World Cup 2026: Cú hích cho kinh tế Mỹ hay chỉ là “hiệu ứng sân khấu”?

Trong nhiều thập niên qua, World Cup không chỉ là sự kiện thể thao thu hút sự quan tâm của hàng tỷ người hâm mộ trên toàn thế giới mà còn được xem là “đòn bẩy” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đăng cai. Từ du lịch, dịch vụ, bán lẻ đến đầu tư và quảng bá hình ảnh quốc gia, giải đấu luôn được kỳ vọng tạo ra những cú hích mạnh mẽ cho nền kinh tế nước chủ nhà. Với World Cup 2026, kỳ giải đấu đầu tiên có 48 đội tuyển tham dự và được đồng tổ chức bởi Mỹ, Canada và Mexico, kỳ vọng đó càng lớn hơn khi quy mô tổ chức được mở rộng chưa từng có.

World Cup 2026 - kỳ giải đấu đầu tiên có 48 đội tuyển tham dự và được đồng tổ chức bởi Mỹ, Canada và Mexico. Ảnh: JETPAC.

Đối với Mỹ, quốc gia đăng cai phần lớn các trận đấu của giải, đây là cơ hội thúc đẩy tăng trưởng du lịch, dịch vụ, bán lẻ và quảng bá hình ảnh quốc gia. Song, bên cạnh những lợi ích dễ nhìn thấy, giải đấu cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả kinh tế thực sự của các sự kiện thể thao quy mô lớn, khi không ít nghiên cứu cho rằng tác động lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế thường thấp hơn nhiều so với các dự báo ban đầu.

Trước khi giải đấu diễn ra, hàng loạt tổ chức nghiên cứu kinh tế đã đưa ra những dự báo đầy lạc quan. FIFA và Oxford Economics ước tính World Cup 2026 có thể tạo ra hơn 40 tỷ USD giá trị kinh tế cho khu vực Bắc Mỹ, trong đó riêng nền kinh tế Mỹ được kỳ vọng thu về khoảng 17-18 tỷ USD GDP. Một số tổ chức tài chính thậm chí dự báo tác động kinh tế có thể cao hơn đáng kể nếu tính đến hiệu ứng lan tỏa từ tiêu dùng, đầu tư và du lịch. Tuy nhiên, khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, câu hỏi được đặt ra là liệu World Cup có thực sự tạo ra cú hích cho nền kinh tế lớn nhất thế giới hay những con số ấn tượng chỉ phản ánh kỳ vọng nhiều hơn thực tế.

Hiệu ứng ngắn hạn: Du lịch, dịch vụ và tiêu dùng bùng nổ

Điều không thể phủ nhận là World Cup đã tạo nên một mùa hè sôi động cho ngành du lịch và dịch vụ của Mỹ. Hàng triệu cổ động viên quốc tế cùng lượng lớn du khách nội địa đã đổ về các thành phố đăng cai như New York, Dallas, Houston, Atlanta, Los Angeles, Miami hay Seattle, tạo nên làn sóng tiêu dùng mạnh mẽ trong nhiều tuần liên tiếp. Khách sạn, nhà hàng, hãng hàng không, dịch vụ vận tải, bán lẻ và giải trí đều ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể. Theo Oxford Economics, doanh thu phòng khách sạn tại các thành phố đăng cai tăng gần 900 triệu USD, mức tăng tương đương tác động của khoảng 10 kỳ Super Bowl cộng lại. Không chỉ các tập đoàn lớn hưởng lợi, hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực ăn uống, lưu trú, thương mại và du lịch cũng được hưởng lợi từ lượng khách tăng đột biến.

World Cup 2026 đã tạo nên một mùa hè sôi động cho ngành du lịch và dịch vụ của Mỹ. Ảnh: CGTN

Tác động tích cực còn thể hiện ở thị trường lao động. Để phục vụ giải đấu kéo dài hơn một tháng, các thành phố đăng cai đã tuyển dụng thêm hàng chục nghìn lao động trong các lĩnh vực khách sạn, nhà hàng, vận tải, an ninh, truyền thông, tổ chức sự kiện và bán lẻ. Đây chủ yếu là những việc làm ngắn hạn, nhưng vẫn góp phần kích thích tiêu dùng và tạo thêm thu nhập cho người lao động trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, World Cup cũng tạo thêm động lực cho tổng cầu thông qua chi tiêu của khách du lịch quốc tế và người dân trong nước. Không chỉ những người trực tiếp đến sân vận động, hàng triệu người Mỹ cũng gia tăng chi tiêu cho các hoạt động xem bóng đá, mua sắm, ăn uống và giải trí. Đối với nhiều thành phố đăng cai, đây được xem là cơ hội vàng để quảng bá hình ảnh, thu hút khách du lịch và mở rộng đầu tư trong những năm tiếp theo.

Mặt trái của những con số tăng trưởng

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào những con số doanh thu trong thời gian diễn ra giải đấu sẽ rất dễ dẫn đến kết luận rằng World Cup luôn mang lại lợi ích kinh tế khổng lồ. Thực tế cho thấy tác động của các sự kiện thể thao lớn thường phức tạp hơn nhiều.

Một lượng lớn doanh thu phát sinh thực chất chỉ là sự dịch chuyển chi tiêu từ khu vực này sang khu vực khác, thay vì tạo ra giá trị hoàn toàn mới cho nền kinh tế. Ảnh: AP

Nhiều nghiên cứu được công bố sau giải đấu chỉ ra rằng phần lớn lợi ích kinh tế tập trung vào các ngành dịch vụ và các địa phương đăng cai, thay vì lan tỏa đồng đều trên phạm vi toàn nước Mỹ. Một lượng lớn doanh thu phát sinh thực chất chỉ là sự dịch chuyển chi tiêu từ khu vực này sang khu vực khác, thay vì tạo ra giá trị hoàn toàn mới cho nền kinh tế.

