(Baothanhhoa.vn) - Khi nhắc đến Quang Dũng, ấn tượng của người đọc thường gắn liền với vần thơ Tây Tiến hào hùng mà cũng rất đỗi hào hoa, một trong những thành tựu của thơ ca kháng chiến nói riêng, thơ ca Việt Nam nói chung. Vẫn bắt nguồn từ cảm hứng chung về binh đoàn võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào – Việt (đoàn binh Tây Tiến) ấy nhưng khi đọc cuốn hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” của Quang Dũng, người đọc vỡ òa cảm xúc trong những trang văn xuôi ngồn ngộn thông tin, tư liệu văn nghệ và lịch sử quý giá.

Tin liên quan

Đọc nhiều

“Đoàn binh Tây Tiến” của Quang Dũng: Hồi ức về một thời “chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

Khi nhắc đến Quang Dũng, ấn tượng của người đọc thường gắn liền với vần thơ Tây Tiến hào hùng mà cũng rất đỗi hào hoa, một trong những thành tựu của thơ ca kháng chiến nói riêng, thơ ca Việt Nam nói chung. Vẫn bắt nguồn từ cảm hứng chung về binh đoàn võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào – Việt (đoàn binh Tây Tiến) ấy nhưng khi đọc cuốn hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” của Quang Dũng, người đọc vỡ òa cảm xúc trong những trang văn xuôi ngồn ngộn thông tin, tư liệu văn nghệ và lịch sử quý giá.

“Đoàn binh Tây Tiến” của Quang Dũng: Hồi ức về một thời “chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”Cuốn hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” (Đoàn Võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào Việt) của tác giả Quang Dũng.

Quang Dũng là một nghệ sĩ tài hoa, chiến sĩ quả cảm. Ngoài thơ, ông còn thể nghiệm mình trên nhiều lĩnh vực, mảng sáng tác khác như: Văn xuôi (truyện, ký), hội họa... Nhưng tên tuổi của Quang Dũng được nhiều người biết đến qua bài thơ “Tây Tiến”, sáng tác vào mùa xuân năm 1948. Với sự kết hợp tài tình giữa bút pháp hiện thực và cảm hứng lãng mạn, bài thơ đã trở thành khúc ca bi tráng phản ánh chân thực cuộc sống, chiến đấu gian khổ, sự hy sinh anh dũng và vẻ đẹp hào hoa, hào hùng của người chiến sĩ Tây Tiến. Nhưng có lẽ, những trải nghiệm nhuốm màu khói lửa chiến tranh, ngùn ngụt ý chí chiến đấu, ăm ắp, mênh mang tình đồng chí, đồng đội trong những tháng ngày ông tham gia chiến đấu với vai trò là một thành viên của binh đoàn Tây Tiến đã khiến ông cảm thấy như vẫn còn nặng nợ. Đó là lý do thôi thúc ông hoàn thành tập hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” (1952) chỉ mấy năm sau khi bài thơ “Tây Tiến” ra đời.

“Đoàn binh Tây Tiến” thuật lại một cách sinh động, chi tiết năm tháng chiến đấu oanh liệt, hào hùng của những con người “chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”. Quang Dũng đã rất tỉ mỉ, chu đáo bày tỏ quan điểm của mình khi đặt bút viết “thêm một vài dòng” cùng độc giả: “Những tên người trong truyện này, đều là tên thật cả. Những sự ghi chép đây, tác giả chép nguyên sự thực”. Lần giở từng trang hồi ký, men theo dòng hồi ức, tác giả mong muốn gợi lại một câu chuyện cũ – khi mà đoàn võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào – Việt được thành lập, hạt nhân là một số chiến sĩ của Trung đoàn Thủ đô cũng là lúc tiếng súng kháng chiến toàn quốc mới bắt đầu nổ, công tác chính trị của bộ đội hồi đó nặng ở phần tuyên truyền cho quần chúng tham gia kháng chiến, hiểu mục đích kháng chiến, công tác chính trị còn ở trạng thái đang thành hình... Hơn hết, “đoàn binh Tây Tiến” cho ta biết thêm về sự tồn tại, tham gia tích cực của đoàn nhạc binh trong Đoàn Võ trang ngày ấy; đồng thời, khẳng định thêm mối quan hệ, truyền thống gắn bó giữa bộ đội ta và bộ đội Lào, qua một trung đội Pa Thét Lào được cử tham gia vào Đoàn Võ trang. Tây Tiến là đơn vị đầu tiên của Việt Nam đi làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào, lập những chiến công hiển hách góp phần vào việc đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược khỏi ba nước Đông Dương. Họ chính là “đại diện cho danh dự người quân nhân trước con mắt nhận xét của dân chúng”. Và nhiệm vụ của đoàn binh ấy là “đi tới những miền chưa có bóng cờ của quân đội Việt Nam, gây cơ sở, gây cảm tình với Nhân dân ở những nơi mà quân đội của khu chúng ta sắp phải hoạt động”.

