Ấn Độ và vai trò Chủ tịch BRICS: Cơ hội để tái định hình trật tự toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ với những biến động địa chính trị sâu sắc, việc Ấn Độ đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên BRICS vào năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn là một cơ hội chiến lược để quốc gia Nam Á này định hình lại vị thế của mình trong trật tự toàn cầu đang thay đổi.

Chủ tịch Trung quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn độ Narendra Modi tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 16 ở Kazan, Nga. Ảnh: Sputnik

Phát biểu mới đây tại Câu lạc bộ Thảo luận Valdai ở Sochi (Nga), cựu Đại sứ Ấn Độ tại Nga, ông D.B. Venkatesh Varma, đã thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược của New Delhi.

Theo ông, Ấn Độ sẽ tận dụng nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS để thúc đẩy ổn định quốc tế, tăng cường an ninh lương thực và năng lượng, và mở rộng cơ hội phát triển cho các quốc gia thuộc Nam Bán cầu những khu vực thường bị bỏ quên trong hệ thống toàn cầu hiện nay.

Ông Venkatesh Varmacựu Đại sứ Ấn Độ tại Nga phát biểu tại Câu lạc bộ Thảo luận Valdai ở Sochi (Nga). Ảnh: RT.

Sự trỗi dậy của thế giới đa cực

Tuyên bố của ông Varma phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng của Ấn Độ về sự lỗi thời của các cấu trúc quyền lực toàn cầu sau Thế chiến II. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc - biểu tượng của trật tự quốc tế cũ - vẫn chưa có đại diện thường trực từ Nam Á, châu Phi hay Mỹ Latinh. Những lời kêu gọi cải cách đã vang lên hàng thập kỷ, nhưng kết quả vẫn là con số không.

Trong khi đó, các thiết chế mới như BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đang nổi lên như những đối trọng thực sự, không chỉ về kinh tế mà còn trong các vấn đề chiến lược toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS của Ấn Độ có thể trở thành chất xúc tác cho tiến trình chuyển đổi sang một thế giới đa cực - công bằng hơn, bao trùm hơn.

Tiêu chuẩn kép và sự phản kháng mềm

Ông Varma cũng không ngần ngại nêu đích danh những bất công trong hệ thống hiện tại. Việc Hoa Kỳ áp mức thuế trừng phạt 25% đối với dầu mỏ Nga nhập khẩu vào Ấn Độ, trong khi Trung Quốc không bị áp dụng biện pháp tương tự, là minh chứng rõ ràng cho “tiêu chuẩn kép” đang tồn tại. Đây không chỉ là vấn đề thương mại, mà còn là biểu hiện của sự mất cân bằng quyền lực và ảnh hưởng trong hệ thống toàn cầu.

Trước thực trạng đó, Ấn Độ đang lựa chọn một hình thức “phản kháng mềm” - không đối đầu trực tiếp, nhưng kiên quyết theo đuổi con đường tự chủ chiến lược, bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời thúc đẩy những cải cách sâu rộng trong hệ thống quốc tế.

Cân bằng giữa Trung Quốc và phương Tây

Một điểm đáng chú ý trong phát biểu của ông Varma là lời cảnh báo dành cho tất cả các cường quốc - cả cũ và mới: thế giới không thể thay đổi sự thống trị phương Tây bằng một hình thức bá quyền mới. Nếu Trung Quốc muốn trở thành một trụ cột trong thế giới đa cực, họ phải chứng minh mình hành động vì lợi ích toàn cầu, chứ không phải lợi ích cục bộ. Ấn Độ, với truyền thống độc lập và tư duy đa phương, sẵn sàng hợp tác nhưng cũng sẵn sàng đối trọng nếu bất kỳ quốc gia nào theo đuổi con đường thống trị.

Điều đó cho thấy rõ lập trường nguyên tắc của New Delhi: xây dựng một thế giới đa cực không phải để thay đổi “người lãnh đạo”, mà để thay đổi cách thức quản trị toàn cầu - từ độc quyền sang chia sẻ, từ áp đặt sang hợp tác.

Lời kết

Trong nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS vào năm 2026, Ấn Độ nhấn mạnh chủ đề thúc đẩy chuyển đổi số, khởi nghiệp sáng tạo và tăng cường hợp tác phát triển. Đây là dịp để Ấn Độ thể hiện rõ mục tiêu huy động BRICS như công cụ đa phương để bảo vệ lợi ích của các quốc gia phương Nam; đồng thời thúc đẩy cải cách thể chế quốc tế và ứng phó các thách thức toàn cầu. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức lớn của khối nếu muốn biến các cam kết chính trị thành hành động cụ thể.

Nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS năm 2026 sẽ là phép thử quan trọng cho năng lực lãnh đạo toàn cầu của Ấn Độ. Đây không chỉ là dịp để thể hiện vai trò của một cường quốc đang lên, mà còn là cơ hội để thúc đẩy một chương trình nghị sự mới cho thế giới - nơi tiếng nói của các quốc gia đang phát triển được lắng nghe, và trật tự toàn cầu được tái định hình theo hướng công bằng, bền vững và bao trùm hơn.

Thanh Liên

Nguồn: RT