Xét xử nghiêm minh các đối tượng giang hồ, cộm cán

Theo báo cáo của Tòa án Nhân dân tỉnh, trong 6 tháng công tác năm 2026 (từ 1/10/2025 đến 31/3/2026), tòa án hai cấp trong tỉnh đã thụ lý 1.218 vụ án hình sự với 3.056 bị cáo. So với cùng kỳ năm trước, số vụ giảm tới 17%, phản ánh tội phạm hình sự trên địa bàn tỉnh đã giảm. Tuy nhiên, trong số này có nhiều vụ án liên quan đến các đối tượng hình sự cộm cán, giang hồ, có tiền án, tiền sự, được dư luận xã hội quan tâm. Nổi bật là các đối tượng Nguyễn Văn Vi (tức Vi ngộ), Bùi Quốc Ý (Ý Ẻng), Nguyễn Văn Mai (tức Mạnh gỗ)...

Phiên tòa xét xử Nguyễn Văn Vi (tức Vi ngộ) và đồng phạm tại Tòa án Nhân dân tỉnh.

Thực tiễn cho thấy, việc xét xử các đối tượng này thường gặp nhiều khó khăn và phức tạp. Mà trước hết, những đối tượng này thường hoạt động theo đường dây, nhiều “đàn em”, thủ đoạn tinh vi và mối quan hệ phức tạp gây cản trở lớn cho công tác điều tra, truy tố, xét xử. Một số bị can khác lại thường có tâm lý bất chấp, phủ nhận hành vi, khai báo gian dối hoặc im lặng. Khi đứng trước tòa, thường ngoan cố, tỏ thái độ, hoặc có ý hù dọa trả thù thành viên hội đồng xét xử sau khi hoàn thành chấp hành án.

Đáng chú ý, có đối tượng từng làm giả hồ sơ bệnh án tâm thần nhằm lách khe hở của pháp luật để thoát tội, né tránh trách nhiệm hình sự. Thậm chí có vụ, “đàn em” đứng ra nhận tội thay cho kẻ chủ mưu, cầm đầu... Trong khi đó, hầu hết bị cáo trong những vụ án này thường bị áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt tạm giam, quá trình di lý, xét xử cần phải áp dụng các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt...

Phó Chánh Tòa Hình sự, Tòa án Nhân dân tỉnh - thẩm phán Lê Văn Quân, cho biết: "Các vụ án đều được tổ chức xét xử đúng hạn định. Phán quyết tòa tuyên đảm bảo nghiêm minh, khách quan, công bằng, đúng pháp luật, không để xảy ra oan sai hay bỏ lọt tội phạm, trong đó nghiêm trị người chủ mưu, cầm đầu, khoan hồng đối với người tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo, ăn năn, hối cải, tự nguyện sửa chữa hoặc tự nguyện bồi thường thiệt hại gây ra"...

Theo đó, ngay từ khi thụ lý, lãnh đạo tòa án hai cấp đã căn cứ vào năng lực, sở trường của từng thẩm phán để phân công giải quyết án. Đồng thời yêu cầu thẩm phán khẩn trương nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ, chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng, đưa vụ án ra xét xử kịp thời đúng hạn định.

Để đảm bảo chất lượng cũng như tiến độ xét xử các vụ án trong bối cảnh thẩm quyền xét xử có sự thay đổi theo quy định của pháp luật, Tòa án Nhân dân tỉnh đã chú trọng công tác bồi dưỡng, tập huấn kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, công chức giữ chức danh tư pháp. Động viên thẩm phán, thư ký tòa án tự cập nhật các văn bản pháp luật mới, chủ động học tập kinh nghiệm xét xử thông qua phiên tòa trực tuyến rút kinh nghiệm, hoặc án lệ của tòa án cấp trên. Đồng thời trau dồi phẩm chất đạo đức, nâng cao bản lĩnh chính trị, “phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư”, nỗ lực vươn lên hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Đáng chú ý, ngay sau khi pháp luật điều chỉnh thẩm quyền xét xử, Tòa án Nhân dân tỉnh đã thành lập tổ tư vấn giải quyết án, trong đó có giải quyết án hình sự. Thông qua đó đã kịp thời hỗ trợ, hướng dẫn thẩm phán, tòa án cấp khu vực trong hoạt động xét xử các vụ án có tính chất phức tạp. Bên cạnh đó, quá trình thụ lý, giải quyết án, tòa án hai cấp tỉnh đã chủ động phối hợp với các cơ quan tố tụng nhằm thống nhất đánh giá hành vi, chứng cứ, áp dụng pháp luật, hoàn thiện hồ sơ, sớm đưa vụ việc ra xét xử. Đồng thời phối hợp với các đơn vị trại giam, trại tạm giam và công an hỗ trợ tư pháp để bảo vệ bị cáo trong quá trình di lý, xét xử.

Thẩm phán Lê Văn Quân cho biết thêm: "Các phiên tòa hình sự nói chung, trong đó có các phiên tòa xét xử đối tượng giang hồ, cộm cán đều được tổ chức theo tinh thần cải cách tư pháp. Chất lượng tranh tụng tại phiên tòa được chú trọng theo hướng dân chủ thực chất, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, được dư luận đồng tình, ủng hộ và đánh giá cao".

Với nhiều nỗ lực cố gắng, trong 6 tháng công tác năm 2026, tòa án hai cấp đã xét xử 1.052 vụ án hình sự với 2.258 bị cáo, đạt tỷ lệ 86,4%. Cùng với đó, thông qua giải quyết các vụ án này, tòa án hai cấp trong tỉnh đã chú trọng phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong quản lý Nhà nước là nguyên nhân, điều kiện phát sinh vi phạm pháp luật, tội phạm. Từ đó kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền có giải pháp kịp thời khắc phục, phòng ngừa tội phạm và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Bài và ảnh: Đồng Thành