Đoàn Võ trang lên đường làm nhiệm vụ trong một ngày “gió bấc cuối mùa bỗng nổi lên”, những chiếc lá bàng đỏ như máu ào ào rụng nốt. Tiếng súng cùng những đoàn tản cư từ Hà Nội lũ lượt tiến vào. Khu Hà Nội sẽ chuyển về đây. Khu Tây Tiến chiều nay sẽ lên đường. Ngoài đường hối hả, huyên náo bởi “lũ lượt dân chúng đã phá vườn, đốt nhà bước theo con đường vất vả mà cả dân tộc đang phải can đảm dấn bước...”. Trong cái không khí hối hả, khẩn trương ấy, Đoàn Võ trang cũng rộn rịp hẳn lên. Uyển cưới vợ trong gấp gáp, “cố chạy sang làng Đa Phúc, đặt được buồng cau vào nhà vợ, nói được mươi câu, chỉ kịp đỏ mặt nhìn người vợ chưa cưới được độ nhai giập nửa miếng giầu rồi về ngay”. Anh y tá Huệ biết rằng chuyến này đi lâu và xa nên ra chợ mua trữ mấy lưỡi dao cạo. Trung đội trưởng Hoàng Diệu gửi vội một lá thư và kèm 10 đồng bạc cho em đang học ở trường thiếu sinh quân... Những vụn vặt đời thường như thế mà thấy thương những người chiến sĩ ấy đến quặn thắt lòng. Cứ thế, những chàng trai đầy bản lĩnh, nhiệt huyết và phừng phừng một tình yêu đất nước lặng lẽ bước vào cuộc chiến tranh khốc liệt với danh xưng đầy tự hào: “Đoàn Võ trang Tuyên truyền của khu Tây Tiến”.

Sự khốc liệt của chiến tranh là điều có thể lường trước. Điều khiến những người chiến sĩ cảm thấy thương nhớ nhất trên suốt đường hành quân chính là tình cảm yêu thương, đùm bọc, chở che thân tình, ấm áp, chu đáo của bà con dành cho đoàn: “Từng nụ cười mẹ hiền thăm hỏi, từng đôi mắt âu yếm của chị em săn sóc... Những câu nói, những bàn tay rắn chai của anh em tự vệ phố... Tất cả đã đem lại cho người bộ đội thấy gia đình mình là nơi đây, thấy thấm thía tình đồng bào”. “Quân với dân như cá với nước”, để đáp lại tình cảm sâu sắc, chân thành ấy, những người lính của Đoàn Võ trang luôn kề vai sát cánh, không chỉ giúp đào hầm trú ẩn phòng khi giặc tràn tới mà chăm lo cả đời sống tinh thần cho bà con thông qua hoạt động tuyên truyền, “dân vận” thiết thực, bổ ích... Họ là niềm tin, là chỗ dựa tinh thần và cũng là người “chế biến” những món ăn tinh thần hấp dẫn cho bà con, xua đi nỗi lo đau đáu, thấp thỏm về chiến tranh. Có điều gì linh thiêng, kỳ diệu hơn khoảnh khắc quân dân nhất tề nghiêm trang đứng dưới lá cờ Tổ quốc, đồng lòng hát vang điệu Quốc ca. Dẫu rằng, giọng đồng bào Thái hát sai hẳn đi, nhưng chính vì điều đó mà khiến cho linh hồn của bài hát càng thêm thấm thía, cảm động. Người chiến sĩ của Đoàn Võ trang là thế. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào vẫn thấy ánh lên nét mơ màng, lãng mạn: “Dừng lại đầu dốc, thở mạnh hương thơm của những loài hoa thầm nở từ rừng sâu phảng phất bay ra, người ta có thể quên một phút cây súng đang cầm ở tay mà tưởng mình đang sống ở một đời thanh bình”. Những khúc hát hành quân vang dậy núi rừng.

