diễn tập là cơ sở để đánh giá nguy cơ, mức độ mất an toàn thông tin, tham mưu các phương án ứng phó phù hợp và nâng cao nhận thức cho cán bộ, người lao động. Trong đó, yếu tố con người tiếp tục được xác định là nhân tố quyết định, vì vậy công tác đào tạo, tập huấn về an toàn, an ninh thông tin được duy trì thường xuyên trong các cơ quan”.

Song song với diễn tập, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở phụ trách về công nghệ thông tin và an ninh mạng. Đến nay, toàn tỉnh đã có 75 cán bộ có trình độ công nghệ thông tin đã được bố trí tại các xã, phường để đảm nhiệm các vị trí liên quan đến chuyển đổi số, an toàn thông tin và an ninh mạng. Tuy nhiên, lực lượng này vẫn còn mỏng so với yêu cầu thực tiễn, trong khi các nguy cơ tấn công trên không gian mạng ngày càng gia tăng. Các cơ quan, đơn vị đã đề xuất nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng đối với 388 cán bộ thuộc khối Đảng, đoàn thể và chính quyền cấp xã nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến và vận hành các nền tảng số dùng chung.

Từ thực tiễn đó, Đại tá Nguyễn Quang Thủy, Trưởng Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh, đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm: Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu để nâng cao năng lực tự phòng ngừa của cán bộ và Nhân dân. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở nhằm kịp thời phát hiện, phân tích, ứng phó và khắc phục sự cố đối với các hệ thống thông tin đang vận hành. Nâng cao năng lực của lực lượng chuyên trách an ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số, bảo đảm hệ thống thông tin vận hành an toàn, hiệu quả.

Để tạo nền tảng lâu dài cho công tác chuyển đổi số và bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng trong các cơ quan Nhà nước, UBND tỉnh cũng đã ban hành Kế hoạch số 247/KH-UBND ngày 14/7/2026 triển khai thực hiện Kế hoạch số 61-KH/TU ngày 30/6/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tập trung lãnh đạo nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở giai đoạn 2025-2030. Kế hoạch đặt ra mục tiêu từng bước nâng tỷ lệ cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học trở lên thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, công nghệ thông tin, quản lý dữ liệu và chuyển đổi số. Phấn đấu đến năm 2030 đạt khoảng 5 - 10% tổng số cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học về khoa học và công nghệ, bao gồm an toàn thông tin, an ninh mạng.

Trong tiến trình chuyển đổi số, dữ liệu và hệ thống thông tin trở thành tài sản quan trọng của mỗi cơ quan, đơn vị. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ năng lực bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng là nền tảng để hệ thống chính quyền số vận hành an toàn, hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số bền vững trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: Khánh Hòa