Tuân thủ pháp luật - “Chìa khóa” đảm bảo an toàn lao động trong khai thác khoáng sản

Khai thác khoáng sản là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn lao động (ATLĐ) và sự cố môi trường nếu doanh nghiệp không tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Do vậy yêu cầu chấp hành pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động càng trở nên cấp thiết, được xem là “lá chắn” quan trọng bảo vệ tính mạng người lao động (NLĐ) và bảo đảm sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản.

Khai thác khoáng sản tại mỏ đá xã Cẩm Vân.

Xác định khai thác đá là ngành nghề tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và rủi ro, thời gian qua, Công ty TNHH thương mại Hoàng Sơn vận hành khai thác đá tại xã Cẩm Vân luôn đặt vấn đề ATLĐ lên hàng đầu. Hàng năm, đơn vị đã tổ chức nhiều lớp tập huấn trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết đảm bảo ATLĐ trong hoạt động khai thác, sản xuất đá cho cán bộ phụ trách công tác an toàn, vệ sinh lao động, NLĐ làm việc trực tiếp tại mỏ. Đồng thời, chủ động đầu tư máy móc hiện đại, cải tiến công nghệ khai thác, gia cố taluy chống sạt lở và xây dựng quy trình vận hành an toàn. Công nhân trước khi vào làm việc đều được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Chị Vũ Thị Nguyên, công nhân mỏ đá xã Cẩm Vân, cho biết: "Trong quá trình làm việc ở đây, chúng tôi được nhắc nhở thường xuyên về ý thức chấp hành pháp luật ATLĐ. Đối với các mỏ khai thác đá sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, việc tuân thủ nghiêm quy định về thời gian nổ mìn, khoảng cách an toàn, cảnh giới khu vực nguy hiểm và quản lý kho vật liệu nổ là yêu cầu bắt buộc. Chỉ cần lơ là một khâu nhỏ cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến NLĐ và khu dân cư xung quanh. Do vậy, công ty luôn chú trọng đảm bảo an toàn trong khai thác".

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có khoảng 339 mỏ khai thác khoáng sản được cấp phép, gồm 211 mỏ đá, 77 mỏ đất, 30 mỏ cát, 6 mỏ quặng cùng nhiều dự án tận thu khoáng sản khác... Cùng với đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động khai thác khoáng sản cũng đặt ra nhiều nguy cơ về mất ATLĐ. Đặc thù làm việc trong môi trường khai thác đá, đất, cát thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở, đá rơi, bụi, tiếng ồn, tai nạn máy móc, phương tiện vận tải và nguy cơ mất an toàn trong sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Theo thống kê của Liên đoàn Lao động tỉnh, năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 16 vụ tai nạn lao động làm 15 người chết và 3 người bị thương; quý I năm 2026 xảy ra 2 vụ tai nạn lao động làm 1 người chết. Nguyên nhân dẫn đến các vụ tai nạn lao động trong lĩnh vực khai khoáng chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn, vệ sinh lao động. Một số đơn vị còn tình trạng khai thác không đúng thiết kế mỏ, không bảo đảm khoảng cách an toàn, thiếu hệ thống cảnh báo nguy hiểm, chưa tổ chức huấn luyện an toàn định kỳ hoặc sử dụng lao động thời vụ chưa được đào tạo bài bản. Đây là những “lỗ hổng” tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn lao động nghiêm trọng.

Với vai trò quản lý Nhà nước, trong thời gian qua, các cơ quan chức năng của tỉnh đã tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Trong năm 2025, các cấp công đoàn của tỉnh đã phối hợp với các đơn vị tổ chức hàng trăm buổi tuyên truyền về an toàn, vệ sinh lao động. Đồng thời tổ chức tập huấn, huấn luyện về các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại đánh giá nguy cơ rủi ro và các biện pháp đảm bảo ATLĐ; nâng cao kiến thức, kỹ năng đảm bảo ATLĐ cho 297.218 lượt đoàn viên, người lao động. Triển khai “Tháng Công nhân”, “Tháng hành động về An toàn vệ sinh lao động năm 2026”, các cấp công đoàn đã và đang tổ chức nhiều hoạt động hướng tới NLĐ, trong đó chú trọng nâng cao kiến thức, kỹ năng, ý thức, trách nhiệm của người sử dụng lao động và NLĐ trong việc đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động, tạo dựng môi trường làm việc thân thiện, an toàn trong các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phát sinh nhiều rủi ro. Bên cạnh công tác tuyên truyền pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, các cơ quan chức năng đã tiến hành thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về ATLĐ môi trường. Một số mỏ khai thác vi phạm đã bị đình chỉ hoạt động để khắc phục tồn tại. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm siết chặt kỷ cương, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các dự án hạ tầng ngày càng tăng, hoạt động khai thác khoáng sản tại Thanh Hóa sẽ tiếp tục phát triển mạnh. Tuy nhiên, phát triển phải đi đôi với an toàn, chỉ khi doanh nghiệp tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về khai thác khoáng sản và an toàn, vệ sinh lao động thì mới có thể hạn chế tai nạn lao động, bảo vệ sức khỏe NLĐ và hướng tới phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Lê Nụ