Chiến trường miền Tây rộng mênh mông; những mũi dùi của địch chọc tứ phía, quân tiếp viện của địch đông gấp ba quân số những đơn vị đang chiến đấu ở khu miền Tây. Người chiến sĩ ở miền Tây phải chống chọi với hai kẻ thù cùng lúc, đó là quân địch và muỗi rừng. Thương binh mỗi lúc một đông lên mà bông băng, thuốc men từ lâu đã thiếu. Một cái cáng nằm, anh em cũng phải san sẻ cùng nhau. “Những thiếu thốn của lúc ban đầu xây dựng biên khu, những trận sốt không đủ ký ninh uống; một viên ký ninh vàng thường đêm pha loãng vào một cốc nước... chia nhau uống một hớp để lừa cơn”... Thiếu thốn là thế nhưng quân và dân ta vẫn luôn đoàn kết một lòng, kiên gan bền chí chống chọi với kẻ thù dẫu chỉ còn chút hơi tàn để hít thở: “Rừng và núi luôn luôn lặng lẽ chứng kiến những phút gan lì ấy của chiến sĩ miền Tây”. Anh em trung đội vẫn quyết tâm nằm lại, chia nhau phục kích giặc ở những gốc cây với quyết tâm cao nhất: “Chúng ta quyết cả giặc và ta đều chết ở đây”. Chẳng điều gì có thể lý giải được sự kiên gan bền chí của những người lính ấy, chỉ biết rằng nỗ lực của họ cuối cùng cũng được đền đáp xứng đáng: “Năm lần xung phong, năm lần giặc phải chạy tụt xuống”, sau thấy “đì đẹt tiếng súng xa dần...”. Những người chiến sĩ đã gần như sức cùng lực kiệt vì bệnh tật, đói rét... đã chiến thắng lũ giặc khỏe mạnh, được trang bị vũ khí tối tân. Đó là chiến thắng của niềm tin, ý chí, nghị lực chiến đấu kiên cường: “Giặc không thể nào chiếm đoạt được lòng tin tưởng của đồng bào. Giặc không thể nào mê hoặc được người dân, khi mà người dân đã được chúng ta đem lẽ phải, đem sự thực nói cho biết...”.

Đoàn Võ trang chia tay nhau, mỗi đơn vị được cử đi làm nhiệm vụ khác nhau. Nhưng những tháng ngày vất vả cùng nhau trong công tác, những tháng ròng trên đỉnh núi, những kỷ niệm chung của Đoàn Võ trang với đồng bào... sống mãi trong hồi ức của đồng chí, đồng đội. Từ đồng bằng Phủ Quốc cho đến đỉnh Pha Luông, từ dọc sông Luồng cho đến đầu sông Mã, đồng bào sẽ chẳng thể nào quên được kỷ niệm mà binh đoàn ấy để lại, “nhớ cái ánh lửa trại chiếu sáng hai lá cờ Lào – Việt, cái tiếng nhạc dâng lên như dòng sông của đội nhạc” tha thiết ngân vang. Họ, những con người đi “chẳng tiếc đời xanh”. Dẫu ở đâu, họ vẫn luôn nêu cao tinh thần quyết tâm, ý chí phấn đấu và tình yêu đất nước, quê hương, quần chúng Nhân dân sâu nặng như thế cho đến hơi thở cuối cùng. Những nhân vật được nhắc đến trong cuốn hồi ký này đã sống và chiến đấu nhiệt thành để cùng nhau viết nên khúc ca hào hùng về cuộc đời người lính viễn chinh: “Rải rác biên cương mồ viễn xứ/ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh/ Áo bào thay chiếu anh về đất/ Sông Mã gầm lên khúc độc hành”.

Bài và ảnh: Nguyên Linh



 {name} - {time}

 Trả lời

{body}
 {name}- {time}
{body}

0 bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Địa phương

Xem thêm TP.Thanh Hóa

Thời tiết

Chia sẻ thông tin với bạn bè!
Tắt [X]