Vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi: Cần hoàn thiện hành lang pháp lý

Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý hàng trăm vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ quy mô lớn. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực trạng vi phạm đang diễn ra ngày càng tinh vi, trong khi công tác đấu tranh còn gặp không ít rào cản về pháp lý, nghiệp vụ và cơ chế phối hợp.

7 tháng đầu năm, Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 229 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

7 tháng đầu năm, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Thanh Hóa đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 229 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử phạt vi phạm hành chính hơn 2,9 tỷ đồng. Điển hình trong cao điểm thực hiện kế hoạch của Bộ Công Thương về kiểm tra, xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, Đội QLTT số 9 phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an tỉnh đã phát hiện 2 vụ việc nghiêm trọng, với hàng nghìn sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Hermes, D&G, Adidas, Nike, Lacoste, Dior, Gucci, Burberry... Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố 2 vụ án, khởi tố 2 bị can về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Nhiều chuyên án lớn do lực lượng công an chủ trì đã được triệt phá, ngăn chặn các đường dây sản xuất, kinh doanh hàng giả quy mô lớn. Điển hình như Công an tỉnh đã triệt xóa đường dây sản xuất, gia công trang sức giả mạo các thương hiệu nổi tiếng do Công ty TNHH Trang sức Helia Fine Jewelry (TP Hồ Chí Minh) thực hiện. Cơ quan điều tra đã triệu tập 20 đối tượng, khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; thu giữ hơn 100 mẫu trang sức giả, nhiều máy móc, hóa chất phục vụ sản xuất với tổng giá trị khoảng 20 tỷ đồng. Lực lượng chức năng cũng khởi tố vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, thu giữ hơn 70.000 hũ yến chưng các loại, tổng trọng lượng trên 15 tấn cùng nhiều máy móc, tem nhãn và tài liệu liên quan. Đồng thời, khởi tố vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, thu giữ 3.470 sản phẩm tiêu dùng giả mạo các thương hiệu nổi tiếng.

Đặc biệt, ngày 22/7 vừa qua, cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh và các phòng nghiệp vụ triệt phá chuyên án “Sản xuất, buôn bán hàng giả”, triệt xóa các đường dây chuyên sản xuất, mua bán các sản phẩm nước hoa giả, mang các thương hiệu nổi tiếng thế giới (như CHANEL, GUCCI, DIOR...) được bảo hộ tại Việt Nam. Đơn vị hiện đã khởi tố 12 bị can về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả” và đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án.

Mặc dù nhiều vụ việc lớn đã được phát hiện, xử lý, nhưng đây thực sự mới chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm”. “Các đối tượng ngày càng thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng livestream để tiêu thụ hàng giả. Thông tin người bán thường là giả, tài khoản ngân hàng ảo, không có địa chỉ, gây khó khăn cho việc định vị đối tượng", ông Hoàng Công Lợi, Phó Chi cục trưởng, Chi cục QLTT Thanh Hóa, chia sẻ.

Theo Sở Công Thương - cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, khó khăn lớn nữa hiện nay là bất cập trong cơ chế thực thi. Nhiều loại hàng giả được sản xuất bằng máy móc hiện đại, bao bì, tem nhãn gần như giống hoàn toàn hàng thật, khiến việc nhận diện bằng mắt thường rất khó khăn. Trong khi đó, lực lượng chuyên sâu về xác định hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn thiếu; trang thiết bị phục vụ giám định chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Đáng chú ý, hệ thống văn bản pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn những điểm chưa đồng bộ, chưa đủ sức răn đe. Nhiều vụ việc muốn xử lý hình sự phải chờ kết luận giám định của cơ quan chuyên môn, trong khi số lượng giám định viên còn ít, thời gian giám định kéo dài, chi phí lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ điều tra. Một trở ngại khác là nhiều doanh nghiệp chưa thực sự chủ động bảo vệ thương hiệu. Không ít trường hợp cơ quan chức năng đề nghị phối hợp xác nhận hàng giả hoặc cung cấp mẫu đối chứng nhưng doanh nghiệp phản hồi chậm hoặc không có đại diện hợp pháp tại Việt Nam, dẫn đến việc xử lý hồ sơ bị kéo dài.

“Ban Chỉ đạo 389 tỉnh hiện đang kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng đồng bộ, cụ thể hóa các quy định về xử lý hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử, tăng chế tài xử phạt để bảo đảm tính răn đe; đơn giản hóa quy trình giám định đối với một số vụ việc có đủ căn cứ xử lý hành chính. Bên cạnh đó, ngành đề xuất tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại, đào tạo chuyên sâu cho lực lượng thực thi; siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo, kinh doanh trên môi trường số; thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các ngành cũng như quy định rõ trách nhiệm liên quan khi phát hiện các vi phạm xuyên tỉnh, đặc biệt là vi phạm trên môi trường thương mại điện tử”, ông Nguyễn Tiến Hiệu, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết.

Bài và ảnh: Tùng Lâm