Đáng chú ý, một số số liệu của Bộ Thương mại Mỹ được Forbes dẫn lại cho thấy lượng khách quốc tế đến Mỹ trong thời gian diễn ra World Cup không tăng mạnh như nhiều dự báo trước đó. Trái lại, một số thị trường khách truyền thống từ châu Âu và châu Á còn ghi nhận mức giảm. Nguyên nhân được cho là nhiều khách du lịch thông thường đã lựa chọn tránh đến Mỹ trong thời điểm diễn ra giải đấu vì giá khách sạn tăng cao, giao thông quá tải và các biện pháp an ninh nghiêm ngặt. Hiện tượng này được các chuyên gia kinh tế gọi là “crowding out”, tức lượng khách mới đến dự sự kiện được bù trừ bởi lượng khách du lịch thông thường giảm đi.

Đây cũng là lý do khiến nhiều chuyên gia cho rằng những dự báo về tác động kinh tế của World Cup thường mang tính lạc quan. Trong khi doanh thu từ khách tham dự giải đấu tăng lên, nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế lại không ghi nhận sự cải thiện tương ứng. Thậm chí, đối với một số doanh nghiệp không nằm trong khu vực tổ chức, World Cup gần như không tạo ra khác biệt đáng kể.

Một vấn đề khác là chi phí tổ chức. Để đăng cai các trận đấu, nhiều thành phố của Mỹ phải đầu tư đáng kể cho việc nâng cấp hạ tầng giao thông, tăng cường an ninh, mở rộng các khu vực dành cho người hâm mộ, cải thiện hệ thống viễn thông và dịch vụ công. Mặc dù phần lớn sân vận động đã có sẵn nhờ hệ thống giải bóng bầu dục NFL, ngân sách dành cho các hạng mục phụ trợ vẫn lên tới hàng trăm triệu USD tại mỗi địa phương. Ngoài ra, nhiều bang còn áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính nhằm bảo đảm đáp ứng yêu cầu của FIFA.

Giá trị dài hạn vượt ra ngoài các chỉ số GDP

Tuy nhiên, nếu xét trên góc độ dài hạn, World Cup mang lại cho Mỹ những giá trị khó có thể đo đếm chỉ bằng các chỉ số GDP. Trước hết là hiệu ứng quảng bá hình ảnh quốc gia. Hàng tỷ khán giả trên toàn thế giới theo dõi các trận đấu không chỉ chứng kiến màn trình diễn của các đội tuyển mà còn được tiếp cận hình ảnh về các thành phố, cơ sở hạ tầng, điểm đến du lịch và năng lực tổ chức của nước chủ nhà. Đây là cơ hội quảng bá mà khó có chiến dịch truyền thông nào có thể thay thế.

World Cup cũng giúp củng cố vị thế của Mỹ như trung tâm tổ chức các sự kiện thể thao toàn cầu. Chỉ trong vòng vài năm, nước này liên tiếp đăng cai Copa América, FIFA Club World Cup, World Cup 2026 và chuẩn bị tổ chức Thế vận hội Los Angeles 2028. Chuỗi sự kiện này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt mà còn tạo động lực phát triển lâu dài cho ngành công nghiệp thể thao, giải trí và du lịch.

World Cup cũng giúp củng cố vị thế của Mỹ như trung tâm tổ chức các sự kiện thể thao toàn cầu. Ảnh: Sportvalue.

Đối với bóng đá, World Cup còn được xem là cú hích quan trọng giúp môn thể thao này mở rộng sức ảnh hưởng tại thị trường Mỹ. Sự phát triển nhanh của Major League Soccer (MLS), cùng làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp và sự xuất hiện của nhiều ngôi sao quốc tế trong những năm gần đây, cho thấy bóng đá đang dần trở thành một ngành kinh tế thể thao có giá trị lớn tại nền kinh tế số một thế giới.

World Cup 2026: Không phải “phép màu kinh tế”, nhưng là khoản đầu tư chiến lược

Nhìn tổng thể, World Cup 2026 không tạo ra một “phép màu kinh tế” như một số dự báo lạc quan trước giải đấu, nhưng cũng không thể xem nhẹ những giá trị mà sự kiện này mang lại. Tác động trực tiếp chủ yếu tập trung vào du lịch, khách sạn, bán lẻ, hàng không và dịch vụ, trong khi hiệu ứng đối với toàn bộ nền kinh tế Mỹ khiêm tốn hơn kỳ vọng. Ngược lại, những lợi ích dài hạn về quảng bá hình ảnh quốc gia, nâng cao năng lực tổ chức sự kiện, thu hút đầu tư và thúc đẩy ngành công nghiệp thể thao có thể kéo dài nhiều năm sau khi giải đấu kết thúc.

World Cup 2026 vì thế là minh chứng cho thấy giá trị của một sự kiện thể thao toàn cầu không chỉ nằm ở doanh thu ngắn hạn mà còn ở khả năng tạo dựng lợi thế cạnh tranh lâu dài cho nền kinh tế. Đối với Mỹ, thành công lớn nhất không chỉ là những tỷ USD thu được trong mùa hè bóng đá, mà còn là việc khẳng định vai trò trung tâm của mình trong ngành công nghiệp thể thao và giải trí toàn cầu, biến các sự kiện thể thao thành một công cụ thúc đẩy tăng trưởng, quảng bá hình ảnh và gia tăng sức mạnh mềm trên trường quốc tế .

Vân Bình

Nguồn: CCTV, CGTN, AP